Η οδός Αιόλου στην Αθήνα: από τα Χριστούγεννα του 1975 στην ιστορία δύο αιώνων

Την οδό Αιόλου, στο κέντρο της Αθήνας, απεικονίζει μια φωτογραφία που τραβήχθηκε τα Χριστούγεννα του 1975. Το στιγμιότυπο θυμίζει πόσο έχει αλλάξει το πρόσωπο της πρωτεύουσας από τις αρχές του 20ού αιώνα και πόσα νεοκλασικά κτίρια έχουν χαθεί στο μεταξύ. Ο δρόμος είναι από τους πιο γνωστούς της πόλης, καθώς τον διασχίζουν καθημερινά κάτοικοι και επισκέπτες.

Η διαδρομή και το όνομα

Η Αιόλου είναι οδική αρτηρία που ξεκινά από την οδό Πελοπίδα, νότια της Ερμού, και καταλήγει στην οδό Πανεπιστημίου (λεωφόρο Ελευθερίου Βενιζέλου). Βορειότερα βρίσκεται η οδός Πατησίων (28ης Οκτωβρίου). Το όνομά της προέρχεται από τον Αίολο, τον θεό των ανέμων της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας.

Επί Τουρκοκρατίας ο δρόμος ήταν γνωστός ως «Αιολική Οδός», επειδή στο τέλος του βρίσκεται μέχρι σήμερα το Μνημείο των Ανέμων. Πρόκειται για μονόδρομο, που αρχικά είχε φορά προς νότο. Έπειτα από ανάπλαση στα τέλη της δεκαετίας του 1990, το τμήμα βόρεια της οδού Λυκούργου έχει φορά προς βορρά.

Από το σχέδιο του 1833 στις πολυκατοικίες

Η οδός σχεδιάστηκε το 1833 από τους αρχιτέκτονες Σταμάτη Κλεάνθη και Έντουαρτ Σάουμπερτ. Το 1860 στρώθηκε με αμμοχάλικο και έγινε η πρώτη οδός της Αθήνας όπου εφαρμόστηκε κάτι τέτοιο. Στη συνέχεια κτίστηκαν νεοκλασικά κτίρια, μερικά από τα οποία σώζονται ως σήμερα στο νότιο και κεντρικό τμήμα της.

Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Εμφύλιο κατασκευάστηκαν μοντέρνες πολυκατοικίες οκτώ έως δέκα ορόφων. Την ίδια περίοδο τοποθετήθηκαν φωτεινοί σηματοδότες στις συμβολές της Αιόλου με τις οδούς Αδριανού, Ερμού, Ευριπίδου, Σοφοκλέους, Σταδίου και Πανεπιστημίου/Πατησίων.

Τα Χαυτεία και το εμπορικό κέντρο

Η περιοχή κοντά στη συμβολή με τη Σταδίου ονομάζεται Χαυτεία, από ένα γνωστό καφενείο του 19ου αιώνα, του οποίου ο ιδιοκτήτης λεγόταν Χαυτής. Τα Χαυτεία, και γενικότερα η Αιόλου, αποτελούσαν το εμπορικό κέντρο της Αθήνας τον 19ο και τον 20ό αιώνα. Καταγραφή του 1891 σημειώνει ότι η Αιόλου και η Αθηνάς δεν είχαν ακόμη χάσει εντελώς τον χαρακτήρα εμπορικών δρόμων μιας ανατολικής πόλης, με τα εμπορεύματα να κρέμονται έξω από τις πόρτες των καταστημάτων.

Το 1839, στη διασταύρωση με την Ερμού, στο ισόγειο του σπιτιού του Βρυζάκη, άνοιξε το καφενείο «Ωραία Ελλάς». Λειτούργησε ως κέντρο πολιτικών ζυμώσεων και συγκεντρώσεων, ενώ για κάποιο διάστημα ήταν το μοναδικό σημείο όπου πωλούνταν ξένες εφημερίδες.

Από τη δεκαετία του 1950 η περιοχή άρχισε να φθίνει εμπορικά, καθώς τα περισσότερα καταστήματα μεταφέρθηκαν στις οδούς Ερμού, Σταδίου και Πανεπιστημίου.

Ευρήματα από την αρχαιότητα

Το 2003, κατά τη διάρκεια έργων πεζοδρόμησης, ήρθαν στο φως τμήματα της αρχαίας αθηναϊκής οχύρωσης στη διασταύρωση της Αιόλου με την οδό Σοφοκλέους.