Γερμανία: Οστά μαμούθ σε οικισμό 32.000 ετών αλλάζουν την εικόνα για το κυνήγι
Αρχαιολόγοι στη Σαξονία-Άνχαλτ βρήκαν μεγάλες συστάδες οστών μαμούθ στο Breitenbach-Schneidemühle, για πρώτη φορά από το 1927.
Μεγάλες συστάδες από οστά μαμούθ έφεραν στο φως αρχαιολόγοι στο Breitenbach-Schneidemühle της Σαξονίας-Άνχαλτ, στην ανατολική Γερμανία. Πρόκειται για οικισμό της Εποχής του Λίθου, όπου τέτοια ευρήματα δεν είχαν εντοπιστεί από το 1927. Η φετινή ανασκαφική περίοδος διήρκεσε από τον Ιούλιο έως τον Οκτώβριο και οδήγησε τους ερευνητές στο συμπέρασμα ότι οι κάτοικοι του χώρου κυνηγούσαν ζωντανά μαμούθ και δεν χρησιμοποιούσαν μόνο παλιό ελεφαντόδοντο.
Ένας σπάνιος υπαίθριος οικισμός
Ο χώρος καλύπτει περίπου 10.000 τετραγωνικά μέτρα και θεωρείται ο μεγαλύτερος υπαίθριος χώρος της περιόδου Aurignacian στη δυτική Ευρασία. Η περίοδος αυτή εκτείνεται περίπου από 42.000 έως 32.000 χρόνια πριν, όταν οι σύγχρονοι άνθρωποι άρχισαν να εγκαθίστανται στην Ευρώπη. Οι περισσότερες θέσεις της εποχής βρίσκονται σε σπήλαια, γι' αυτό ένας ανοιχτός οικισμός τέτοιας έκτασης θεωρείται σπάνιος.
Την τοποθεσία είχε εντοπίσει το 1924 ένας μαθητής, ο οποίος βρήκε δόντι μαμούθ κατά τη διάρκεια κατασκευαστικών εργασιών. Τρία χρόνια αργότερα ο Σουηδός αρχαιολόγος Nils Niklasson ηγήθηκε μεγάλης ανασκαφής και αποκάλυψε σχεδόν 400 τετραγωνικά μέτρα. Από τότε κανείς δεν είχε ξαναβρεί εκεί μεγάλες συστάδες οστών μαμούθ, μέχρι φέτος.
Οι σύγχρονες ανασκαφές ξεκίνησαν το 2009 ως κοινό έργο του ερευνητικού κέντρου MONREPOS, κοντά στο Neuwied, που ανήκει στο Κέντρο Αρχαιολογίας Leibniz, και της Κρατικής Υπηρεσίας Διαχείρισης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Αρχαιολογίας της Σαξονίας-Άνχαλτ. Οι ομάδες έχουν επεκτείνει την ανασκαφική περιοχή κατά περισσότερα από 150 τετραγωνικά μέτρα.
Τι δείχνουν τα νέα ευρήματα
Μία από τις ζώνες του οικισμού μοιάζει με εργαστήριο ελεφαντόδοντου. Εκεί βρέθηκαν τρυπημένες χάντρες, αιχμές βλημάτων, κομμάτια σκαλισμένων μορφών και υπολείμματα από την κατασκευή τους. Επιλογή ευρημάτων εκτίθεται στο Κρατικό Μουσείο Προϊστορίας της Χάλλε.
Φέτος εντοπίστηκαν αρκετά θραύσματα χαυλιοδόντων και κατεργασμένα κομμάτια ελεφαντόδοντου. Τα σημάδια κοπής στα οστά υποδηλώνουν ότι οι κυνηγοί κατανάλωναν το κρέας των ζώων. Τα δέρματα και το ελεφαντόδοντο πιθανότατα αξιοποιούνταν ως πρώτη ύλη για εργαλεία, κοσμήματα, έργα τέχνης, ρούχα και καλύμματα σκηνών.
Προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει ότι το ελεφαντόδοντο είναι πολύ παλαιότερο από τον ίδιο τον οικισμό, ο οποίος χρονολογείται μεταξύ 32.000 και 34.000 ετών. Οι κάτοικοι κυνηγούσαν κυρίως ταράνδους, σπανιότερα άλογα και περιστασιακά ελάφια, ενώ έπιαναν και αλεπούδες και λαγούς, πιθανότατα για τη γούνα τους. Τα νέα οστά αλλάζουν αυτή την εικόνα. Ο επικεφαλής του προγράμματος στο MONREPOS, Olaf Jöris, αναφέρει ότι οι κυνηγοί πιθανότατα σκότωναν μαμούθ και επί τόπου.
Η κατάσταση διατήρησης των ευρημάτων είναι εξαιρετική, κάτι που βοηθά στη μελέτη του τρόπου με τον οποίο οι κυνηγοί-συλλέκτες οργάνωναν τους οικισμούς τους. Ο Marcel Weiß από την κρατική υπηρεσία επισημαίνει ότι υπάρχουν ξεχωριστές ζώνες για την επεξεργασία του ελεφαντόδοντου και για την επεξεργασία των δερμάτων λαγών και αλεπούδων. Οι ανασκαφές σε σπήλαια αποκαλύπτουν συνήθως μόνο μικρά τμήματα της καθημερινής ζωής, γι' αυτό ένας τόσο μεγάλος χώρος προσφέρει πολύτιμα στοιχεία.
Εθελοντές και συνέχεια του έργου
Σε κάθε περίοδο συμμετέχουν εθελοντές από όλο τον κόσμο, για να μάθουν τις μεθόδους ανασκαφής και τήρησης αρχείων. Φέτος έλαβαν μέρος 40 φοιτητές από τη Γερμανία και το εξωτερικό. Οι κάτοικοι και η τοπική κοινότητα στηρίζουν το έργο, ενώ δημόσια εκδήλωση στο Haynsburg την 1η Οκτωβρίου προσέλκυσε έντονο ενδιαφέρον. Οι ερευνητές σχεδιάζουν να συνεχίσουν τις ανασκαφές και τις επόμενες περιόδους.
