Χαράρι για την τεχνητή νοημοσύνη: «Είμαστε οι αγελάδες του μέλλοντος»

Ο ιστορικός και συγγραφέας του «Sapiens», Γιούβαλ Νόα Χαράρι, προειδοποιεί ότι η σχέση των ανθρώπων με την τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μοιάσει με τη ζωή ενός ζώου που καθορίζεται από ένα σύστημα αόρατο γι' αυτό. «Είμαστε οι αγελάδες του μέλλοντος», δήλωσε σε τηλεοπτική συνέντευξή του στον δημοσιογράφο Ντάνιελ Σταχ.

Με την παρομοίωση αυτή περιγράφει τον κίνδυνο να συνεχίσουμε να ζούμε μέσα σε οικονομικά και νομικά συστήματα χωρίς να καταλαβαίνουμε πώς λειτουργούν και ποιος αποφασίζει για λογαριασμό μας.

Η διαφορά της AI από τις προηγούμενες τεχνολογίες

Στον πυρήνα της σκέψης του βρίσκεται μια διάκριση. Οι παλαιότερες τεχνολογίες, όπως υποστηρίζει, εκτελούσαν ανθρώπινες αποφάσεις, ενώ η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να παίρνει αποφάσεις και να παράγει νέες ιδέες.

Ως παράδειγμα αναφέρει την ατομική βόμβα: παρά την τεράστια καταστροφική της ισχύ, δεν επιλέγει μόνη της αν θα χρησιμοποιηθεί ούτε ποιος θα είναι ο στόχος. Την απόφαση την παίρνει άνθρωπος. Κάτι αντίστοιχο ισχύει, όπως έχει εξηγήσει και σε άλλες συνεντεύξεις του, για την τυπογραφική μηχανή, που ούτε γράφει βιβλία ούτε αποφασίζει ποια θα τυπωθούν.

Η τεχνητή νοημοσύνη, αντίθετα, μπορεί να δημιουργεί περιεχόμενο και να επιλέγει ποιες ιδέες θα διαδοθούν. Γι' αυτό ο Χαράρι τη θεωρεί παράγοντα δράσης, ικανό να αλλάξει τον κόσμο χωρίς ανθρώπινη καθοδήγηση σε κάθε βήμα.

Ένα σενάριο χωρίς ρομπότ στους δρόμους

Το ανησυχητικό σενάριο που περιγράφει δεν προϋποθέτει στρατιές ρομπότ. Περνά μέσα από τράπεζες, διοικητικούς μηχανισμούς και κανόνες. Η προειδοποίησή του αφορά τα επόμενα δέκα ή είκοσι χρόνια: τα συστήματα που θα δημιουργεί η AI θα μπορούσαν να γίνουν τόσο πολύπλοκα, ώστε οι άνθρωποι να αδυνατούν να τα κατανοήσουν. Η εξάρτηση από αυτά θα αυξανόταν, ενώ η δυνατότητα παρέμβασης θα μειωνόταν.

Σε παλαιότερη συνέντευξή του έχει δώσει ένα καθημερινό παράδειγμα. Κάποιος ζητά τραπεζικό δάνειο και απορρίπτεται. Όταν ρωτά τον λόγο, κανείς δεν μπορεί να του εξηγήσει την απόφαση του αλγορίθμου.

Για τον Χαράρι, εκεί προκύπτει ζήτημα δημοκρατίας. Η λογοδοσία προϋποθέτει ότι οι πολίτες μπορούν να κατανοούν και να αμφισβητούν τις αποφάσεις που τους αφορούν.

Ο ίδιος δεν παρουσιάζει αυτή την εξέλιξη ως αναπόφευκτη. Επιμένει ότι ο σχεδιασμός και ο έλεγχος των συστημάτων παραμένουν ανθρώπινη ευθύνη. Προειδοποιεί όμως ότι ο έλεγχος μπορεί να χαθεί πολύ πριν αντιληφθούμε ότι δεν καταλαβαίνουμε πια τους κανόνες.