«Εκτός Πορείας»: περιπατητική παράσταση και ηχητικός οδηγός για την Ελευσίνα

Την Ελευσίνα μέσα από το πρίσμα της site-specific performance, δηλαδή της παράστασης που δημιουργείται για συγκεκριμένο τόπο, επανεξετάζει το πρόγραμμα πολιτιστικής διαμεσολάβησης και σκηνικών τεχνών «Εκτός Πορείας: Δεν Υπάρχει Τίποτα Να Δεις Εδώ». Το πρόγραμμα, που υλοποιήθηκε το 2026, κάλεσε καλλιτέχνες να παρατηρήσουν την πόλη πέρα από τις ιστορίες που ήδη γνωρίζουμε γι' αυτήν.

Η Ελευσίνα είναι γνωστή ως η πατρίδα των αρχαίων Μυστηρίων και του μύθου της Δήμητρας και της Περσεφόνης. Παράλληλα, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα βιομηχανικά κέντρα της χώρας, με εργοστάσια πάνω από την ακτογραμμή και μεταλλικές κατασκευές στον ορίζοντα. Στην περιοχή υπάρχει και ένα νεκροταφείο πλοίων, το όνομα του οποίου, όπως επισημαίνεται, επιβλήθηκε χωρίς τη συγκατάθεση των κατοίκων. Πρόκειται για μια εικόνα της Ελλάδας που απέχει από την κλασική αρχαιότητα και από την ηλιόλουστη φαντασίωση του «Mamma Mia».

Η κοινότητα στο επίκεντρο

Το «Εκτός Πορείας» έθεσε την τοπική κοινότητα στον πυρήνα της δημιουργικής διαδικασίας. Οι συμμετέχοντες συνέλεξαν τοπικές αφηγήσεις και κοινές εμπειρίες, ώστε να διερευνήσουν πώς το βιομηχανικό παρελθόν της πόλης, οι περιβαλλοντικές προκλήσεις και η ιστορική κληρονομιά επηρεάζουν την καθημερινότητα. Οι ιστορίες αυτές αποτέλεσαν την πρώτη ύλη για μια ενσώματη δραματουργία.

Διοργανώτρια ήταν η Cultterra, με συντονίστρια την Κατερίνα Μπέγια. Στο συνεργατικό εργαστήριο συμμετείχαν 15 άτομα από την Ελλάδα και τη Βουλγαρία, με διαφορετικά υπόβαθρα, υπό την καθοδήγηση των Ισπανίδων καλλιτεχνών Victoria Mendizabal και Ingrid Schramek της εταιρείας Vikingos. Με προφορική ιστορία, συνεντεύξεις, επιτόπια έρευνα και εργαστήρια, εξέτασαν τη σχέση τουρισμού, αστικού χώρου και συλλογικής μνήμης και μετέτρεψαν τις προφορικές αφηγήσεις σε θεατρικό υλικό.

Ηχητικός οδηγός και περιπατητική παράσταση

Το έργο οδήγησε σε δύο καλλιτεχνικά αποτελέσματα. Το πρώτο είναι ένας ηχητικός οδηγός, διαθέσιμος στον ιστότοπο της Cultterra, που προσκαλεί τους επισκέπτες να περιπλανηθούν στην Ελευσίνα ακούγοντας τοπικές ιστορίες. Το δεύτερο είναι μια καθηλωτική περιπατητική παράσταση, στην οποία το κοινό άκουγε τον οδηγό, ενώ γύρω του εξελισσόταν η ζωντανή δράση.

Η παράσταση λειτουργεί και ως περιήγηση: ένα ταξίδι στον χρόνο με οδηγούς τη Δήμητρα, την Περσεφόνη και τα «φαντάσματα» της πόλης, κατά μήκος μιας διαδρομής που παραπέμπει στην Ιερά Οδό των αρχαίων Αθηναίων. Στη διαδρομή επιστρέφουν τα ιερά σύμβολα της Ελευσίνας: η φωτιά, το σιτάρι και τα ρόδια. Η πορεία καταλήγει στη θάλασσα.

Οι δημιουργοί συνδέουν την πρωτοβουλία με τα Ελευσίνια Μυστήρια, τελετές μετάβασης και μεταμόρφωσης, και με την αναζήτηση μιας πιθανής κάθαρσης μέσω της τέχνης του θεάτρου. Όπως αναφέρεται, η παράσταση φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως οιωνός ενός διαφορετικού μέλλοντος, που παραμένει εφικτό.

Το πλαίσιο του προγράμματος

Το «Εκτός Πορείας» είναι τοπική πρωτοβουλία με επίκεντρο την κοινότητα και εντάσσεται στο πρόγραμμα Mediterranean Youth in Action – Transformative Youth του Anna Lindh Foundation. Το πρόγραμμα λειτουργεί ως πλατφόρμα για νέους ηγέτες και φορείς κοινωνικής αλλαγής. Τους δίνει τη δυνατότητα να σχεδιάζουν και να υλοποιούν πρωτοβουλίες βάσης, να ενισχύουν τη συμμετοχή των νέων και να προάγουν τον διαπολιτισμικό διάλογο στην ευρωμεσογειακή περιοχή.

Η Vikingos Company θα παρουσιάσει στη συνέχεια την παράσταση «FERAL CHILDREN» στην ΠΛΥΦΑ, στην Αθήνα, στις 14 και 15 Ιανουαρίου.