Φλεγμονώδης νόσος του εντέρου: Εντοπίστηκαν δύο βακτήρια που ενισχύουν τη φλεγμονή
Ερευνητές από τη Γερμανία και τον Καναδά εντόπισαν δύο βακτήρια που επιδεινώνουν την εντερική φλεγμονή και δοκίμασαν ουσίες που τα περιορίζουν επιλεκτικά.

Δύο βακτήρια του εντερικού μικροβιώματος που μπορούν να πυροδοτήσουν ή να επιδεινώσουν την εντερική φλεγμονή εντόπισαν ερευνητές από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Τίμπινγκεν στη Γερμανία και το Πανεπιστήμιο του Κάλγκαρι στον Καναδά. Η ομάδα ανέπτυξε μια μέθοδο που επιτρέπει την ταυτοποίηση μικροοργανισμών οι οποίοι συμβάλλουν ενεργά στη φλεγμονώδη νόσο του εντέρου (IBD). Η μέθοδος ανοίγει τον δρόμο για πιο στοχευμένες θεραπείες.
Η σημασία της προσέγγισης έγκειται στο ότι η νόσος δεν προκαλείται απαραίτητα από τους ίδιους παράγοντες σε όλους τους ασθενείς. Στόχος των ερευνητών είναι να εντοπίζονται οι μικροβιακοί παράγοντες που επιβαρύνουν τον καθένα και να αντιμετωπίζονται με στοχευμένες παρεμβάσεις.
Πώς εντοπίστηκαν τα βακτήρια
Το εντερικό μικροβίωμα, δηλαδή το σύνολο των μικροοργανισμών του πεπτικού συστήματος, διαφέρει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο. Στους ασθενείς με IBD η σύνθεσή του αλλάζει συχνά, χωρίς να είναι πάντα σαφές ποια βακτήρια προκαλούν τη φλεγμονή και ποια πολλαπλασιάζονται ως συνέπειά της.
Για να το διαλευκάνουν, οι επιστήμονες ανέλυσαν δείγματα κοπράνων ασθενών πριν και μετά από θεραπείες με αντιβιοτικά ή μεταμόσχευση μικροβιώματος κοπράνων. Μετέφεραν στη συνέχεια τους μικροοργανισμούς σε ποντίκια χωρίς φυσιολογικό εντερικό μικροβίωμα, ώστε να μελετήσουν την επίδρασή τους στη φλεγμονή. Με αντισώματα του ανοσοποιητικού συστήματος απομόνωσαν και εξέτασαν συγκεκριμένα βακτήρια.
Έτσι ξεχώρισαν τα είδη Sarcina perfringens και Hathewaya massiliensis. Και τα δύο ενεργοποιούν κύτταρα της έμφυτης ανοσίας και ενισχύουν τις φλεγμονώδεις αντιδράσεις σε ευάλωτους οργανισμούς. Πειράματα σε εντερικά οργανοειδή, δηλαδή μικροσκοπικά μοντέλα ιστού από ανθρώπινα κύτταρα, επιβεβαίωσαν ότι τα βακτήρια αυτά μπορούν να ενισχύσουν τη φλεγμονή και να επηρεάσουν αρνητικά τη λειτουργία του εντερικού επιθηλίου.
Στοχευμένη αντιμετώπιση αντί για αντιβιοτικά ευρείας δράσης
Οι ερευνητές εξέτασαν 1.518 ήδη εγκεκριμένες φαρμακευτικές ενώσεις, αναζητώντας ουσίες που θα περιόριζαν επιλεκτικά τα δύο βακτήρια χωρίς να βλάπτουν τους ωφέλιμους μικροοργανισμούς του εντέρου. Εντόπισαν πέντε ουσίες που ανέστειλαν την ανάπτυξη των δύο ειδών, με περιορισμένη επίδραση σε άλλα κοινά βακτήρια του εντέρου.
Ιδιαίτερα ενθαρρυντικά ήταν τα αποτελέσματα για την οξολινική οξύ (oxolinic acid). Σε πειραματικό μοντέλο ποντικών, η ουσία μείωσε τη φλεγμονή που προκαλούσε το Sarcina perfringens, με αποτελεσματικότητα συγκρίσιμη με εκείνη της μετρονιδαζόλης, ενός αντιβιοτικού ευρέος φάσματος. Σε αντίθεση με τη μετρονιδαζόλη, επηρέασε πολύ λιγότερο την υπόλοιπη μικροβιακή κοινότητα που εξετάστηκε.
Η σημερινή θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου επικεντρώνεται κυρίως στον έλεγχο της φλεγμονώδους αντίδρασης του οργανισμού. Η νέα προσέγγιση θα μπορούσε να τη συμπληρώσει, παρεμβαίνοντας απευθείας στους μικροβιακούς παράγοντες που πυροδοτούν τη νόσο. Η αναγνώρισή τους και η στοχευμένη αντιμετώπισή τους θεωρείται σημαντικό βήμα προς την εξατομικευμένη ιατρική.
Προς το παρόν, τα αποτελέσματα προέρχονται από εργαστηριακά πειράματα και μελέτες σε ζώα. Απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να διαπιστωθεί αν η στρατηγική είναι ασφαλής και αποτελεσματική και στον άνθρωπο.







