Δορυφόροι αποκάλυψαν αρχαίο συγκρότημα 2.600 ετών στην πόλη Μπούτο της Αιγύπτου

Ένα μεγάλο αρχαιολογικό συγκρότημα ηλικίας περίπου 2.600 ετών εντόπισαν επιστήμονες κάτω από το έδαφος στην περιοχή του Νείλου, αξιοποιώντας δορυφορικές εικόνες και γεωφυσικές μεθόδους. Το εύρημα βρίσκεται στην αρχαία αιγυπτιακή πόλη Μπούτο, που σήμερα ονομάζεται Τελ ελ-Φαραΐν, και ενδέχεται να προσφέρει νέα στοιχεία για τη θρησκευτική αρχιτεκτονική και τις κατασκευαστικές τεχνικές της εποχής.

Μια πόλη θαμμένη σε στρώματα

Η Μπούτο κατοικήθηκε από την Προδυναστική περίοδο, περίπου από το 3800 π.Χ., έως την πρώιμη ισλαμική εποχή, τον 7ο αιώνα μ.Χ. Στη διάρκεια των αιώνων καταστράφηκε και ανοικοδομήθηκε επανειλημμένα, με αποτέλεσμα τα παλαιότερα στρώματά της να βρίσκονται κάτω από μεταγενέστερα ερείπια και παχιές αποθέσεις λάσπης.

Η πρόσβαση σε αυτά τα επίπεδα με συμβατικές ανασκαφές είναι ιδιαίτερα δύσκολη, τόσο λόγω του μεγάλου όγκου υλικών που πρέπει να απομακρυνθούν όσο και λόγω των υπόγειων υδάτων.

Ραντάρ και μετρήσεις αντίστασης του εδάφους

Για να ξεπεράσουν τα εμπόδια, οι ερευνητές συνδύασαν δορυφορικά δεδομένα ραντάρ από το σύστημα Sentinel-1 με μετρήσεις ηλεκτρικής ειδικής αντίστασης του εδάφους. Η πρώτη μέθοδος επέτρεψε τον εντοπισμό ανωμαλιών κάτω από την επιφάνεια. Η δεύτερη συνέβαλε στη δημιουργία τρισδιάστατων απεικονίσεων των υπόγειων δομών, καταγράφοντας πώς διαφορετικά υλικά μεταφέρουν ή εμποδίζουν το ηλεκτρικό ρεύμα.

Στα πρώτα τρία μέτρα του εδάφους οι μετρήσεις έδειξαν κυρίως θραύσματα κεραμικών και οικοδομικά κατάλοιπα από τη ρωμαϊκή και την πτολεμαϊκή περίοδο. Σε βάθος τριών έως έξι μέτρων εντοπίστηκε μια σαφώς οριοθετημένη κατασκευή από πλίνθους, που χρονολογείται στη Σαϊτική περίοδο, πριν από περίπου 2.600 χρόνια.

Οι αρχαιολόγοι προχώρησαν σε ανασκαφή σε περιορισμένη έκταση περίπου 100 τετραγωνικών μέτρων. Τα ευρήματα επιβεβαίωσαν τις ενδείξεις των γεωφυσικών ερευνών: αποκαλύφθηκαν τοίχοι από πλίνθους και αντικείμενα θρησκευτικού χαρακτήρα. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η κατασκευή μπορεί να ήταν μεγάλος τάφος ή ιερό, χωρίς να έχει προσδιοριστεί οριστικά η χρήση της.

Το στρώμα καθαρής άμμου

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ένα στρώμα καθαρής άμμου ασυνήθιστου πάχους, σε βάθος έξι έως επτά μέτρων. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι μπορεί να τοποθετήθηκε σκόπιμα από τους αρχαίους κατασκευαστές ως τεχνητή βάση κάτω από τα θεμέλια, ώστε να κατανέμεται καλύτερα το βάρος των κτιρίων και να ενισχύεται η σταθερότητά τους. Η πρακτική αυτή θυμίζει τη λογική ορισμένων σύγχρονων τεχνικών θεμελίωσης, χωρίς ωστόσο να αποδεικνύεται ότι οι αρχαίοι μηχανικοί εφάρμοζαν ακριβώς τις ίδιες μεθόδους.

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Acta Geophysica. Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο συνδυασμός δορυφορικής τηλεπισκόπησης και γεωφυσικών μετρήσεων μπορεί να χαρτογραφήσει με μεγαλύτερη ακρίβεια θαμμένες κατασκευές πριν από τις ανασκαφές, περιορίζοντας τον χρόνο, το κόστος και τις παρεμβάσεις στο έδαφος.

Η έρευνα δεν έχει ολοκληρωθεί. Οι επιστήμονες σχεδιάζουν να επεκτείνουν τις μετρήσεις με μεγαλύτερο εξοπλισμό για να εξερευνήσουν βαθύτερα στρώματα. Εκτιμούν ότι κάτω από ένα παχύ στρώμα αργίλου μπορεί να βρίσκεται θαμμένος ακόμη ένας ναός, κάτι που, αν επιβεβαιωθεί, θα προσθέσει νέο κεφάλαιο στην ιστορία της αρχαίας πόλης.