Ακανόνιστος ύπνος και ψυχική υγεία: Η συσχέτιση με άγχος, κατάθλιψη και μοναξιά

Τα άτομα που δεν ακολουθούν σταθερό πρόγραμμα ύπνου εμφανίζουν πιο έντονα συμπτώματα άγχους, κατάθλιψης και μοναξιάς, σύμφωνα με νέα μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο (UCSF) και του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο (UCSD). Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό «Scientific Reports».

Οι προηγούμενες έρευνες είχαν εστιάσει κυρίως στη διάρκεια και στην ποιότητα του ύπνου. Η νέα μελέτη εξέτασε την κανονικότητά του, δηλαδή το κατά πόσο οι συμμετέχοντες κοιμούνταν και ξυπνούσαν περίπου τις ίδιες ώρες κάθε ημέρα. Η ανάλυση βασίστηκε σε δεδομένα που κατέγραφαν φορετές συσκευές.

Πώς διεξήχθη η έρευνα

Οι ερευνητές αξιοποίησαν στοιχεία σχεδόν 23.000 εθελοντών που συμμετείχαν στη μελέτη TemPredict. Η TemPredict ξεκίνησε το 2020 με στόχο να διερευνήσει αν οι πληροφορίες από φορετές συσκευές μπορούσαν να βοηθήσουν στον εντοπισμό κρουσμάτων της COVID-19 προτού οι ίδιοι οι μολυσμένοι αναγνωρίσουν συμπτώματα. Τα δεδομένα κάλυπταν 154 ημέρες, γεγονός που επέτρεψε την παρακολούθηση των μοτίβων ύπνου σε βάθος χρόνου.

Η μέση ηλικία των εθελοντών ήταν τα 46 έτη και σχεδόν οι μισοί ήταν γυναίκες. Όλοι φορούσαν «έξυπνο» δαχτυλίδι με αισθητήρες κίνησης και ζωτικών ενδείξεων, το οποίο υπολόγιζε πότε κοιμούνταν και πότε ξυπνούσαν. Με βάση αυτά τα στοιχεία υπολογίστηκε για κάθε συμμετέχοντα ο Δείκτης Τακτικότητας του Ύπνου (SRI), σε κλίμακα από 0 έως 100, όπου το υψηλότερο σκορ δείχνει πιο σταθερά μοτίβα. Η κατάθλιψη, το άγχος και η μοναξιά αξιολογήθηκαν μέσω ερωτηματολογίου που συμπληρωνόταν μηνιαίως.

Τα ευρήματα

Όσο πιο ακανόνιστος ήταν ο ύπνος, τόσο ισχυρότερη ήταν η συσχέτιση με κατάθλιψη και άγχος. Οι εθελοντές με καθόλου ή ελάχιστα καταθλιπτικά συμπτώματα είχαν μέσο SRI 84. Στους εθελοντές με ήπια συμπτώματα το σκορ ήταν 83, στους όσους είχαν μέτρια συμπτώματα 81 και σε εκείνους με σοβαρά συμπτώματα 75.

Στο άγχος, όσοι είχαν φυσιολογικά επίπεδα εμφάνισαν SRI 84, ενώ όσοι είχαν σοβαρά συμπτώματα 79. Τα άτομα με υψηλά επίπεδα μοναξιάς είχαν επίσης πιο ακανόνιστο κύκλο ύπνου και αφύπνισης.

Η πρώτη συγγραφέας της μελέτης, δρ Σεβερίν Σολτάνι, η οποία κατά τη διεξαγωγή της εργαζόταν στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα Βιοϋπολογιστικής και Βιολογίας Συστημάτων του UCSD, εξήγησε ότι ένα άτομο με SRI 84 κοιμάται και ξυπνά κατά μέσο όρο με απόκλιση μικρότερη της μίας ώρας σε σχέση με την προηγούμενη ημέρα. Για ένα άτομο με SRI 75, όπως είπε, η απόκλιση αγγίζει τη μιάμιση ώρα.

Οι κιρκάδιοι ρυθμοί και η αμφίδρομη σχέση

Η κύρια συγγραφέας, δρ Ασλεϊ Μέισον από το Τμήμα Ψυχιατρικής και Συμπεριφορικών Επιστημών του UCSF, ανέφερε ότι η τακτικότητα στις ώρες ύπνου και αφύπνισης βοηθά να διατηρούνται ευθυγραμμισμένοι οι κιρκάδιοι ρυθμοί. Όπως σημείωσε, ο ακανόνιστος ύπνος μπορεί να αποδυναμώσει αυτή την ευθυγράμμιση, κάτι που συνδέεται με κατάθλιψη και άλλες ψυχικές διαταραχές. Πρόσθεσε ότι το ακανόνιστο πρόγραμμα επηρεάζει και τον χρόνο έκθεσης στο φυσικό φως, τα γεύματα, την άσκηση και την κοινωνική δραστηριότητα, παράγοντες που επίσης ρυθμίζουν τον κιρκάδιο ρυθμό.

Η δρ Μέισον επισήμανε ότι η σχέση ανάμεσα στον κακό ύπνο και την ψυχική υγεία μπορεί να είναι αμφίδρομη, καθώς ο ακανόνιστος ύπνος μπορεί να αποτελεί και σύμπτωμα προβλήματος ψυχικής υγείας. Σύμφωνα με την ίδια, άλλες μακροπρόθεσμες μελέτες υποδεικνύουν ότι πιθανώς ο ακανόνιστος ύπνος προηγείται και συμβάλλει στην εμφάνιση τέτοιων προβλημάτων.

Οι συγγραφείς της μελέτης εκτιμούν ότι μελλοντικές έρευνες πρέπει να εξετάσουν αν η βελτίωση των μοτίβων ύπνου μπορεί να οδηγήσει και σε βελτίωση της ψυχικής υγείας.