Infernogallus jamesi: ο πρώτος γνωστός φρουτοφάγος δεινόσαυρος της κρητιδικής περιόδου

Διεθνής ομάδα παλαιοντολόγων περιέγραψε το πρώτο γνωστό καρποφάγο είδος από την οικογένεια των θηριόποδων δεινοσαύρων, τον Infernogallus jamesi, που έζησε πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια, στο τέλος της κρητιδικής περιόδου. Τα απολιθώματά του βρέθηκαν στη Μοντάνα και στη Βόρεια Ντακότα των ΗΠΑ. Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν στην επιστημονική επιθεώρηση Nature Communications.

Το όνομα Infernogallus σημαίνει «όρνιθα της κόλασης». Παραπέμπει στην πουλιόμορφη εμφάνιση του ζώου και στον βραχώδη σχηματισμό Χελ Κρικ («Κοίτη της Κόλασης»), όπου εντοπίστηκαν τα απολιθώματα. Ο σχηματισμός εκτείνεται στις πολιτείες Μοντάνα, Γουαϊόμινγκ, Βόρεια και Νότια Ντακότα και έχει αποδώσει λείψανα μερικών από τους πιο γνωστούς δεινοσαύρους στον κόσμο.

Τα χαρακτηριστικά του ζώου

Ο Infernogallus είχε μήκος 1,5 μέτρο και ζύγιζε περίπου 11,3 κιλά. Τα απολιθώματα περιλαμβάνουν έναν σχεδόν πλήρη σκελετό, καθώς και μεμονωμένα οστά από σιαγόνα και υπερώα. Δεν δείχνουν αν το ζώο είχε φτερά, ωστόσο οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ήταν καλυμμένο με πούπουλα, με βάση απολιθώματα στενών συγγενών του. Ανήκε στους θηριόποδες, δεινοσαύρους κατά βάση σαρκοφάγους, οι οποίοι θεωρούνται πρόγονοι των σημερινών πουλιών.

Σύμφωνα με τον παλαιοντολόγο Γκρεγκ Φάνστον του Πανεπιστημίου Στόνι Μπρουκ της Νέας Υόρκης, βασικό συγγραφέα της μελέτης, τρία χαρακτηριστικά παραπέμπουν σε καρποφάγο διατροφή:

• η διάρθρωση των μυών της γνάθου, που επέτρεπε κινήσεις μάσησης μπροστά-πίσω,
• μια κινητή άρθρωση που άφηνε τη γνάθο να γλιστράει προς τα εμπρός,
• οι αυλακώσεις στο ράμφος, που βοηθούσαν στην πολτοποίηση και στον τεμαχισμό μαλακών φυτών.

Όπως εξήγησε ο Φάνστον, τέτοια χαρακτηριστικά απαντούν σήμερα σε διάφορα πτηνά, όπως ο παπαγάλος-γύπας που τρώει σύκα, και σε θαλάσσιες χελώνες που τρέφονται με φύκη. Κανένα σημερινό ζώο, ωστόσο, δεν διαθέτει και τα τρία μαζί. Τα περισσότερα φυτοφάγα θηριόποδα κατάπιναν πέτρες (γαστρόλιθους) για να αλέθουν την τροφή στο στομάχι τους, ενώ ο Infernogallus και άλλα μέλη της οικογένειάς του μασούσαν το φαγητό τους.

Οικοσύστημα και σημασία της ανακάλυψης

Το ζώο ζούσε σε υποτροπικό παράκτιο οικοσύστημα πλημμυρικών πεδιάδων, που μοιραζόταν με θηρευτές όπως ο Τυραννόσαυρος και με φυτοφάγους όπως ο Τρικεράτωψ και ο Αγκυλόσαυρος. Εκτιμάται ότι έτρωγε φρούτα και άλλα μαλακά φυτά, όπως μούρα και δρύπες, κατηγορία που σήμερα περιλαμβάνει ροδάκινα, κεράσια, μάνγκο και ελιές.

Τα φρούτα είναι οι αναπαραγωγικές δομές των αγγειόσπερμων, των ανθοφόρων φυτών, που εμφανίστηκαν πριν από 130-140 εκατομμύρια χρόνια και κατέλαβαν εκτάσεις όπου άκμαζαν προηγουμένως τα κωνοφόρα. Ο συν-συγγραφέας Τόμας Ντάτζον, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Βασιλικό Μουσείο του Οντάριο στο Τορόντο, σημείωσε ότι είχε προταθεί στο παρελθόν πως ορισμένοι δεινόσαυροι έτρωγαν φρούτα, όμως «ποτέ δεν υπήρχαν αποδείξεις για αυτό».

Κατά τον Ντάτζον, η ανακάλυψη δείχνει ότι η δίαιτα των δεινοσαύρων ήταν πολύ πιο ποικίλη απ' όσο πιστευόταν και ότι η εμφάνιση των ανθοφόρων φυτών έδωσε μια νέα πηγή τροφής που επηρέασε τα ζώα. Ο Φάνστον πρόσθεσε ότι το ράμφος αποδεικνύεται πιο ευπροσάρμοστο από τα δόντια, καθώς διευρύνει την ποικιλία των διαθέσιμων τροφών, εφόσον το ζώο μπορεί να τις χωνέψει.

Οι καρποφάγοι οργανισμοί συμβάλλουν επίσης στην εξάπλωση των αγγειόσπερμων, διασπείροντας τους σπόρους. Ο Φάνστον εκτίμησε ότι τα θηλαστικά και τα πουλιά της εποχής πιθανότατα έτρωγαν κι αυτά φρούτα, αλλά για αυτά ήταν λιγότερο σημαντική τροφή. Επειδή ήταν σχετικά μικρά, είναι απίθανο να διέσπειραν μεγάλους σπόρους ή σε μεγάλες αποστάσεις.