Γιατί το φθινόπωρο μάς γοητεύει κάθε χρόνο: το «fresh start effect»
Η αίσθηση νέας αρχής, η σταθερή ρουτίνα και οι οικείες φθινοπωρινές στιγμές εξηγούν γιατί η εποχή αυτή αρέσει σε πολλούς.
Το φθινόπωρο έχει για πολλούς ανθρώπους μια ξεχωριστή θέση, που δεν εξηγείται μόνο από τα ζεστά ρούχα και τις πρώτες βροχές. Η ψυχολογία το συνδέει με την ανάγκη μας για ασφάλεια και με την προσμονή μιας νέας αρχής, δύο στοιχεία που η εποχή αυτή φαίνεται να συνδυάζει.
Αν και το ημερολογιακό έτος αλλάζει τον Ιανουάριο, πολλοί νιώθουν ότι η χρονιά ξεκινά ουσιαστικά μετά το καλοκαίρι. Η αίσθηση αυτή έχει τις ρίζες της στα σχολικά χρόνια, όταν το φθινόπωρο σήμαινε επιστροφή στην τάξη, νέες δραστηριότητες και καινούργιες γνωριμίες. Ο συσχετισμός μπορεί να διατηρείται και πολύ αργότερα στη ζωή.
Στην ψυχολογία, οι ημερομηνίες και τα γεγονότα που χωρίζουν νοητά τη ζωή σε περιόδους ονομάζονται «χρονικά ορόσημα». Έρευνα που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Management Science έδειξε ότι μετά από τέτοια ορόσημα, όπως η αρχή μιας εβδομάδας, ενός εξαμήνου ή τα γενέθλια, αυξάνονταν οι συμπεριφορές που σχετίζονται με την επιδίωξη στόχων. Το φαινόμενο αυτό αποκαλείται «fresh start effect» και περιγράφει την αίσθηση ότι μπορούμε να αφήσουμε πίσω λάθη και αποτυχίες και να προσπαθήσουμε ξανά.
Ρόλο παίζει και η καθημερινότητα. Το καλοκαίρι συχνά φέρνει αλλαγές στο πρόγραμμα, ταξίδια και ημέρες εκτός ρουτίνας. Τον Οκτώβριο οι ρυθμοί συνήθως σταθεροποιούνται: ξέρουμε πότε θα δουλέψουμε, πότε θα γυμναστούμε και πότε θα δούμε φίλους. Αυτή η προβλεψιμότητα μπορεί να λειτουργεί ανακουφιστικά, ειδικά μετά από μια περίοδο αποσυντονισμού. Μια εβδομαδιαία συνάντηση με φίλους ή μια αγαπημένη δραστηριότητα μπορεί να γίνει κάτι που περιμένουμε με χαρά ανάμεσα στις υποχρεώσεις.
Σημασία έχουν και οι αισθήσεις. Το κέικ μήλου που μοσχοβολά στην κουζίνα, η μαλακή κουβέρτα στον καναπέ μετά από μια δύσκολη μέρα και η βόλτα με ένα ζεστό ρόφημα συνδέονται με προσωπικές εμπειρίες και προκαλούν ευχάριστους συνειρμούς. Η προσμονή των γιορτών και των συναντήσεων με αγαπημένα πρόσωπα μπορεί επίσης να ξυπνά νοσταλγία, ώστε να απολαμβάνουμε και όσα ζούμε και όσα περιμένουμε.
Η αίσθηση της νέας αρχής δεν χρειάζεται να μετατραπεί σε μια απαιτητική λίστα υποχρεώσεων. Ως απλές επιλογές προτείνονται μια βόλτα στη φύση, ένας ρεαλιστικός στόχος με ένα πρώτο μικρό βήμα, και χρόνος για φίλους, διάβασμα ή μια δραστηριότητα που μας ευχαριστεί.
