Αναβολικά στην εφηβεία: Οι κίνδυνοι για το σώμα και την ψυχική υγεία

Η χρήση αναβολικών στεροειδών από ανήλικους ενέχει σοβαρούς κινδύνους για τη σωματική και ψυχική υγεία, καθώς η εφηβεία είναι περίοδος έντονων ορμονικών και σωματικών αλλαγών και ο οργανισμός είναι ιδιαίτερα ευάλωτος. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί να εκδηλωθούν τόσο κατά τη χρήση όσο και αρκετά χρόνια αργότερα.

Τα αναβολικά στεροειδή είναι συνθετικές ουσίες που μιμούνται τη δράση της τεστοστερόνης, της κύριας ανδρικής ορμόνης. Ενισχύουν την πρωτεϊνοσύνθεση στους μυς και συμβάλλουν στην αύξηση της μυϊκής μάζας και της δύναμης, περιορίζοντας ταυτόχρονα τη μυϊκή αποδόμηση.

Γιατί οι έφηβοι καταφεύγουν σε αυτά

Στους παράγοντες που ευνοούν τη χρήση συγκαταλέγονται η πίεση για καλύτερες αθλητικές επιδόσεις, ο ανταγωνισμός στον αθλητισμό και η επιθυμία για γρήγορη μυϊκή ανάπτυξη. Ρόλο παίζουν και τα πρότυπα σωματικής διάπλασης που προβάλλονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Επιπτώσεις στην ανάπτυξη και στην αναπαραγωγική υγεία

Η χορήγηση αναβολικών στην εφηβεία μπορεί να διαταράξει τη φυσιολογική ορμονική ισορροπία και να προκαλέσει πρόωρη ωρίμανση των οστών και πρώιμη σύγκλειση των επιφύσεων. Έτσι ενδέχεται να ανασταλεί πρόωρα η ανάπτυξη των οστών και να περιοριστεί το τελικό ύψος του εφήβου.

Η παρατεταμένη χρήση μπορεί επίσης να προκαλέσει διαταραχές στο αναπαραγωγικό σύστημα, όπως γυναικομαστία, δηλαδή αύξηση του μαζικού αδένα. Στα κορίτσια μπορεί να παρατηρηθούν διαταραχές της εμμήνου ρύσεως και της ωορρηξίας, καθώς και προβλήματα γονιμότητας. Ενδέχεται ακόμη να εμφανιστούν αυξημένη τριχοφυΐα στο πρόσωπο και στο σώμα, ανδρογενετικού τύπου αλωπεκία, βάθυνση της φωνής και διόγκωση της κλειτορίδας. Ορισμένες από τις μεταβολές αυτές μπορεί να είναι μη αναστρέψιμες.

Καρδιά, ήπαρ, δέρμα και ψυχική υγεία

Η μακροχρόνια χρήση σχετίζεται με διαταραχές του λιπιδαιμικού προφίλ, με μείωση της «καλής» HDL και αύξηση της «κακής» LDL χοληστερόλης. Μπορεί επίσης να προκαλέσει υπερτροφία του καρδιακού μυός και να αυξήσει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επιπλοκών. Στις πιθανές επιπτώσεις περιλαμβάνονται η ηπατική βλάβη, η εμφάνιση ηπατικών όγκων, η έντονη ακμή, οι μυϊκοί πόνοι και οι μόνιμες ραγάδες.

Τα αναβολικά επηρεάζουν και την ψυχική υγεία. Η χρήση τους μπορεί να συνδεθεί με ευερεθιστότητα, επιθετικότητα, απότομες μεταβολές της διάθεσης, παρανοϊκές σκέψεις και καταθλιπτικά συμπτώματα. Υπάρχει επιπλέον σοβαρός κίνδυνος εξάρτησης, ενώ η διακοπή μπορεί να συνοδεύεται από κόπωση, αϋπνία, απώλεια όρεξης, ανησυχία, διαταραχές της διάθεσης και κατάθλιψη.

Πρόσθετοι κίνδυνοι προκύπτουν όταν τα σκευάσματα προμηθεύονται μέσω διαδικτύου ή μη ελεγχόμενων πηγών, καθώς μπορεί να είναι νοθευμένα ή να περιέχουν άγνωστες τοξικές ουσίες. Η κοινή χρήση συριγγών αυξάνει τον κίνδυνο μετάδοσης λοιμώξεων, όπως ο HIV και οι ιογενείς ηπατίτιδες B και C.

Η χρήση αναβολικών χωρίς ιατρική ένδειξη δεν αποτελεί ασφαλή μέθοδο βελτίωσης της αθλητικής απόδοσης, ιδίως στην εφηβεία. Ασφαλέστερες επιλογές θεωρούνται η σωστή διατροφή, η εξατομικευμένη προπόνηση, η επαρκής ξεκούραση και η επιστημονικά καθοδηγούμενη ενδυνάμωση.