«Η Φάρσα» της Έρσης Σωτηροπούλου στη σκηνή του Κάμιρος: τρεις τελευταίες παραστάσεις

Το μυθιστόρημα «Η Φάρσα» της Έρσης Σωτηροπούλου, ένα από τα πρώτα δείγματα μεταμοντέρνας γραφής στην ελληνική πεζογραφία, μεταφέρεται για πρώτη φορά στη σκηνή. Η θεατρική εκδοχή ολοκληρώνει τη Δευτέρα 9, την Τρίτη 10 και την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου έναν κύκλο δέκα παραστάσεων στο θέατρο Κάμιρος (Ιθάκης 32, Αθήνα).

Το βιβλίο κυκλοφόρησε το 1982 από τις εκδόσεις Πατάκη. Η υπόθεση ακολουθεί δύο φίλες, τη Ρένα και την Τίτι, που ξεκινούν έναν «μαραθώνιο φάρσας». Βάζουν σε παύση την υπόλοιπη ζωή τους και από ένα εργένικο διαμέρισμα τηλεφωνούν αποκλειστικά σε άνδρες υποτιθέμενου κύρους, αντιδρώντας έτσι στον κοινωνικό συντηρητισμό.

Η συγγραφέας για τον σπινθήρα του βιβλίου

Η Έρση Σωτηροπούλου εξήγησε πώς γεννήθηκε η ιδέα. Όπως είπε, τον σπινθήρα έδωσε μια πραγματική τηλεφωνική φάρσα. Την εντυπωσίασε ότι ο αποδέκτης, «σοβαρός, πανεπιστημιακός, επιτυχημένος», ακολούθησε κολακευμένος μια άγνωστη φωνή που τον εκθείαζε. Τρία χρόνια αργότερα άρχισε να γράφει το βιβλίο.

Για τις δύο ηρωίδες δήλωσε ότι το χιούμορ είναι «το μοναδικό όπλο τους», ικανό να κλονίσει τις βεβαιότητες ενός κόσμου σοβαροφανούς και καταπιεστικού. Το μυθιστόρημα, κατά τη γνώμη της, παραμένει επίκαιρο, επειδή όσα σατιρίζει ισχύουν και σήμερα.

Η συγγραφέας δεν είναι αισιόδοξη ότι οι μεταφορές λογοτεχνικών έργων σε θέατρο, κινηματογράφο και τηλεόραση μπορούν να δημιουργήσουν νέα γενιά αναγνωστών, παρότι το εύχεται. «Διαβάζουμε όλο και λιγότερο», σημείωσε, επισημαίνοντας ότι τα ψηφιακά μέσα έχουν συρρικνώσει τον χρόνο μας.

«Η ισότητα παραμένει ακόμα ζητούμενο»

Στη συζήτηση τέθηκε και το ερώτημα αν, σαράντα τέσσερα χρόνια μετά τη συγγραφή του έργου, έχει αλλάξει η θέση της γυναίκας. Η Έρση Σωτηροπούλου απάντησε ότι στη «βιτρίνα» έχουν γίνει άλματα. Οι γυναίκες είναι πιο ελεύθερες και οικονομικά ανεξάρτητες και καταλαμβάνουν υψηλές θέσεις εξουσίας.

Εκτός βιτρίνας, όπως υποστήριξε, η κατάσταση είναι κρίσιμη. Ανέφερε ότι το χάσμα στα ποσοστά φτώχειας ανδρών και γυναικών διευρύνεται και ότι οι περισσότεροι φτωχοί, άστεγοι και ανασφάλιστοι παγκοσμίως είναι γυναίκες. Πρόσθεσε ότι η βία μέσα στο σπίτι δεν υποχωρεί και ότι ο αριθμός των γυναικοκτονιών έχει εκτοξευθεί. Κατέληξε ότι «η ισότητα παραμένει ακόμα ζητούμενο».

Η παράσταση και οι συντελεστές

Η Αθηνά Παπαδάκη και η Ελίνα Ρίζου υποδύονται τις δύο γυναίκες σε μια παράσταση δωματίου. Οι ηρωίδες μεταμορφώνονται διαρκώς σε αναρίθμητες άλλες και ανατρέπουν τις αξίες και τα σύμβολα της μικροαστικής ευπρέπειας και ηθικής. Οι προσωπικότητές τους διαπλέκονται, χωρίς να είναι σαφές πού τελειώνει η μία και πού αρχίζει η άλλη. Η αφήγηση υπονομεύεται και λοξοδρομεί, ώστε δεν διακρίνεται τι συμβαίνει στην πραγματικότητα και τι στη φαντασία.

Τη δραματουργική επεξεργασία και τη σκηνοθεσία υπογράφει η Ασπασία-Μαρία Αλεξίου. Ο Σωτήρης Βασιλείου έχει την ευθύνη για τη δραματουργία, τα σκηνικά, τα κοστούμια και τις φωτογραφίες. Τη μουσική σύνθεση έγραψε ο Γιώργος Ραμαντάνης (Lowtronik), την επιμέλεια κίνησης ανέλαβε ο Νικόλας Χατζηβασιλειάδης και τον σχεδιασμό φωτισμών η Μαρία Γοζαδίνου. Βοηθός σκηνοθέτριας είναι η Εύα Γκάνα, ενώ την οργάνωση παραγωγής έκανε η Όλγα Τσατσούλη.

Η Έρση Σωτηροπούλου γεννήθηκε στην Πάτρα και σπούδασε Φιλοσοφία και Πολιτιστική Ανθρωπολογία στη Φλωρεντία. Εργάστηκε ως μορφωτική σύμβουλος στην ελληνική πρεσβεία στη Ρώμη. Έχει εκδώσει μυθιστορήματα, νουβέλες, συλλογές διηγημάτων και ποίηση, ενώ έχει γράψει και σενάρια.