Αλλαγή ώρας: Ποια ώρα ταιριάζει περισσότερο στο βιολογικό μας ρολόι

Η χειμερινή ώρα συμβαδίζει καλύτερα με το βιολογικό ρολόι του ανθρώπου, σύμφωνα με νέα επιστημονική ανάλυση από τον Καναδά. Η ανάλυση δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Canadian Medical Association Journal και εξετάζει πώς επηρεάζουν η υγεία, η ψυχολογία και η κοινωνική ζωή τόσο η χειμερινή όσο και η θερινή ώρα, σε μια συζήτηση που επανέρχεται κάθε φθινόπωρο και κάθε άνοιξη.

Πολλές χώρες και περιφέρειες πειραματίζονται ήδη με την οριστική κατάργηση της αλλαγής ώρας, «κλειδώνοντας» το ρολόι σε μία από τις δύο επιλογές. Η ανάλυση υπογραμμίζει ότι η επιλογή αυτή δεν είναι απλώς γραφειοκρατική, αφού επηρεάζει το σώμα, τη διάθεση και την καθημερινότητα.

Τα επιχειρήματα υπέρ της χειμερινής ώρας

Οι ειδικοί στον κιρκάδιο ρυθμό επισημαίνουν ότι η μόνιμη χειμερινή (κανονική) ώρα έχει σαφή πλεονεκτήματα για τον οργανισμό. Ο εγκέφαλος χρειάζεται το φυσικό φως του ήλιου το πρωί, για να ξυπνά ομαλά, να μπαίνει σε εγρήγορση και να συγχρονίζεται το εσωτερικό ρολόι.

Με τη χειμερινή ώρα το φως εμφανίζεται νωρίτερα. Έτσι περιορίζεται το «κοινωνικό jetlag» (social jetlag), δηλαδή η απόκλιση ανάμεσα στο βιολογικό ρολόι και στα ωράρια της εργασίας ή του σχολείου. Παράλληλα, σε μελέτες παρατήρησης η έλλειψη πρωινού φωτός έχει συνδεθεί με χειρότερη ποιότητα ύπνου και με αυξημένες τάσεις εποχικής κατάθλιψης, ιδιαίτερα στους εφήβους.

Τι προσφέρει η θερινή ώρα

Η μόνιμη θερινή ώρα έχει επίσης υποστηρικτές. Το βασικό της πλεονέκτημα είναι τα μεγαλύτερης διάρκειας φωτεινά απογεύματα. Το φως μετά το σχόλασμα από τη δουλειά ή το σχολείο προσφέρει:

• περισσότερες ευκαιρίες για σωματική άσκηση και δραστηριότητες σε εξωτερικούς χώρους,
• ενίσχυση της κοινωνικοποίησης και της διάθεσης τις απογευματινές ώρες,
• θετικό αντίκτυπο στην τοπική οικονομία και το εμπόριο, καθώς οι πολίτες κυκλοφορούν περισσότερο.

Το τίμημα, ωστόσο, εμφανίζεται τον χειμώνα, επειδή η ανατολή του ήλιου καθυστερεί. Σε πολλές περιοχές ο ήλιος θα ανέτελλε ακόμη και μετά τις 8:30 ή τις 9:00, και πολλοί εργαζόμενοι και μαθητές θα ξεκινούσαν τη μέρα τους στο σκοτάδι. Για τον λόγο αυτό, όπως αναφέρεται στην ανάλυση, χώρες όπως οι ΗΠΑ και η Ρωσία έχουν ανατρέψει στο παρελθόν αποφάσεις για μόνιμη θερινή ώρα, εξαιτίας παραπόνων σχετικά με την ασφάλεια.

Τα μέτρα που προτείνονται

Η ερευνητική ομάδα παραδέχεται ότι δεν υπάρχει λύση που να ικανοποιεί κάθε πτυχή της ζωής, καθώς οι μακροχρόνιες επιπτώσεις εξακολουθούν να περιέχουν στοιχεία αβεβαιότητας. Οι ίδιοι θεωρούν τη χειμερινή ώρα πιο συμβατή με τη βιολογία μας. Τονίζουν, όμως, ότι αν οι κυβερνήσεις επιλέξουν τη μόνιμη θερινή ώρα για οικονομικούς ή κοινωνικούς λόγους, θα πρέπει να ληφθούν διορθωτικά μέτρα. Αυτά είναι:

• η βελτίωση του φωτισμού στους εσωτερικούς χώρους το πρωί,
• η συνεχής παρακολούθηση και καταγραφή δεικτών υγείας, τροχαίων ατυχημάτων και ποιότητας ύπνου, ώστε να αξιολογηθεί η απόφαση στην πράξη.

Όπως καταλήγει η μελέτη, η διαχείριση του χρόνου δεν περιορίζεται στη θέση των δεικτών του ρολογιού. Αφορά μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα στις βιολογικές ανάγκες και στον σύγχρονο τρόπο ζωής.