HD 110067: έξι πλανήτες σε τέλειο συντονισμό, 105 έτη φωτός μακριά
Νέα έρευνα στο Nature περιγράφει το άστρο HD 110067, γύρω από το οποίο κινούνται έξι υπο-Ποσειδώνες σε αρμονική αλυσίδα τροχιακών συντονισμών.
Έξι πλανήτες που κινούνται γύρω από το άστρο HD 110067, σε απόσταση περίπου 105 ετών φωτός από τη Γη, έχουν κλειδωθεί σε έναν ασυνήθιστα συγχρονισμένο τροχιακό ρυθμό. Το σύστημα, που βρίσκεται στον αστερισμό της Κόμης της Βερενίκης, περιγράφεται σε νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature.
Και οι έξι πλανήτες ανήκουν στην κατηγορία των υπο-Ποσειδώνων, δηλαδή είναι μεγαλύτεροι από τη Γη αλλά μικρότεροι από τον Ποσειδώνα. Οι τροχιακές τους περίοδοι ξεκινούν από περίπου 9 ημέρες για τον πλανήτη που βρίσκεται πιο κοντά στο άστρο και φτάνουν τις 55 ημέρες για τον πιο απομακρυσμένο.
Μια αλυσίδα συντονισμών
Στους τέσσερις εσωτερικούς πλανήτες η αναλογία των τροχιακών περιόδων είναι 3:2. Όταν δηλαδή ένας πλανήτης ολοκληρώνει τρεις περιφορές γύρω από το άστρο, ο επόμενος έχει ολοκληρώσει ακριβώς δύο. Στους εξωτερικούς πλανήτες η αναλογία γίνεται 4:3.
Μια τέτοια διάταξη θεωρείται σπάνια. Τα περισσότερα πλανητικά συστήματα διαμορφώνονται μέσα σε ένα περιβάλλον έντονων βαρυτικών έλξεων, συγκρούσεων με μικρότερα σώματα και μεταβολών στις τροχιές. Το ότι το HD 110067 διατήρησε την αλυσίδα των συντονισμών υποδεικνύει, σύμφωνα με την έρευνα, ότι το σύστημα πιθανότατα εξελίχθηκε ομαλά.
Λόγω της μικρής απόστασης από το άστρο τους, οι πλανήτες δέχονται έντονη ακτινοβολία και μεγάλα ποσά θερμότητας. Στον εσωτερικότερο από αυτούς οι θερμοκρασίες φτάνουν τις αρκετές εκατοντάδες βαθμούς Κελσίου.
Ο ρόλος των τηλεσκοπίων
Το σύστημα εντοπίστηκε αρχικά από το διαστημικό τηλεσκόπιο TESS της NASA, το οποίο κατέγραψε ενδείξεις διελεύσεων πλανητών μπροστά από το άστρο, μέσω μικρών πτώσεων στη φωτεινότητά του. Στη συνέχεια οι παρατηρήσεις του τηλεσκοπίου CHEOPS του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) αποκάλυψαν την αλυσίδα των τροχιακών συντονισμών και επέτρεψαν την πρόβλεψη των τροχιών των υπόλοιπων πλανητών.
Το CHEOPS επιβεβαίωσε συγκεκριμένα την περίοδο περιφοράς του τρίτου πλανήτη. Αυτό έδωσε στους επιστήμονες το «κλειδί» για να αποκωδικοποιήσουν τον μαθηματικό ρυθμό ολόκληρου του συστήματος. Πρόκειται για το δεύτερο πλανητικό σύστημα με τέτοιου είδους τροχιακή αρμονία που φέρνει στο φως το συγκεκριμένο τηλεσκόπιο· το πρώτο ήταν το TOI-178.
Εργαστήριο για τους υπο-Ποσειδώνες
Το HD 110067 θεωρείται ιδανικό πεδίο μελέτης, καθώς επιτρέπει την ανάλυση του τρόπου με τον οποίο το αστρικό φως διαπερνά τις ατμόσφαιρες των πλανητών. Η σύγκριση των ατμοσφαιρών τους μπορεί να βοηθήσει να κατανοηθεί πώς εξελίσσονται οι υπο-Ποσειδώνες, μία από τις πιο κοινές κατηγορίες πλανητών.
