Καρκίνος παχέος εντέρου: Τι έδειξε μελέτη για τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα

Η συνολική κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων δεν συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS Medicine. Όταν όμως οι ερευνητές εξέτασαν ξεχωριστά τις κατηγορίες, προέκυψαν σαφείς διαφορές: τα δημητριακά ολικής αλέσεως και τα γαλακτοκομικά από υπερεπεξεργασμένες πηγές συσχετίστηκαν με χαμηλότερο κίνδυνο, ενώ τα προϊόντα κρέατος με υψηλότερο.

Πώς διεξήχθη η έρευνα

Οι ερευνητές αξιοποίησαν δεδομένα από 461.682 ενήλικες που συμμετείχαν στη μεγάλη μελέτη διατροφής και υγείας NIH-AARP. Στην έναρξη, το 1995 και το 1996, οι συμμετέχοντες ήταν 50 έως 71 ετών και δεν είχαν διαγνωστεί με καρκίνο. Συμπλήρωσαν αναλυτικό ερωτηματολόγιο διατροφής με 124 είδη τροφίμων, στο οποίο κατέγραφαν πόσο συχνά τα καταναλώνουν.

Τα τρόφιμα ταξινομήθηκαν με το σύστημα NOVA, που τα κατατάσσει με βάση τον βαθμό και τον σκοπό της βιομηχανικής επεξεργασίας και όχι μόνο με βάση τα θρεπτικά συστατικά. Ένα τρόφιμο θεωρείται υπερεπεξεργασμένο όταν η λίστα συστατικών περιλαμβάνει ουσίες που δεν υπάρχουν σε μια απλή κουζίνα, όπως συντηρητικά, ενισχυτικά γεύσης και γαλακτωματοποιητές.

Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα αντιστοιχούσαν κατά μέσο όρο στο 43% της ημερήσιας ενεργειακής πρόσληψης. Η παρακολούθηση διήρκεσε έως το 2018, κατά μέσο όρο 18,8 χρόνια, και στο διάστημα αυτό 10.075 άτομα διαγνώστηκαν με καρκίνο του παχέος εντέρου. Στην ανάλυση λήφθηκαν υπόψη η ηλικία, το φύλο, η εθνικότητα, το μορφωτικό επίπεδο, η σωματική δραστηριότητα, το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ.

Τα ευρήματα ανά κατηγορία

Όσοι κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες υπερεπεξεργασμένων τροφίμων δεν εμφάνιζαν υψηλότερο κίνδυνο σε σύγκριση με όσους βρίσκονταν στη χαμηλότερη κατηγορία κατανάλωσης. Στις επιμέρους κατηγορίες, οι μερίδες υπολογίστηκαν ανά 1.000 θερμίδες:

Δημητριακά ολικής αλέσεως: κάθε επιπλέον ημερήσια μερίδα από υπερεπεξεργασμένες πηγές, όπως ψωμί και δημητριακά πρωινού, συσχετίστηκε με 13% χαμηλότερο κίνδυνο. Η υψηλότερη πρόσληψη φυτικών ινών συνδέθηκε επίσης με χαμηλότερο κίνδυνο.

Γαλακτοκομικά: κάθε επιπλέον μερίδα από υπερεπεξεργασμένες πηγές συσχετίστηκε με 25% χαμηλότερο κίνδυνο, ενώ για τα γαλακτοκομικά από άλλες πηγές η μείωση ήταν 10%.

Κρέας: κάθε επιπλέον μερίδα από υπερεπεξεργασμένες πηγές συνδέθηκε με 8% υψηλότερο κίνδυνο και από άλλες πηγές με 4%. Αυξημένος κίνδυνος καταγράφηκε και για τα ανασυσταμένα προϊόντα κρέατος και ψαριού.

Το 83% των δημητριακών ολικής αλέσεως και το 74% του επεξεργασμένου κρέατος που κατανάλωναν οι συμμετέχοντες προερχόταν από υπερεπεξεργασμένα προϊόντα. Έτσι, τρόφιμα με διαφορετική σύσταση και αντίθετες συσχετίσεις εντάσσονταν στην ίδια ευρεία κατηγορία, με πιθανό αποτέλεσμα η μία επίδραση να αντισταθμίζει την άλλη στη συνολική κατανάλωση.

Επιπλέον, η κακή συνολική ποιότητα της διατροφής συνδεόταν με υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου, ανεξάρτητα από την ποσότητα των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων.

Πρόκειται για παρατηρητική μελέτη, η οποία μπορεί να αναδείξει συσχετίσεις αλλά όχι να αποδείξει σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη σημασία μιας ισορροπημένης διατροφής με έμφαση στις φυτικές ίνες και περιορισμό του επεξεργασμένου κρέατος, καθώς ο βαθμός βιομηχανικής επεξεργασίας δεν είναι ο μόνος καθοριστικός παράγοντας για την υγεία.