Διατροφή και γήρανση του δέρματος: τι δείχνουν οι μελέτες για τις τροφές που το προστατεύουν

Η διατροφή φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο στο πώς γερνά το δέρμα, σύμφωνα με τα διαθέσιμα ερευνητικά δεδομένα. Ένα πρότυπο πλούσιο σε φυτικές τροφές, καλά λιπαρά και τρόφιμα που ευνοούν το έντερο συνδέεται με καλύτερη δομή, υγρασία και άμυνα του δέρματος απέναντι στο περιβάλλον. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η διατροφή λειτουργεί συμπληρωματικά και δεν αντικαθιστά την αντιηλιακή προστασία.

Περισσότεροι παράγοντες από τον ήλιο

Η γήρανση του δέρματος δεν εξαρτάται μόνο από την ηλικία και την ηλιακή έκθεση. Συμβάλλουν επίσης η ατμοσφαιρική ρύπανση, η θερμοκρασία, οι ορατές και οι υπέρυθρες ακτίνες, καθώς και η σταδιακή απώλεια κολλαγόνου.

Πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 61 μελετών έδειξε ότι διαφορετικά συστατικά της διατροφής επηρεάζουν διαφορετικές πλευρές της γήρανσης. Τα λιπαρά οξέα και οι πολυφαινόλες συνδέθηκαν με λιγότερες ρυτίδες, ενώ καταγράφηκαν οφέλη στην ενυδάτωση και στην ελαστικότητα.

Φρούτα, λαχανικά και ξηροί καρποί

Τα καρότα, οι ντομάτες και οι πιπεριές είναι πλούσια σε καροτενοειδή, φυσικές χρωστικές με αντιοξειδωτική δράση, όπως το λυκοπένιο, η λουτεΐνη και το β-καροτένιο. Οι ουσίες αυτές συσσωρεύονται στους ιστούς και φαίνεται να προσφέρουν κάποιο βαθμό προστασίας από τις βλάβες της ηλιακής ακτινοβολίας και από το οξειδωτικό στρες. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι συμβάλλουν στη σύνθεση ουσιών όπως το υαλουρονικό οξύ.

Η δράση τους πάντως δεν είναι άμεση. Ο καθηγητής δερματολογίας Jean Krutmann αναφέρει ότι συνήθως απαιτούνται οκτώ έως δέκα εβδομάδες συστηματικής πρόσληψης αντιοξειδωτικών, ώστε να καταγραφεί μετρήσιμη επίδραση.

Σε μικρή τυχαιοποιημένη μελέτη με μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, όσες έτρωγαν 85 γραμμάρια μάνγκο τέσσερις φορές την εβδομάδα για 16 εβδομάδες παρουσίασαν μείωση στη σοβαρότητα ορισμένων ρυτίδων. Η ποσότητα των 250 γραμμαρίων συνδέθηκε αντίθετα με επιδείνωση ορισμένων δεικτών. Οι ερευνητές δεν μπορούν ακόμη να εξηγήσουν τη διαφορά, και τα ευρήματα χρειάζονται επιβεβαίωση, γι' αυτό δεν μεταφράζονται σε συγκεκριμένη «δόση».

Οι ξηροί καρποί προσφέρουν βιταμίνη Ε και ακόρεστα λιπαρά, που συμμετέχουν στη λειτουργία του δερματικού φραγμού. Σε τυχαιοποιημένη μελέτη με μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, η καθημερινή κατανάλωση αμυγδάλων για 24 εβδομάδες συνδέθηκε με περίπου 16% μικρότερη σοβαρότητα των ρυτίδων και με μείωση της έντασης της μελάγχρωσης.

Στην ίδια κατηγορία ανήκουν τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, που περιέχονται σε λιπαρά ψάρια όπως ο σολομός, οι σαρδέλες και το σκουμπρί. Μικρές μελέτες υποδεικνύουν ότι μπορεί να περιορίζουν τη φλεγμονή και να προστατεύουν την υπάρχουσα δομή του δέρματος.

Ο άξονας εντέρου-δέρματος

Αυξανόμενο ενδιαφέρον συγκεντρώνει ο λεγόμενος άξονας εντέρου-δέρματος. Μια διατροφή με ποικιλία φρούτων, λαχανικών, οσπρίων, δημητριακών ολικής άλεσης, ξηρών καρπών, βοτάνων και μπαχαρικών ενισχύει την ποικιλία του μικροβιώματος. Τα βακτήρια του εντέρου παράγουν ουσίες με αντιφλεγμονώδη και αντιοξειδωτική δράση, που μπορούν να επηρεάσουν και τη λειτουργία του δέρματος. Τα ζυμωμένα τρόφιμα, όπως το γιαούρτι, το κεφίρ, το ξινολάχανο και το kimchi, μπορούν να υποστηρίξουν το μικροβίωμα.

Οι περισσότερες μελέτες είναι σχετικά μικρές και πολλές εξετάζουν συγκεκριμένες ομάδες, όπως μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες. Ακόμη και όταν βρίσκουν διαφορές στις ρυτίδες, στην ελαστικότητα ή στην ενυδάτωση, κανένα τρόφιμο δεν μπορεί να αναστρέψει τη γήρανση του δέρματος. Το κοινό συμπέρασμα αφορά το σύνολο της διατροφής: ποικιλία φυτικών τροφών, καλά λιπαρά και επαρκή αντιοξειδωτικά δίνουν στο δέρμα καλύτερες προϋποθέσεις να διατηρεί τη δομή και τη λειτουργία του με τα χρόνια. Η προστασία από τον ήλιο παραμένει ένας από τους σημαντικότερους τρόπους πρόληψης της πρόωρης γήρανσης.