Αλτσχάιμερ: Διαθέσιμη στην Ελλάδα η δονανεμάμπη, σε επτά νοσοκομεία και με αυστηρά κριτήρια
Τουλάχιστον 35 ασθενείς λαμβάνουν τον τελευταίο χρόνο το νέο μονοκλωνικό αντίσωμα. Τι ισχύει για τα κριτήρια, τις παρενέργειες και τις δομές φροντίδας.
Οι νέες θεραπείες για τη νόσο Αλτσχάιμερ είναι πλέον διαθέσιμες και στην Ελλάδα. Τον τελευταίο χρόνο τουλάχιστον 35 ασθενείς λαμβάνουν σε εξειδικευμένα νοσοκομεία της χώρας ένα νέο μονοκλωνικό αντίσωμα, τη δονανεμάμπη (donanemab). Σύμφωνα με τα αποτελέσματα κλινικών μελετών, το φάρμακο μπορεί να επιβραδύνει σε σημαντικό βαθμό τη γνωστική και λειτουργική επιδείνωση σε επιλεγμένους ασθενείς.
Τα στοιχεία παρουσίασε η νευρολόγος-ψυχίατρος Παρασκευή Σακκά, πρόεδρος της Εταιρείας Alzheimer Αθηνών και του Εθνικού Παρατηρητηρίου για την Άνοια και τη νόσο Alzheimer, σε συνέντευξη στο Πρακτορείο FM. «Δεν πρόκειται για πανάκεια ούτε για οριστική θεραπεία της νόσου Alzheimer, αλλά για μια πολλά υποσχόμενη θεραπευτική προσέγγιση», τόνισε.
Πώς λειτουργεί και πού χορηγείται
Τα δύο νέα φάρμακα, το lecanemab και το donanemab, είναι μονοκλωνικά αντισώματα κατά του βήτα αμυλοειδούς, της πρωτεΐνης που συσσωρεύεται στον εγκέφαλο και αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της νόσου. Αναπτύχθηκαν την τελευταία πενταετία και έχουν εγκριθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση για επιλεγμένους ασθενείς με πρώιμη νόσο. Στην Ελλάδα χορηγείται η δονανεμάμπη, η οποία έχει λάβει άδεια από τον ΕΟΦ.
Όπως εξήγησε η κ. Σακκά, το φάρμακο δεν αποζημιώνεται μέσω των συνήθων διαδικασιών, μπορεί όμως να χορηγηθεί μέσω του Συστήματος Ηλεκτρονικής Προέγκρισης (ΣΗΠ), που αφορά ακριβά φάρμακα και φάρμακα εξωτερικού. Η θεραπεία δίνεται στα νοσοκομεία Αττικόν, Ευαγγελισμός, Τζάνειο, στα πανεπιστημιακά νοσοκομεία Πατρών και Λάρισας, στο Γεννηματάς και στην Υγεία.
Η χορήγηση γίνεται ενδοφλεβίως μία φορά τον μήνα, στο πλαίσιο ημερήσιας νοσηλείας, με παραμονή του ασθενούς στο νοσοκομείο για περίπου τρεις έως τέσσερις ώρες. Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να απευθύνονται σε εξειδικευμένα ιατρεία μνήμης ή στον θεράποντα νευρολόγο τους, ώστε να κριθεί αν πληρούν τις προϋποθέσεις.
Κριτήρια και παρενέργειες
Η θεραπεία απευθύνεται σε ασθενείς στα πρώιμα στάδια της νόσου. Δεν πρέπει να υπάρχει σοβαρή συστηματική νόσος, όπως προχωρημένος καρκίνος, βαριά καρδιοπάθεια ή σοβαρά ρευματολογικά νοσήματα που απαιτούν μακροχρόνιες θεραπείες με σημαντικές ανεπιθύμητες ενέργειες. Αποκλείονται επίσης όσοι έχουν συγκεκριμένο ιστορικό σοβαρών εγκεφαλικών επεισοδίων ή εγκεφαλικών αιμορραγιών, καθώς και όσοι λαμβάνουν αντιπηκτική αγωγή. Απαραίτητη είναι η δυνατότητα τακτικής παρακολούθησης με μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου. Η ηλικία από μόνη της δεν αποτελεί λόγο αποκλεισμού, καθώς στις μελέτες συμμετείχαν και ηλικιωμένοι.
Στις ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνονται το εγκεφαλικό οίδημα και οι αιμορραγικές αλλοιώσεις στον εγκέφαλο, που μπορεί να εμφανιστούν σε ποσοστό έως και 20%. Οι σοβαρές ή συμπτωματικές περιπτώσεις είναι κάτω του 6%, ενώ η θεραπεία διακόπτεται λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών στο 1,5% περίπου των ασθενών. Σύμφωνα με τα δεδομένα κλινικών μελετών διάρκειας περίπου 18 μηνών, η δονανεμάμπη μπορεί να επιβραδύνει τη γνωστική και λειτουργική επιδείνωση έως και κατά 35%.
Ιατρεία μνήμης και Κέντρα Ημέρας
Στη χώρα υπολογίζεται ότι σχεδόν 250.000 άνθρωποι πάσχουν από άνοια, με τη νόσο Αλτσχάιμερ να αντιστοιχεί, ανάλογα με τις μελέτες, στο 70% έως 80% των περιστατικών. Σύμφωνα με την κ. Σακκά, η έκπτωση της μνήμης πρέπει να κινητοποιεί τον ίδιο τον άνθρωπο και την οικογένειά του όταν επηρεάζει τη λειτουργικότητά του, και όχι όταν ξεχνά απλώς κάποια ονόματα ή γεγονότα.
Σήμερα λειτουργούν 37 εξειδικευμένα δημόσια ιατρεία μνήμης σε πανεπιστημιακά και γενικά νοσοκομεία και σε Κέντρα Ημέρας, ενώ 3 λειτουργούν σε ιδιωτικά νοσοκομεία. Αν δεν υπάρχει κοντινό ιατρείο, ο πολίτης μπορεί να απευθυνθεί σε νευρολόγο ή ψυχίατρο της περιοχής.
Το δίκτυο δομών αναμένεται να ενισχυθεί με 19 νέα Κέντρα Ολοκληρωμένης Ημερήσιας Φροντίδας, πέρα από τα 33 που λειτουργούν ήδη, εκ των οποίων τα 7 διαθέτουν και κινητές μονάδες. Η ανάθεση των νέων κέντρων σε φορείς, κυρίως μη κυβερνητικές οργανώσεις, έχει ολοκληρωθεί και η λειτουργία τους αναμένεται να ξεκινήσει τους επόμενους μήνες, καθώς απομένουν διαδικαστικά ζητήματα. Πληροφορίες για τα Κέντρα Ημέρας παρέχονται από την ιστοσελίδα της Εταιρείας Alzheimer και από τη γραμμή βοήθειας 1102, με αστική χρέωση.
