Κλιμακτήριος: Ποιες αλλαγές στον κύκλο είναι αναμενόμενες και πότε χρειάζεται γυναικολόγος

Η περίοδος που για χρόνια εμφανιζόταν σχεδόν την ίδια ημερομηνία αρχίζει να αλλάζει: έρχεται νωρίτερα ή καθυστερεί, απουσιάζει για μερικούς μήνες, διαρκεί περισσότερο ή συνοδεύεται από εντονότερη αιμορραγία. Για πολλές γυναίκες οι μεταβολές αυτές είναι τα πρώτα σημάδια της κλιμακτηρίου, της μεταβατικής περιόδου πριν από την εμμηνόπαυση. Όπως επισημαίνει ο Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος Ευάγγελος Γκικόντες, δεν πρέπει κάθε διαταραχή του κύκλου να αποδίδεται αυτομάτως στην ηλικία.

Κλιμακτήριος και εμμηνόπαυση: η διαφορά

Στην κλιμακτήριο η γυναίκα εξακολουθεί να έχει περίοδο, η οποία όμως μπορεί να αλλάζει ως προς τη συχνότητα, τη διάρκεια και την ποσότητα του αίματος. Η εμμηνόπαυση, αντίθετα, σηματοδοτεί την οριστική παύση της περιόδου. «Οι δύο όροι δεν είναι ταυτόσημοι: οι εξάψεις ή οι ακανόνιστοι κύκλοι δεν σημαίνουν από μόνοι τους ότι η περίοδος έχει σταματήσει οριστικά», τονίζει ο ίδιος.

Κατά την κλιμακτήριο μεταβάλλεται η λειτουργία των ωοθηκών και τα επίπεδα των οιστρογόνων και της προγεστερόνης παρουσιάζουν διακυμάνσεις, ενώ η ωορρηξία δεν γίνεται απαραίτητα σε κάθε κύκλο. Οι αλλαγές επηρεάζουν το ενδομήτριο, δηλαδή τον ιστό που καλύπτει το εσωτερικό της μήτρας. Η πορεία δεν είναι ίδια για όλες τις γυναίκες.

Πότε χρειάζεται έλεγχος

Ορισμένες μεταβολές μπορεί να οφείλονται σε άλλες καταστάσεις, όπως πολύποδες, ινομυώματα, αδενομύωση ή διαταραχές του θυρεοειδούς. Γυναικολογική αξιολόγηση χρειάζεται ιδιαίτερα όταν εμφανίζονται:

• αιμορραγία ανάμεσα στις περιόδους ή μετά τη σεξουαλική επαφή·
• ασυνήθιστα έντονη αιμορραγία σε σχέση με τη συνηθισμένη περίοδο·
• περίοδος που διαρκεί περισσότερο από το φυσιολογικό για τη συγκεκριμένη γυναίκα·
• οποιαδήποτε κολπική αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση, η οποία δεν θεωρείται φυσιολογική επιστροφή της περιόδου.

Όταν η μεγάλη απώλεια αίματος συνοδεύεται από έντονη ζάλη, τάση λιποθυμίας, δύσπνοια ή πόνο στο στήθος, απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση.

Ο έλεγχος ξεκινά με λήψη ιστορικού: ο γιατρός εξετάζει πόσο συχνά εμφανίζεται η περίοδος, πόσο διαρκεί, αν άλλαξε η ποσότητα του αίματος και αν υπάρχουν συνοδά συμπτώματα. Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να χρειαστούν γυναικολογική εξέταση, υπερηχογράφημα ή αιματολογικές εξετάσεις, ενώ σε συγκεκριμένες ενδείξεις μπορεί να απαιτηθεί διερεύνηση του ενδομητρίου με δειγματοληψία ή υστεροσκόπηση. Οι ορμονικές εξετάσεις δεν είναι πάντοτε απαραίτητες, αφού οι τιμές διακυμαίνονται σημαντικά. Σε γυναίκες άνω των 45 ετών με τυπικά συμπτώματα, η αναγνώριση της κλιμακτηρίου βασίζεται συνήθως στο ιστορικό και στην κλινική εικόνα.

Αντιμετώπιση και καταγραφή των αλλαγών

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία και από το πόσο επηρεάζονται οι καθημερινές δραστηριότητες. Σε ορισμένες περιπτώσεις αρκεί η παρακολούθηση, ενώ σε έντονες αιμορραγίες, εξάψεις ή διαταραχές ύπνου μπορεί να εξεταστούν ορμονικές ή μη ορμονικές θεραπείες. Αν διαπιστωθεί συγκεκριμένη γυναικολογική πάθηση, η θεραπεία εστιάζει σε αυτήν.

Η ακανόνιστη περίοδος δεν αποκλείει την ωορρηξία και την εγκυμοσύνη. Αν δεν επιδιώκεται κύηση, χρειάζεται κατάλληλη αντισύλληψη, καθώς η ορμονική θεραπεία για τα συμπτώματα της κλιμακτηρίου δεν λειτουργεί από μόνη της ως αντισυλληπτική μέθοδος.

Η καταγραφή των αλλαγών διευκολύνει την αξιολόγηση. Οι γυναίκες μπορούν να σημειώνουν τις ημερομηνίες έναρξης και τη διάρκεια κάθε περιόδου, την ποσότητα της αιμορραγίας, την εμφάνιση πόνου, εξάψεων ή άλλων συμπτωμάτων, καθώς και τυχόν διαταραχές ύπνου.

«Η συζήτηση με τον γυναικολόγο μπορεί να αρχίσει από την πρώτη αλλαγή που την προβληματίζει», καταλήγει ο κ. Γκικόντες.