Εορτολόγιο 10 Οκτωβρίου: Η μνήμη των αδελφών Ευλαμπίου και Ευλαμπίας

Το Σάββατο 10 Οκτωβρίου η Εκκλησία τιμά τη μνήμη των Αγίων Ευλαμπίου και Ευλαμπίας, των αδελφών που, σύμφωνα με την παράδοση, μαρτύρησαν μαζί στη Νικομήδεια της Μικράς Ασίας. Την ίδια ημέρα τιμώνται ο Όσιος Θεόφιλος ο Ομολογητής και ο Όσιος Αμβρόσιος της Όπτινα.

Γιορτάζουν όσοι φέρουν τα ονόματα Ευλάμπιος, Λάμπης, Ευλάμπης, Ευλαμπία, Ευλαμπή, Λαμπή, Λαμπία και Λάμπω. Μαζί με την Ευλαμπία γιορτάζει και η Αμαρυλλίς, καθώς το όνομα παραπέμπει σε αυτήν που λάμπει και ακτινοβολεί.

Τα δύο αδέλφια της Νικομήδειας

Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, ο Ευλάμπιος και η Ευλαμπία έζησαν την εποχή του αυτοκράτορα Μαξιμιανού, γύρω στο 296 μ.Χ. Ο διωγμός κατά των Χριστιανών ήταν σκληρός και οι δύο αδελφοί κρύβονταν με άλλους πιστούς σε ορεινή περιοχή, όπου αφιερώνονταν στην προσευχή και στη μελέτη των Γραφών.

Όταν ο Ευλάμπιος κατέβηκε στην πόλη για να προμηθευτεί τρόφιμα, αναγνωρίστηκε και συνελήφθη. Ενώπιον των αρχών ομολόγησε ότι είναι Χριστιανός και αρνήθηκε να θυσιάσει στους ειδωλολατρικούς θεούς. Η παράδοση αναφέρει ότι υποβλήθηκε σε βασανιστήρια.

Η αδελφή του, μόλις έμαθε τη σύλληψη, έσπευσε κοντά του. Δεν του ζήτησε να υποχωρήσει, αλλά δήλωσε και η ίδια Χριστιανή και ζήτησε να μοιραστεί τη δοκιμασία του. Οι δύο αδελφοί, κατά τον βίο τους, παρέμειναν σταθεροί στην πίστη τους. Οι διηγήσεις του συναξαρίου διαφέρουν ως προς το τέλος τους: κατά μία εκδοχή ο Ευλάμπιος αποκεφαλίστηκε και η Ευλαμπία παρέδωσε την ψυχή της πριν από την εκτέλεση, ενώ κατά άλλη αποκεφαλίστηκαν και οι δύο μαζί με περίπου 200 ειδωλολάτρες που πίστεψαν στον Χριστό.

Ο Όσιος Θεόφιλος και ο Όσιος Αμβρόσιος

Ο Όσιος Θεόφιλος ο Ομολογητής έζησε την περίοδο της Εικονομαχίας, όταν η Βυζαντινή Αυτοκρατορία συγκλονιζόταν από τη διαμάχη για την προσκύνηση των ιερών εικόνων. Ακολούθησε τον μοναχικό βίο και υπερασπίστηκε τις εικόνες, αρνούμενος να δεχθεί τις εικονομαχικές επιταγές. Υπέστη διώξεις και κακουχίες και η Εκκλησία τον τιμά ως Ομολογητή, δηλαδή ως άνθρωπο που υπέφερε για την πίστη του χωρίς να θανατωθεί.

Ο Όσιος Αμβρόσιος της Όπτινα γεννήθηκε το 1812 στη Ρωσία με το κοσμικό όνομα Αλέξανδρος Γκρένκοφ. Έγινε μοναχός στη Μονή της Όπτινα, η οποία τον 19ο αιώνα αναδείχθηκε σε σημαντικό πνευματικό κέντρο. Παρά τα σοβαρά προβλήματα υγείας, απέκτησε μεγάλη φήμη ως πνευματικός καθοδηγητής και άνθρωποι κάθε κοινωνικής τάξης ταξίδευαν για να ζητήσουν τη συμβουλή του.

Στην Όπτινα επισκέφθηκαν μεγάλες μορφές της ρωσικής λογοτεχνίας, όπως ο Φιόντορ Ντοστογιέφσκι και ο Λέων Τολστόι. Ο Ντοστογιέφσκι πήγε στη μονή το 1878 και η μορφή του Αμβροσίου θεωρείται μία από τις επιρροές για τον στάρετς Ζωσιμά στους «Αδελφούς Καραμάζοφ». Ο Αμβρόσιος πέθανε στις 10 Οκτωβρίου 1891 και η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία τον αναγνώρισε ως Άγιο το 1988.

Οι επετειακές ημέρες και τα στοιχεία της ημέρας

Σήμερα είναι επίσης η Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας και η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Θανατικής Ποινής.

Ο ήλιος ανατέλλει στις 07:28 και δύει στις 18:57. Η σελήνη βρίσκεται στις 28 ημέρες της και η επόμενη πανσέληνος αναμένεται τη Δευτέρα 26 Οκτωβρίου 2026.