Ατομικός Επενδυτικός Λογαριασμός Ανηλίκων: Έως 2.400 ευρώ τον χρόνο για κάθε παιδί

Τις επόμενες ημέρες ψηφίζεται στη Βουλή το νομοσχέδιο του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκου Πιερρακάκη, με τα μέτρα της ΔΕΘ. Μεταξύ αυτών είναι και ο Ατομικός Επενδυτικός Λογαριασμός Ανηλίκων (ΑΕΛΑ), ο λεγόμενος «κουμπαράς» της νέας γενιάς. Για κάθε παιδί που θα αποκτήσει τέτοιο λογαριασμό, το Δημόσιο θα καταβάλλει ποσό ίσο με της οικογένειας, έως 1.200 ευρώ τον χρόνο.

Ποιοι είναι οι δικαιούχοι και πώς λειτουργεί

Ο λογαριασμός θα μπορεί να ανοίγει από τις αρχές του 2027 από τον νόμιμο εκπρόσωπο του παιδιού. Σε πρώτη φάση αφορά παιδιά έως δύο ετών, δηλαδή όσα γεννήθηκαν από το 2025 και μετά. Ο δικαιούχος πρέπει να έχει ελληνική ιθαγένεια ή ιθαγένεια άλλου κράτους-μέλους της ΕΕ, εφόσον είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας.

Ο λογαριασμός ανοίγει σε πάροχο, που μπορεί να είναι τράπεζα, εταιρεία διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων, ασφαλιστική επιχείρηση ή άλλος κατάλληλος χρηματοπιστωτικός φορέας. Χρήματα μπορεί να καταθέσει οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο: γονείς, παππούδες και γιαγιάδες, συγγενείς, νονοί ή και επιχειρήσεις. Το συνολικό όριο εισφορών ανά παιδί είναι 10.000 ευρώ ετησίως.

Η κρατική συνεισφορά πιστώνεται εντός 30 ημερών από κάθε καταβολή ιδιωτών. Αν μια οικογένεια καταθέτει 100 ευρώ τον μήνα, δηλαδή 1.200 ευρώ τον χρόνο, το κράτος προσθέτει άλλα 1.200 και το σύνολο φτάνει τα 2.400 ευρώ, πριν από αποδόσεις ή χρεώσεις. Αν η οικογένεια καταβάλει 5.000 ευρώ, η κρατική συνεισφορά παραμένει στο ανώτατο όριο των 1.200 ευρώ. Το όριο αυτό θα αυξάνεται κατά 10% κάθε πενταετία.

Επενδυτικά μοντέλα και κεφαλαιακή προστασία

Τα χρήματα επενδύονται σε αμοιβαία κεφάλαια και ETF, μετοχές και ομόλογα που διαπραγματεύονται σε ρυθμιζόμενες αγορές της ΕΕ ή του ΕΟΧ. Αποκλείονται τα κρυπτοστοιχεία, τα παράγωγα, τα προϊόντα μόχλευσης, τα δομημένα προϊόντα και ορισμένες εναλλακτικές επενδύσεις. Οι καταθέσεις και τα αμοιβαία χρηματαγοράς δεν μπορούν να ξεπερνούν το 5% του χαρτοφυλακίου, με ορισμένες εξαιρέσεις.

Ο γονέας ή νόμιμος εκπρόσωπος θα επιλέγει ανάμεσα σε τέσσερα επενδυτικά μοντέλα. Από αυτά περιγράφονται το συντηρητικό (100% σταθερό εισόδημα), το ισορροπημένο (70% σταθερό εισόδημα, 30% μετοχές) και το αναπτυξιακό (30% σταθερό εισόδημα, 70% μετοχές). Αν δεν γίνει επιλογή, τα κεφάλαια τοποθετούνται στο αναπτυξιακό μοντέλο, με κεφαλαιακή προστασία. Τρία χρόνια πριν από την ενηλικίωση η προεπιλογή μεταβαίνει αυτόματα στο ισορροπημένο προφίλ, εκτός αν δηλωθεί άλλη επιλογή. Την τελευταία τριετία επιτρέπεται και η μετάβαση σε προφίλ χαμηλότερου κινδύνου.

Η «εγγύηση κεφαλαίου» καλύπτει τις ιδιωτικές εισφορές έως το ποσό που δικαιούται κρατική αντιστοίχιση, αρχικά 1.200 ευρώ, καθώς και την ίδια την κρατική συνεισφορά. Στην ενηλικίωση, η αξία των αντίστοιχων επενδύσεων δεν πρέπει να υπολείπεται του ονομαστικού τους ποσού. Εισφορές πάνω από αυτό το όριο δεν προστατεύονται αυτόματα. Για αυτές μπορεί να επιλεγεί πρόσθετη προστασία με χωριστή χρέωση, μέσω ανέκκλητης δέσμευσης πιστωτικού ιδρύματος της ΕΕ ή ασφαλιστικής επιχείρησης.

Το συνολικό ετήσιο κόστος της προεπιλεγμένης επιλογής δεν μπορεί να υπερβαίνει το 0,50% της μέσης ετήσιας αξίας του λογαριασμού. Στο όριο δεν περιλαμβάνονται φόροι, τέλη ρυθμιζόμενων αγορών και το κόστος της κεφαλαιακής προστασίας. Το υπουργείο θα δημοσιεύει κάθε χρόνο συγκριτικό πίνακα κόστους των παρόχων, που πρέπει να τίθεται υπόψη του γονέα πριν από την υπογραφή της σύμβασης.

Περιορισμοί, φορολογία και ενηλικίωση

Τα κεφάλαια δεν μπορούν να αναληφθούν πριν από τα 18 έτη. Εξαιρούνται ο θάνατος γονέα ή νόμιμου εκπροσώπου, ο θάνατος του δικαιούχου και σοβαροί λόγοι υγείας του παιδιού. Πριν από την ενηλικίωση δεν επιτρέπεται ενεχυρίαση, εκχώρηση ή κατάσχεση των δικαιωμάτων του δικαιούχου, με επιφύλαξη ειδικών διατάξεων αναγκαστικού δικαίου. Ο λογαριασμός δεν ανήκει στην πτωχευτική περιουσία του γονέα ή κηδεμόνα.

Σε περίπτωση ανάληψης κατά παράβαση των περιορισμών, επιστρέφεται στο Δημόσιο η κρατική συνεισφορά που έχει καταβληθεί μέχρι τότε, μαζί με τις αποδόσεις της. Ο λογαριασμός δεν κλείνει και συνεχίζει με το υπόλοιπο, ενώ η κρατική συνεισφορά μπορεί να ξαναρχίσει με νέες ιδιωτικές εισφορές.

Οι εισφορές έως 10.000 ευρώ ετησίως, όπως και η κρατική συνεισφορά, δεν θεωρούνται εισόδημα του ανηλίκου και δεν λαμβάνονται υπόψη σε εισοδηματικά ή κοινωνικά κριτήρια. Οι εισφορές εξαιρούνται από τον φόρο δωρεών και γονικών παροχών, ενώ μερίσματα, τόκοι και υπεραξίες που πιστώνονται στον λογαριασμό απαλλάσσονται από φόρο εισοδήματος.

Σε σχέση με τη διαβούλευση, αφαιρέθηκε η ρητή εξαίρεση των εισφορών από τα τεκμήρια του πόθεν έσχες. Έτσι δεν προβλέπεται απαλλαγή από τον έλεγχο προέλευσης των χρημάτων.

Με τη συμπλήρωση του 18ου έτους ο λογαριασμός γίνεται προσωπικό περιουσιακό δικαίωμα του δικαιούχου. Εκείνος μπορεί να κάνει ολική ή μερική ανάληψη ή να μεταφέρει τα κεφάλαια σε καταθετικό ή επενδυτικό λογαριασμό ή σε επενδυτικό ασφαλιστικό προϊόν.