Κεφίρ: Τι δείχνουν δύο νέες ανασκοπήσεις για το έντερο, την καρδιά και τον μεταβολισμό

Το κεφίρ, το ζυμωμένο ρόφημα με καταγωγή στον Καύκασο, βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της επιστημονικής συζήτησης. Δύο ανασκοπήσεις που δημοσιεύθηκαν μέσα στο 2026 εξετάζουν τα πιθανά οφέλη του για το εντερικό μικροβίωμα, την καρδιά και τη ρύθμιση του σακχάρου. Οι ειδικοί τονίζουν πάντως ότι δεν πρόκειται για θεραπεία και ότι τα στοιχεία δεν είναι ακόμη οριστικά.

Η πρώτη ανασκόπηση, του Μαρτίου 2026, συγκέντρωσε περισσότερες από 24 κλινικές μελέτες. Κατέληξε ότι η κατανάλωση κεφίρ συνδέεται με μικρές αλλά δυνητικά σημαντικές βελτιώσεις σε δείκτες της εντερικής, της καρδιαγγειακής και της στοματικής υγείας. Η δεύτερη, του Φεβρουαρίου, βασίστηκε σε εργαστηριακές μελέτες και έρευνες σε πειραματόζωα. Τα δεδομένα της δείχνουν πιθανή ευεργετική επίδραση στη χοληστερόλη, στην ανοσολογική λειτουργία και στη ρύθμιση της γλυκόζης.

Τι το ξεχωρίζει από το γιαούρτι

Το κεφίρ παρασκευάζεται με ζύμωση του γάλακτος από τους λεγόμενους «κόκκους κεφίρ», δηλαδή καλλιέργειες βακτηρίων και ζυμομυκήτων. Σύμφωνα με επιστημονικά δεδομένα, ένα ποτήρι μπορεί να περιέχει περίπου 50 διαφορετικά είδη μικροοργανισμών, έναντι περίπου πέντε που βρίσκονται συνήθως στο γιαούρτι. Η πραγματική ποικιλία εξαρτάται από την καλλιέργεια και το προϊόν.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται είδη των γενών Lactobacillus, Bifidobacterium και Acetobacter, από τα οποία ορισμένα μπορούν να εγκατασταθούν προσωρινά στο ανθρώπινο έντερο. Η Lioudmila Karnatovskaia, γιατρός Εντατικής Θεραπείας στη Mayo Clinic, εξηγεί ότι κατά κανόνα η μεγαλύτερη ποικιλομορφία του μικροβιώματος συνδέεται με καλύτερη υγεία. Η μικροβιακή ποικιλία του κεφίρ μπορεί να συγκριθεί με εκείνη της κομπούχα και να είναι μεγαλύτερη από του κίμτσι και του ξινολάχανου.

Η Jenna Smith, διαιτολόγος και εκπαιδεύτρια διατροφής στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόι, χαρακτηρίζει το κεφίρ «εξαιρετικό ρόφημα από την άποψη της υγείας». Υπενθυμίζει ότι αποτελεί πηγή πρωτεΐνης και ασβεστίου, ενώ ορισμένα προϊόντα περιέχουν και βιταμίνη D.

Τα ευρήματα για το έντερο

Η ανασκόπηση του Μαρτίου περιλαμβάνει μικρές μελέτες σε ανθρώπους με λιπώδη νόσο του ήπατος, μεταβολικό σύνδρομο και φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου. Σε ορισμένες περιπτώσεις καταγράφηκαν βελτιώσεις σε επιμέρους δείκτες, όχι όμως με σταθερό τρόπο σε όλες τις μελέτες.

Η Karnatovskaia μελετά επιπλέον τη χρήση του κεφίρ σε ασθενείς Μονάδας Εντατικής Θεραπείας. Όπως λέει, μέσα στις πρώτες έξι ώρες μιας κρίσιμης νόσου η ποικιλομορφία του μικροβιώματος μειώνεται δραματικά και αυξάνονται οι παθογόνοι μικροοργανισμοί. Στην προκαταρκτική μελέτη, 54 ασθενείς έλαβαν καθημερινά από περίπου ένα τέταρτο έως ένα φλιτζάνι κεφίρ. Όσοι δεν μπορούσαν να πιουν το έλαβαν μέσω σωλήνα σίτισης.

Οι αναλύσεις έδειξαν την παρουσία βακτηριακών ειδών που σχετίζονται με το κεφίρ σε δείγματα κοπράνων. Αυτό υποδηλώνει ότι ορισμένοι μικροοργανισμοί εγκαταστάθηκαν προσωρινά στο έντερο. Καταγράφηκαν επίσης ενδείξεις βελτίωσης της συνολικής κατάστασης του μικροβιώματος. Ο Jaeyun Sung, επιστήμονας δεδομένων στη Mayo Clinic που συμμετείχε στη μελέτη, επισημαίνει ότι η ανάκαμψη του εντέρου μετά από νοσηλεία στην εντατική αποτελεί βασικό στοιχείο της συνολικής αποκατάστασης.

Πώς να το επιλέξουμε και πόσο συχνά

Το κεφίρ πωλείται πλέον ευρέως στα σούπερ μάρκετ, σε φυσική μορφή και με διάφορες γεύσεις. Η Karnatovskaia σημειώνει ότι οι βασικές καλλιέργειες μπορεί να είναι ίδιες, αλλά τα αρωματισμένα προϊόντα ενδέχεται να περιέχουν πρόσθετα σάκχαρα.

Η σύνθεση των ζωντανών μικροοργανισμών διαφέρει από προϊόν σε προϊόν. Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Ιλινόι διαπίστωσαν ότι ορισμένα είδη που αναγράφονταν στις ετικέτες πέντε εμπορικών προϊόντων δεν ανιχνεύθηκαν στις εργαστηριακές αναλύσεις. Η Smith εκτιμά ότι αυτό μπορεί να οφείλεται στη σταδιακή μείωση των ζωντανών καλλιεργειών κατά τη συντήρηση. Συνιστά γι' αυτό την κατανάλωση μέσα σε λίγες ημέρες από το άνοιγμα της συσκευασίας, σύμφωνα με τις οδηγίες του προϊόντος.

Επίσημες συστάσεις για την ιδανική ποσότητα ή συχνότητα δεν υπάρχουν. Η ίδια προτείνει την ένταξη του κεφίρ ή άλλων ζυμωμένων τροφίμων στη διατροφή περίπου μία φορά την εβδομάδα. Στην ανάρρωση από ασθένεια μπορεί να καταναλώνεται και συχνότερα, εφόσον δεν υπάρχουν ιατρικοί περιορισμοί. Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι χρειάζονται περισσότερες και μεγαλύτερες κλινικές μελέτες για να επιβεβαιωθούν τα πιθανά οφέλη.