IUCN: Στο 96% των κοραλλιογενών υφάλων απειλείται κρίσιμα με εξαφάνιση έως το 2075

Το 96% των κοραλλιογενών υφάλων του πλανήτη κινδυνεύει κρίσιμα με εξαφάνιση έως το 2075, σύμφωνα με την πρώτη παγκόσμια αξιολόγηση για τα κοράλλια που δημοσιοποίησε η Διεθνής Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN), ο φορέας που εκδίδει την επίσημη Κόκκινη Λίστα. Η νέα έκθεση παρουσιάστηκε στη Διεθνή Σύνοδο για τη Βιοποικιλότητα, που πραγματοποιείται στο Γερεβάν της Αρμενίας.

Οι ύφαλοι κατατάσσονται στην κατηγορία «κρισίμως κινδυνεύοντες», δηλαδή στο υψηλότερο επίπεδο κινδύνου. Η IUCN συνδέει την εξέλιξη αυτή με την κλιματική αλλαγή, που προκαλεί όλο και συχνότερους θαλάσσιους καύσωνες.

Τι εξετάστηκε και ποιοι ύφαλοι κινδυνεύουν

Η ανάλυση κάλυψε 127 συστήματα κοραλλιογενών υφάλων σε τροπικές και υποτροπικές περιοχές, με συνολική έκταση 188.362 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Για την αξιολόγηση χρησιμοποιήθηκε το «ενδιάμεσο» σενάριο της Διακυβερνητικής Επιτροπής του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), το οποίο προβλέπει άνοδο της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά 2,7 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα έως το 2100.

Στα οικοσυστήματα που χαρακτηρίστηκαν «κρισίμως κινδυνεύοντα» περιλαμβάνονται ο Μεγάλος Κοραλλιογενής Ύφαλος της Αυστραλίας, το Κοραλλιογενές Τρίγωνο στη Νοτιοανατολική Ασία και τον δυτικό Ειρηνικό, το Μεσοαμερικανικό Σύστημα Κοραλλιογενών Υφάλων στην Καραϊβική και οι ύφαλοι της Ερυθράς Θάλασσας.

Οι κοραλλιογενείς ύφαλοι φιλοξενούν το ένα τέταρτο των θαλάσσιων οργανισμών παγκοσμίως. Λειτουργούν ακόμη ως φυσικοί κυματοθραύστες που προστατεύουν τις ακτές από τη διάβρωση και παρέχουν τροφή σε εκατομμύρια ανθρώπους.

Οι απειλές

Οι δύο μεγαλύτερες απειλές είναι η άνοδος της θερμοκρασίας και της στάθμης των ωκεανών. Οι πολύποδες που παράγουν τον ασβεστολιθικό σκελετό των κοραλλιών συμβιώνουν με μονοκύτταρα φύκη, τις ζωοξανθέλες. Όταν η θερμοκρασία ανεβαίνει, τα φύκη εγκαταλείπουν την αποικία, που αποχρωματίζεται και γίνεται λευκή. Αν οι ζωοξανθέλες δεν επιστρέψουν σύντομα, τα κοράλλια πεθαίνουν. Όταν οι ύφαλοι νεκρώνονται, τη θέση τους παίρνουν φύκια και σπόγγοι.

Το πιο πρόσφατο επεισόδιο λεύκανσης, το 2024, ήταν το πιο εκτεταμένο που έχει καταγραφεί και επηρέασε το 84% των υφάλων. Η Μισάλ Γκούντκα, επιστημονική υπεύθυνη της αξιολόγησης για την Κόκκινη Λίστα της IUCN, δήλωσε ότι το ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο που βρίσκεται σε εξέλιξη στον Ειρηνικό και ανεβάζει τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία θα μπορούσε να φέρει νέο επεισόδιο αποχρωματισμού.

Σύμφωνα με την έκθεση, απειλές αποτελούν και η υπεραλίευση, καθώς ορισμένα ψάρια περιορίζουν την εξάπλωση των φυκών και διατηρούν την οικολογική ισορροπία. Η υπεραλίευση παπαγαλόψαρων και ροφών απειλεί το 63% των υφάλων. Στις υπόλοιπες πιέσεις συγκαταλέγονται η παράκτια ανάπτυξη, η ρύπανση, ο τουρισμός και οι ολοένα συχνότερες καταιγίδες.

Η νέα έκθεση έρχεται να προστεθεί σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature την περασμένη εβδομάδα. Σύμφωνα με αυτήν, το 2020 σχεδόν τα μισά είδη κοραλλιών αντιμετώπιζαν «αυξημένο σχετικό κίνδυνο εξαφάνισης».

«Δεν είναι πολύ αργά»

Παρά τα δυσμενή ευρήματα, η IUCN επισημαίνει ότι οι περισσότεροι κοραλλιογενείς ύφαλοι «δεν έχουν χαθεί ακόμα». Η Γκούντκα τόνισε: «Οι ενέργειες που θα αναλάβουμε τα επόμενα χρόνια θα καθορίσουν την κατάσταση αυτών των οικοσυστημάτων στο τέλος του αιώνα: αν θα συνεχίσουν να υπάρχουν όπως τα γνωρίζουμε σήμερα ή αν θα μεταμορφωθούν σε διαφορετικά οικοσυστήματα, με μικρότερη αξία τόσο για τη φύση όσο και για τον άνθρωπο».

Η γενική διευθύντρια της IUCN, Γκρέτελ Αγκιλάρ, δήλωσε ότι «δεν είναι πολύ αργά για να δώσουμε στους κοραλλιογενείς υφάλους την ευκαιρία να ανακάμψουν». Όπως είπε, απαιτούνται φιλόδοξες μειώσεις των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ενίσχυση των προσπαθειών προστασίας και αποκατάστασης, καθώς και σταθερές επενδύσεις σε ανθεκτικά παράκτια οικοσυστήματα και στις κοινότητες που εξαρτώνται από αυτά.