«Γκιακ» του Παπαμάρκου: το ελληνικό μυθιστόρημα που φτάνει στα βρετανικά βιβλιοπωλεία

Το «Γκιακ» (GJAK) του Δημοσθένη Παπαμάρκου κυκλοφορεί στις 27 Οκτωβρίου στη Μεγάλη Βρετανία από τις εκδόσεις Peirene Press. Βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο της προσοχής, καθώς συγκαταλέγεται στα τρία βιβλία που προτείνονται αυτή την εβδομάδα στο βρετανικό αναγνωστικό κοινό. Στην Ελλάδα εκδίδεται από τις εκδόσεις Πατάκη.

Μια συλλογή μαρτυριών από το 1922

Ο τίτλος σημαίνει «αίμα», με την έννοια της συγγένειας που κυλά στις φλέβες. Το έργο είναι δομημένο ως συλλογή προφορικών μαρτυριών Ελληνοαλβανών στρατιωτών, οι οποίοι επέστρεψαν το 1922 στη νότια Ελλάδα μετά την ήττα στον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο. Οι ήρωες των διηγημάτων έχουν πολεμήσει στη Μικρά Ασία και γυρίζουν αλλαγμένοι στον τόπο τους, στη Λοκρίδα.

Εκεί υπακούουν στον αυστηρό εθιμικό νόμο της κλειστής κοινότητάς τους και γίνονται συγχρόνως θύτες και θύματα. Τα διηγήματα περιστρέφονται γύρω από αποσιωπημένα εγκλήματα και τραύματα, βιασμούς και δολοφονίες, στοιχειά και δαίμονες. Γράφονται στην προφορική γλώσσα του ρουμελιώτικου ιδιώματος, ενώ οι ομιλητές χρησιμοποιούν και την αρβανίτικη διάλεκτο.

Το μυθιστόρημα, που κυκλοφόρησε το 2020, αποκτά τώρα αγγλική έκδοση χάρη στη μετάφραση της Siân Valvis. Όπως εξηγεί η ίδια στον πρόλογό της, το διάβασε στη διάρκεια της καραντίνας και ήθελε να το μοιραστεί με φίλους που δεν μιλούν ελληνικά.

Τι λέει ο Γιώργος Λάνθιμος

Με αφορμή την επικείμενη βρετανική έκδοση, ο σκηνοθέτης Γιώργος Λάνθιμος σημείωσε: «Αίμα κληρονομημένο, αίμα δοσμένο, αίμα χυμένο στη γη. Οι πρωταγωνιστές αυτών των καθηλωτικών ιστοριών παλεύουν με την ηθική τους, τη συνείδησή τους και μεταξύ τους σε μια γλώσσα αρχικά ξένη, μα τελικά οικεία, γιατί τους ανήκει χωρίς να απολογείται».

Τα άλλα δύο βιβλία της εβδομάδας

Στις ίδιες προτάσεις περιλαμβάνεται το «Paradise Burns» του Pol Guasch, δεύτερο μυθιστόρημά του με δυστοπικό θέμα. Εκτυλίσσεται σε μια στρατιωτικοποιημένη πόλη εξόρυξης, γνωστή μόνο ως «Κολονία», όπου ζουν οι εικοσάρηδες φίλοι Ρίτα και Λίτον. Η πόλη μαστίζεται από πυρκαγιές και πανώλη, ενώ ένας θανατηφόρος ιός κάνει επικίνδυνες τις στιγμές τρυφερότητας και σεξουαλικής απελευθέρωσης. Το βιβλίο περιγράφεται ως αλληγορικό ρέκβιεμ για τις ζωές που χάθηκαν από το AIDS.

Το τρίτο βιβλίο είναι το «After Care» της Divya Maniar, συγγραφέα από τη Σιγκαπούρη με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο. Πρωταγωνίστριά του είναι μια πρώην διαγωνιζόμενη σε εκπομπή γνωριμιών, που βυθίστηκε σε κατάθλιψη λόγω της ανωνυμίας μετά τη φήμη. Τα προβλήματά της ξεκινούν όταν επιστρέφει στο προσκήνιο μετά την αυτοκτονία ενός άλλου πρώην διαγωνιζόμενου, του εχθρού της στην οθόνη. Επικρίνεται από τους θαυμαστές της στο διαδίκτυο και έχει την ευκαιρία να εμφανιστεί σε ένα νέο, ακόμη πιο χειριστικό ριάλιτι. Η συγγραφέας αξιοποιεί τις δυνατότητες του θέματος για σάτιρα, ενώ οι ανησυχίες της για την αλήθεια και την ηθική παραμένουν σοβαρές.