Η Οξφόρδη επιστρέφει στην Ινδία τα λείψανα 39 ανθρώπων της φυλής Νάγκα
Το Μουσείο Pitt Rivers παρέδωσε σε αντιπροσωπεία από το Ναγκαλάντ τα ανθρώπινα κατάλοιπα, που είχαν μεταφερθεί στη Βρετανία την εποχή της αποικιοκρατίας.
Το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης επιστρέφει στην Ινδία τα λείψανα 39 ανθρώπων της κοινότητας των Νάγκα, τα οποία είχαν μεταφερθεί στη Βρετανία την περίοδο της αποικιοκρατικής κυριαρχίας. Η επίσημη τελετή παράδοσης έγινε τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου στο Μουσείο Pitt Rivers, παρουσία αντιπροσωπείας περίπου 30 εκπροσώπων από το Ναγκαλάντ, την ορεινή πολιτεία της βορειοανατολικής Ινδίας όπου ζει η κοινότητα.
Τα κατάλοιπα, κυρίως κρανία, θα επιστρέψουν στην Ινδία. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό των εκπροσώπων των φυλών, θα ταφούν σε κοινό μνημείο μέσα σε πάρκο στο Ναγκαλάντ, ώστε να τους προσφερθεί «αξιοπρεπής ανάπαυση».
Από τη συλλογή του μουσείου στην πατρίδα
Η διευθύντρια του μουσείου, Λόρα Βαν Μπρόκχοφεν, χαρακτήρισε την επιστροφή «ιστορική στιγμή». Όπως είπε, θα αποτελέσει μέρος των ιστοριών που θα αφηγούνται οι επόμενες γενιές. Αναφέρθηκε επίσης στις γραφειοκρατικές δυσκολίες που χρειάστηκε να ξεπεραστούν.
Τα λείψανα παρέμεναν επί δεκαετίες στη συλλογή. Το 2020 αποσύρθηκαν από τη δημόσια έκθεση, στο πλαίσιο διαδικασίας αποαποικιοποίησης των συλλογών του ιδρύματος. Η επιστροφή έγινε έπειτα από επίσημο αίτημα που υπέβαλε αντιπροσωπεία των Νάγκα κατά την επίσκεψή της στην Οξφόρδη το 2025. Το μουσείο είχε ανακοινώσει τον περασμένο Σεπτέμβριο ότι θα προχωρούσε στην επιστροφή.
Το Pitt Rivers διαθέτει περισσότερα από 6.000 αντικείμενα που συνδέονται με τον πολιτισμό των Νάγκα, σε μία από τις μεγαλύτερες συλλογές του είδους παγκοσμίως. Τα περισσότερα αποκτήθηκαν κατά τη βρετανική αποικιοκρατία στην Ινδία και τη Μιανμάρ. Τα 39 κατάλοιπα ανήκουν σε ευρύτερη συλλογή με 219 καταγεγραμμένα ανθρώπινα λείψανα ναγκαϊκής προέλευσης. Η συλλογή συγκροτήθηκε κυρίως μεταξύ 1910 και 1940 από δύο Βρετανούς αποικιακούς διοικητικούς υπαλλήλους, οι οποίοι ασχολούνταν και με την ανθρωπολογία.
Οι αμφιβολίες για τον τρόπο απόκτησης
Σύμφωνα με τον ιστότοπο του μουσείου, πολλά από τα αντικείμενα που συγκεντρώθηκαν τότε δεν παραχωρήθηκαν οικειοθελώς, αλλά κατασχέθηκαν σε στρατιωτικές εκστρατειες τιμωρητικού χαρακτήρα. Ο φυλετικός ηγέτης Τετζάο Βιχιενουό δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι αμφιβάλλει αν οι πρόγονοί τους θα μπορούσαν να είχαν παραχωρήσει οικειοθελώς τα κρανία. «Ο τρόπος με τον οποίο αυτά τα ανθρώπινα κατάλοιπα απομακρύνθηκαν από τη γη μας αφήνει πολλά περιθώρια για εικασίες», ανέφερε, προσθέτοντας ότι δύσκολα φαντάζεται κανείς κάποιον να προσφέρει ως δώρο το κρανίο του πατέρα ή του παππού του.
Κατά την επίσκεψή τους στην Οξφόρδη, τα μέλη της αντιπροσωπείας συναντήθηκαν και με απογόνους ενός από τους ανθρωπολόγους που συμμετείχαν στη συγκέντρωση των λειψάνων.
Σύμφωνα με σχετικές μελέτες, ορισμένες κοινότητες των Νάγκα ασκούσαν στο παρελθόν την πρακτική της αποκεφαλιστικής συλλογής, κρατώντας τα κεφάλια των εχθρών ως τρόπαια. Διατηρούσαν επίσης τα κεφάλια των δικών τους αρχηγών στο κέντρο των χωριών, στο πλαίσιο πολιτισμικών και κοινωνικών παραδόσεων.
Το Pitt Rivers, που ιδρύθηκε τον 19ο αιώνα, έχει ήδη επιστρέψει ανθρώπινα κατάλοιπα σε αυτόχθονες κοινότητες στην Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο επαναπατρισμός στην Ινδία εντάσσεται στη διεθνή συζήτηση για την αποκατάσταση των αδικιών της αποικιοκρατίας, την προέλευση των μουσειακών συλλογών και το δικαίωμα των αυτόχθονων πληθυσμών να διαχειρίζονται την πολιτιστική και προγονική τους κληρονομιά.
