Η Βρετανική Βιβλιοθήκη απέκτησε το αρχείο της Αντόνια Μπάιατ με 68 κιβώτια χειρογράφων

Η Βρετανική Βιβλιοθήκη απέκτησε το αρχείο της συγγραφέως Αντόνια Μπάιατ, το οποίο αποτελείται από 68 κιβώτια με ημερολόγια, σημειωματάρια, επιστολές, πρώιμα κείμενα και χειρόγραφα μυθιστορημάτων. Η Μπάιατ, που έγραψε την «Εμμονή» (Possession), πέθανε το 2023 σε ηλικία 87 ετών. Οι υπεύθυνοι της βιβλιοθήκης θεωρούν την απόκτηση μία από τις σημαντικότερες προσθήκες σύγχρονου λογοτεχνικού αρχείου των τελευταίων ετών.

Τι περιλαμβάνει η συλλογή

Στο υλικό βρίσκονται τα προσχέδια της «Εμμονής», του βιβλίου που της χάρισε το βραβείο Booker το 1990, καθώς και υλικό από την «Παρθένο στον κήπο» (The Virgin in the Garden) και το The Children's Book. Περιλαμβάνεται επίσης αλληλογραφία με την Άιρις Μέρντοχ, με την οποία η Μπάιατ διατηρούσε φιλική σχέση, αλλά και επιστολές προς νεότερους συγγραφείς.

Στα προσχέδια της «Εμμονής» καταγράφεται η σχολαστική δουλειά της. Σε εκατοντάδες χειρόγραφες σελίδες σχεδίαζε τις χρονικές ακολουθίες, τις σχέσεις των προσώπων και τις λεπτομέρειες της πλοκής πριν γράψει την τελική εκδοχή. Η Τζένι Άγκλοου, επιμελήτρια και στενή συνεργάτιδά της, θυμάται ότι η Μπάιατ μπορούσε να αφιερώσει δύο έως τέσσερα χρόνια σε ένα μυθιστόρημα και να επεξεργάζεται κάθε σκηνή με τόση ακρίβεια, ώστε το χειρόγραφο να χρειάζεται συνήθως ελάχιστες διορθώσεις. Σύμφωνα με την ίδια, η συγγραφέας συνέχισε να γράφει με το χέρι ακόμη και στις δεκαετίες του 2000 και του 2010.

Οι αμφιβολίες της νεαρής συγγραφέως

Τα ημερολόγια φωτίζουν και τις ανασφάλειές της. Τον Σεπτέμβριο του 1956, σε ηλικία είκοσι ετών, η Αντόνια Σούζαν Μπάιατ έγραφε: «Παίρνω στα σοβαρά τον εαυτό μου ως συγγραφέα; Όχι, μάλλον όχι». Λίγες εβδομάδες νωρίτερα, την ημέρα των γενεθλίων της, είχε σημειώσει: «Σήμερα ξέρω ότι μπορώ να κάνω τα πάντα. Αλλά όχι ακόμη».

Σε νεανικές καταχωρίσεις χαρακτηρίζει τον εαυτό της πνευματικά αργό στην ανάπτυξή του και αναρωτιέται μήπως έχει ένα μυαλό δεύτερης κατηγορίας. Αλλού εκφράζει τον φόβο ότι η τάση της προς την αφηρημένη σκέψη θα την εμποδίσει να δημιουργήσει πειστικούς χαρακτήρες. Η Άγκλοου περιγράφει μια γυναίκα που σκεφτόταν με μεγάλη ταχύτητα και συνέδεε διαφορετικά πεδία γνώσης. Όπως λέει, εκνευριζόταν όταν τη διέκοπταν ή όταν δεν μπορούσε να εργαστεί.

Η Μπάιατ γεννήθηκε στο Σέφιλντ το 1936 και σπούδασε στο Κέμπριτζ, στο κολέγιο Bryn Mawr των ΗΠΑ και στην Οξφόρδη. Εργάστηκε για περισσότερα από είκοσι χρόνια στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση και σε σχολές καλών τεχνών, πριν αφοσιωθεί στη λογοτεχνία το 1983.

Η καταλογογράφηση και τα βιβλία στα ελληνικά

Η Βρετανική Βιβλιοθήκη εκτιμά ότι η καταλογογράφηση των 68 κιβωτίων θα διαρκέσει έως δύο χρόνια. Το αρχείο θα προστεθεί στα λογοτεχνικά αρχεία συγγραφέων όπως η Άντζελα Κάρτερ, η Μπέριλ Μπέινμπριτζ, ο Χανίφ Κιουρέισι και ο Γκρέιαμ Σουίφτ. Μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία, πολλά τεκμήρια δεν θα έχουν εξεταστεί συστηματικά από τους ερευνητές.

Στα ελληνικά, η «Εμμονή» επανεκδόθηκε το 2022 από τις εκδόσεις Πόλις σε νέα μετάφραση της Κατερίνας Σχινά. Είχε πρωτοκυκλοφορήσει το 2007 με τίτλο «Αιχμάλωτα πάθη». Το 2024 ο ίδιος εκδοτικός οίκος κυκλοφόρησε την «Παρθένο στον κήπο», πρώτο μέρος της τετραλογίας της Φρεντερίκα Πότερ, επίσης σε μετάφραση Σχινά.

Η Άγκλοου εκτιμά ότι η Μπάιατ θα χαιρόταν που το έργο της διαφυλάσσεται και θα μελετηθεί με προσοχή.