Ενδιάμεσες εκλογές ΗΠΑ: Οι Δημοκρατικοί ελπίζουν σε «μπλε κύμα» δύο εβδομάδες πριν από τις κάλπες

Δύο εβδομάδες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, οι Δημοκρατικοί βλέπουν να ενισχύονται οι πιθανότητές τους για μια ευρεία επικράτηση στη μάχη για τον έλεγχο του Κογκρέσου. Οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το κόμμα μπορεί να διεκδικήσει νίκες ακόμη και σε παραδοσιακά προπύργια των Ρεπουμπλικάνων, όπου μέχρι πριν από λίγο καιρό μια τέτοια προοπτική θεωρούνταν περιορισμένη.

Σε πρόσφατη δημοσκόπηση των ABC News και Washington Post για την πρόθεση ψήφου, οι Δημοκρατικοί προηγούνταν με διαφορά σχεδόν δέκα ποσοστιαίων μονάδων. Αμερικανικά δίκτυα επισημαίνουν ότι οι προσδοκίες έχουν φτάσει σε τέτοιο επίπεδο, ώστε η αποτυχία κατάκτησης και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου θα μπορούσε να προκαλέσει απογοήτευση στους Δημοκρατικούς και να επιτρέψει στους Ρεπουμπλικάνους να παρουσιάσουν το αποτέλεσμα ως επιτυχία.

Οι μάχες για τη Γερουσία

Υποψήφιοι των Δημοκρατικών διεκδικούν με αξιώσεις έδρες σε «κόκκινες» πολιτείες, όπως η Αλάσκα, η Αϊόβα, το Κάνσας και το Τέξας. Στενές παραμένουν οι αναμετρήσεις στο Μίσιγκαν και στην Τζόρτζια, όπου το κόμμα προσπαθεί να διατηρήσει τις έδρες που ήδη κατέχει.

Η θητεία των γερουσιαστών είναι εξαετής και σε κάθε εκλογικό κύκλο ανανεώνεται περίπου το ένα τρίτο των εδρών. Από τις 35 έδρες που κρίνονται φέτος, δέκα συγκαταλέγονται στις κρίσιμες μάχες. Οι Δημοκρατικοί κατέχουν τρεις: στην Τζόρτζια, στο Μίσιγκαν και στο Νιου Χάμσαϊρ. Οι υπόλοιπες επτά ανήκουν στους Ρεπουμπλικάνους και βρίσκονται στην Αλάσκα, στην Αϊόβα, στο Κάνσας, στο Μέιν, στη Βόρεια Καρολίνα, στο Οχάιο και στο Τέξας.

Σημαντικό ρόλο παίζουν τα προφίλ των υποψηφίων. Στη Βόρεια Καρολίνα οι Δημοκρατικοί στηρίζουν τον δημοφιλή πρώην κυβερνήτη Ρόι Κούπερ και στην Τζόρτζια τον νυν γερουσιαστή Τζον Όσοφ. Στο Τέξας, ο Ρεπουμπλικανός γενικός εισαγγελέας Κεν Πάξτον αντιμετωπίζει την αναμέτρηση με σχετικά χαμηλή δημοτικότητα και το βάρος σκανδάλων.

Τι δείχνει η εικόνα στη Βουλή των Αντιπροσώπων

Στις ενδιάμεσες εκλογές, το κόμμα του Λευκού Οίκου συνήθως χάνει έδρες στη Βουλή. Εξαιρέσεις αποτέλεσαν το 2002, επί Τζορτζ Μπους του νεότερου, μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, και το 1998, επί Μπιλ Κλίντον, όταν οι Δημοκρατικοί αύξησαν τις έδρες τους χωρίς να αποκτήσουν πλειοψηφία.

Οι επανειλημμένες επαναχαράξεις των εκλογικών περιφερειών έχουν περιορίσει τις έδρες με πραγματικά αβέβαιο αποτέλεσμα. Σύμφωνα με τον μη κομματικό ιστότοπο Cook Political Report, 21 έδρες χαρακτηρίζονται αμφίρροπες: 15 κατέχονται από Ρεπουμπλικάνους και έξι από Δημοκρατικούς. Επιπλέον, δέκα έδρες των Ρεπουμπλικάνων κατατάσσονται σε κατηγορίες που ευνοούν, σε διαφορετικό βαθμό, τους Δημοκρατικούς. Το ίδιο ισχύει για μία έδρα που κατέχει βουλευτής ο οποίος εγκατέλειψε το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα και ανεξαρτητοποιήθηκε. Σε οκτώ έδρες των Δημοκρατικών, αντίθετα, οι εκτιμήσεις ευνοούν τους Ρεπουμπλικάνους.

Έτσι, στους Δημοκρατικούς μπορεί να αρκούν μία ή λίγες νίκες στις αμφίρροπες περιφέρειες για να εξασφαλίσουν την πλειοψηφία. Αν όμως οι Ρεπουμπλικανοί κερδίσουν μεγάλο μέρος τους, θα μπορούν να υποστηρίξουν ότι ανέκοψαν το αναμενόμενο «κύμα».

Τι έδειξαν οι προηγούμενες αναμετρήσεις

Ακόμη και μικρή μεταβολή εδρών μπορεί να αλλάξει τον έλεγχο του Κογκρέσου. Το 2022, μετά την ανατροπή της απόφασης Roe v. Wade από το Ανώτατο Δικαστήριο, οι Δημοκρατικοί έχασαν εννέα έδρες, αρκετές για να περάσει η Βουλή στους Ρεπουμπλικάνους. Ο Τζο Μπάιντεν δήλωσε την επομένη των εκλογών: «Ενώ ο Τύπος και οι αναλυτές προέβλεπαν ένα τεράστιο κόκκινο κύμα, αυτό δεν συνέβη», χαρακτηρίζοντας το αποτέλεσμα «μια καλή μέρα για τη δημοκρατία».

Σε άλλες χρονιές οι ανατροπές ήταν μεγαλύτερες: το 1994 οι Δημοκρατικοί έχασαν 54 έδρες και το 2010 έχασαν 63, με τη Βουλή να περνά κάθε φορά στους Ρεπουμπλικάνους. Το 2018, οι Ρεπουμπλικανοί έχασαν 41 έδρες στις πρώτες ενδιάμεσες εκλογές της προεδρίας Τραμπ.

Το αποτέλεσμα στη Βουλή δεν προδικάζει εκείνο της Γερουσίας: το 2018 και το 2022 το κόμμα του προέδρου έχασε τη Βουλή αλλά ενίσχυσε τις έδρες του στη Γερουσία. Η ταυτόχρονη αλλαγή ελέγχου και των δύο σωμάτων έχει σημειωθεί μόνο δύο φορές τα τελευταία 50 χρόνια, το 1994 και το 2006.

Μετά τη σαρωτική νίκη του Ντόναλντ Τραμπ το 2024, παραμένει ανοιχτό αν οι δημοσκοπήσεις αποτυπώνουν με ακρίβεια τη δυναμική των Δημοκρατικών ή υπερεκτιμούν την κινητοποίηση των υποστηρικτών τους. Κατά την εκτίμηση αμερικανικού δικτύου, ο Τραμπ πιθανότατα θα διατυπώσει ισχυρισμούς περί εκλογικής απάτης, ανεξαρτήτως αποδεικτικών στοιχείων, και θα επιχειρήσει να προβάλει κάποια πλευρά του αποτελέσματος ως νίκη.