Άρης Λάσκος: Από τη «Χαμένη Άνοιξη» στην «Κάθοδο των Εννιά», με άξονα την Ιστορία

Ο Άρης Λάσκος ετοιμάζει για τις 7 Ιανουαρίου, στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, την πρεμιέρα της θεατρικής εκδοχής του μυθιστορήματος «Η κάθοδος των εννιά» του Θανάση Βαλτινού, σε δική του σκηνοθεσία. Παράλληλα συμμετέχει ως ηθοποιός στη θεατροποιημένη απόδοση του βιβλίου του Μενέλαου Χαραλαμπίδη «Οι Δωσίλογοι», που παρουσιάζουν οι Elephas Tiliensis στο Θέατρο Χώρα, σε παραγωγή του Θεάτρου του Νέου Κόσμου.

Πέρυσι ο ίδιος είχε σκηνοθετήσει τη «Χαμένη Άνοιξη» του Στρατή Τσίρκα. Η πρότασή του για τον Βαλτινό βρήκε σύμφωνο τον καλλιτεχνικό διευθυντή του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά, Νίκο Διαμαντή.

«Ανοιχτοί λογαριασμοί» με τη λογοτεχνία

Για το έργο του Βαλτινού ο Λάσκος εξηγεί ότι, όπως και με τον Τσίρκα, ένιωθε πως είχε «ανοιχτούς λογαριασμούς». Όπως λέει, το βιβλίο του το είχε συστήσει ο Ακύλας Καραζήσης στο τρίτο έτος της Δραματικής Σχολής, το 2010.

Οι δουλειές του ακολουθούν έναν σαφή άξονα: Κατοχή, Αντίσταση, Εμφύλιος. Ο δημιουργός τοποθετεί την αφετηρία το 2016, όταν με τις Κίτυ Παϊταζόγλου και Ελεάνα Στραβοδήμου παρουσίασε στην Πειραματική Σκηνή του Εθνικού παράσταση για τον Εμφύλιο, με αφετηρία το ερώτημα «Γιατί δεν τον διδαχθήκαμε ποτέ στο σχολείο;». Στην έρευνα για εκείνη την παράσταση συναντήθηκε με ανθρώπους όπως ο Δημήτρης Πλουμπίδης, ο Παύλος Κλαυδιανός, ο Χάρης Αθανασιάδης, η Κική Σακκά και η Τασούλα Βερβενιώτη.

«Είμαστε μια βαθιά ανιστόρητη κοινωνία», δηλώνει ο Λάσκος, εκτιμώντας ότι η σχεδόν ανύπαρκτη σχέση με το παρελθόν οδηγεί σε έναν φαύλο κύκλο. Όταν δουλεύει πάνω στον Κοτζιούλα, στον Τσίρκα ή στον Βαλτινό, λέει, δεν νιώθει ότι ανασύρει απλώς ιστορικό υλικό. Προσπαθεί να καταλάβει πώς φτάσαμε ως εδώ και τι συμβαίνει στους ανθρώπους όταν η Ιστορία φαίνεται να τους παρασύρει, ενώ διαμορφώνεται ταυτόχρονα από τις αποφάσεις, τη σιωπή και την ανοχή τους.

Από το παρόν προς το παρελθόν

Ο Λάσκος μεγάλωσε σε γειτονιά του 5ου Διαμερίσματος της Αθήνας και λέει πως δεν βίωσε την «ευημερία» της εποχής του ΠΑΣΟΚ. Θυμάται τους γονείς του να αγωνιούν για να βγει ο μήνας, τον πατέρα του να αναλαμβάνει δεύτερη δουλειά για να καλυφθεί χειρουργείο της μητέρας του και τον ίδιο να εργάζεται από τα 17 του. Στον δημόσιο λόγο, αντίθετα, άκουγε για μετοχές και για την Ολυμπιάδα.

Όπως σημειώνει, στο παρελθόν δεν έφτασε από νοσταλγία για τις μεγάλες αφηγήσεις, αλλά από την ανάγκη να κατανοήσει το παρόν: πώς διαμορφώθηκε η κοινωνία στην οποία ζει, ποιες συγκρούσεις αποσιωπήθηκαν και ποιες υποσχέσεις οδήγησαν σε καταστροφές.

Για το τι έχει να πει ο Εμφύλιος του 1946-49 σε έναν νέο άνθρωπο, ο Λάσκος παραπέμπει στον τίτλο της μελέτης του Πολυμέρη Βόγλη «Η αδύνατη επανάσταση». Εκτιμά ότι τότε επιχειρήθηκε μια διαπραγμάτευση για το μέλλον της χώρας, κάτι που, όπως λέει, δεν γνωρίσαμε ποτέ. Ο Εμφύλιος, κατά τον ίδιο, μιλά για την πόλωση, τον φόβο και τον τρόπο με τον οποίο κατασκευάζεται ο «εσωτερικός εχθρός». Το πιο ζωντανό ερώτημα, προσθέτει, είναι αν ο κόσμος που έχουμε είναι ο μόνος που μπορούμε να φανταστούμε.