Φλωρεντία: Οι τρεις πίνακες του Ουτσέλο για τη «Μάχη του Σαν Ρομάνο» ξανά μαζί

Τρεις από τους γνωστότερους πίνακες της ιταλικής Αναγέννησης, που βρίσκονται εδώ και αιώνες σε διαφορετικά μουσεία, θα εκτεθούν ξανά μαζί στη Φλωρεντία. Οι Πινακοθήκες Ουφίτσι ανακοίνωσαν την Τετάρτη 28 Οκτωβρίου ότι εξασφάλισαν την επανένωση των τριών συνθέσεων της «Μάχης του Σαν Ρομάνο» του Πάολο Ουτσέλο, οι οποίες φυλάσσονται σήμερα στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου, στο Λούβρο και στα ίδια τα Ουφίτσι.

Η επανένωση θα γίνει στο πλαίσιο της έκθεσης «Magnifico 1492», που ανοίγει στις 3 Δεκεμβρίου στο Παλάτσο Πίτι και θα διαρκέσει έως την 1η Μαρτίου 2027. Περισσότερα από 100 έργα και πολύτιμα αντικείμενα από μουσεία και συλλογές όλου του κόσμου θα ανασυνθέσουν την προσωπική συλλογή του Λορέντσο του Μεγαλοπρεπούς, όπως είχε καταγραφεί το 1492, τη χρονιά του θανάτου του.

Οι τρεις συνθέσεις του Ουτσέλο

Οι πίνακες, που φιλοτεχνήθηκαν τον 15ο αιώνα, αποδίδουν διαφορετικές στιγμές της μάχης της 1ης Ιουνίου 1432 ανάμεσα στις δυνάμεις της Φλωρεντίας και τους αντιπάλους τους, κοντά στην Πίζα. Στο έργο της National Gallery ο Φλωρεντινός στρατηγός Νικολό ντα Τολεντίνο οδηγεί το ιππικό του. Στον πίνακα των Ουφίτσι ένας αντίπαλος ιππέας πέφτει από το άλογό του, ενώ στο έργο του Λούβρου εικονίζεται η αντεπίθεση του Μικελέτο Ατέντολο ντα Κοτινιόλα, συμμάχου των Φλωρεντινών.

Πέρα από το ιστορικό θέμα, οι συνθέσεις θεωρούνται κορυφαία δείγματα των πειραματισμών του Ουτσέλο με την προοπτική. Τα πεσμένα δόρατα σχηματίζουν γεωμετρικές γραμμές, τα άλογα απεικονίζονται σε τολμηρές βραχύνσεις και οι πολεμιστές μοιάζουν να κινούνται σε μια οργανωμένη χορογραφία. Ο ζωγράφος χρησιμοποίησε και μεταλλικά φύλλα για τις πανοπλίες και τα εξαρτήματα των αλόγων, δίνοντας μια λαμπρότητα που σήμερα έχει σε μεγάλο βαθμό χαθεί.

Τους πίνακες είχε αρχικά παραγγείλει ο ισχυρός Φλωρεντινός Λιονάρντο Μπαρτολίνι Σαλιμπένι για το παλάτι του. Αργότερα πέρασαν στον Λορέντσο των Μεδίκων και τοποθετήθηκαν στην οικογενειακή κατοικία της οδού Βία Λάργκα, το σημερινό Παλάτσο Μέντιτσι-Ρικάρντι. Για να ταιριάξουν στον νέο χώρο, οι αρχικές τοξωτές απολήξεις τους τροποποιήθηκαν και τα έργα απέκτησαν ορθογώνιο σχήμα.

Στους επόμενους αιώνες ακολούθησαν διαφορετικές διαδρομές: ο πίνακας του Λονδίνου αποκτήθηκε από τη National Gallery το 1857, ο πίνακας του Παρισιού εντάχθηκε στο Λούβρο το 1863, ενώ ο τρίτος παρέμεινε στη Φλωρεντία.

Τι άλλο θα δουν οι επισκέπτες

Η έκθεση δεν περιορίζεται στα έργα του Ουτσέλο. Ανάμεσα στα σημαντικότερα εκθέματα είναι το επίχρυσο χάλκινο «Spiritello», γλυπτό από το σιντριβάνι της αυλής του Παλάτσο Μέντιτσι, που αποδίδεται σε συνεργάτη του Ντονατέλο με βάση σχέδιο του δασκάλου. Θα ταξιδέψει στη Φλωρεντία από το Metropolitan Museum of Art της Νέας Υόρκης.

Από την Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας θα φτάσει ένα εικονογραφημένο χειρόγραφο με τους «Θριάμβους» του Πετράρχη, που ο Λορέντσο είχε παραγγείλει για προσωπική χρήση και φύλασσε στο ιδιωτικό του γραφείο. Θα εκτεθούν επίσης γλυπτά, αγγεία, πολύτιμοι λίθοι, καμέες, νομίσματα, κώδικες και χάρτες.

Σύμφωνα με τον διευθυντή των Ουφίτσι, Σιμόνε Βέρντε, η έκθεση θα εξετάσει τις συλλεκτικές επιλογές των πρώτων Μεδίκων υπό το πρίσμα της πολιτικής τους στρατηγικής. Η συγκέντρωση έργων τέχνης και πολύτιμων αντικειμένων δεν ήταν απλώς έκφραση προσωπικού γούστου, αλλά συνδεόταν με τη φιλοδοξία της οικογένειας να εδραιώσει την ισχύ και την επιρροή της στην Ιταλία και πέρα από τα σύνορά της.