Κυβερνοεπιθέσεις στα νοσοκομεία: τι προβλέπει το ευρωπαϊκό σχέδιο και ο οδηγός των 12 μέτρων στην Ελλάδα
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχωρά σε νέες δράσεις και χρηματοδοτήσεις για την κυβερνοασφάλεια των νοσοκομείων, ενώ στην Ελλάδα ισχύει οδηγός 12 μέτρων.
Την προστασία των ψηφιακών συστημάτων των νοσοκομείων από κυβερνοεπιθέσεις ενισχύει το 2026 η Ευρωπαϊκή Ένωση, με νέες δράσεις και χρηματοδοτήσεις. Στην Ελλάδα, η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας έχει ήδη δημοσιεύσει πρακτικό οδηγό με 12 μέτρα για τις μονάδες υγείας.
Μια επίθεση στα πληροφοριακά συστήματα ενός νοσοκομείου μπορεί να περιορίσει σοβαρά τη λειτουργία του. Οι δράστες μπορούν να μπλοκάρουν την πρόσβαση σε ηλεκτρονικούς φακέλους ασθενών, σε αποτελέσματα εξετάσεων και σε συστήματα διαχείρισης φαρμάκων. Οι συνέπειες φτάνουν μέχρι την ακύρωση χειρουργείων και την καθυστέρηση επειγουσών θεραπειών. Άλλοτε εγκαθίσταται κακόβουλο λογισμικό που κλειδώνει αρχεία και ζητούνται λύτρα, και άλλοτε κλέβονται προσωπικά και ιατρικά δεδομένα, που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για εκβιασμό ή να διαρρεύσουν στο διαδίκτυο.
Τα περιστατικά στην Ευρώπη
Τον Ιανουάριο του 2026, η επίθεση στο νοσοκομείο AZ Monica στο Βέλγιο οδήγησε στην ακύρωση τουλάχιστον 70 προγραμματισμένων χειρουργείων. Επτά ασθενείς σε κρίσιμη κατάσταση μεταφέρθηκαν σε άλλα νοσοκομεία, ενώ ασθενοφόρα κατευθύνθηκαν σε γειτονικές μονάδες. Το προσωπικό επέστρεψε στους χειρόγραφους φακέλους.
Τον Απρίλιο του 2026, επίθεση στην ολλανδική εταιρεία λογισμικού ChipSoft επηρέασε ψηφιακές υπηρεσίες νοσοκομείων και την ηλεκτρονική επικοινωνία με τους ασθενείς. Οι δράστες έκλεψαν προσωπικά και ιατρικά δεδομένα και απείλησαν να τα δημοσιοποιήσουν. Η εταιρεία επιβεβαίωσε ότι διαπραγματευόταν μαζί τους, αλλά δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι καταβλήθηκαν λύτρα.
Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το 2023 καταγράφηκαν στον τομέα της υγείας στην ΕΕ 309 σημαντικά περιστατικά κυβερνοασφάλειας, περισσότερα από οποιονδήποτε άλλο κρίσιμο τομέα.
Τι προβλέπει το ευρωπαϊκό σχέδιο
Η Κομισιόν παρουσίασε ειδικό σχέδιο προστασίας των νοσοκομείων από το 2025, και η εφαρμογή του συνεχίζεται φέτος. Προβλέπονται, μεταξύ άλλων:
Ευρωπαϊκό κέντρο υποστήριξης, που θα παρέχει οδηγίες, εργαλεία και τεχνική βοήθεια. Σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης, που θα ενημερώνει τις μονάδες υγείας σχεδόν σε πραγματικό χρόνο για νέες απειλές. Βοήθεια από ειδικούς σε περίπτωση επίθεσης, για τον περιορισμό των ζημιών και την επαναφορά των συστημάτων. Εκπαίδευση και ασκήσεις ετοιμότητας για το προσωπικό. Δυνατότητα οικονομικής ενίσχυσης μικρότερων μονάδων, εφόσον τα κράτη-μέλη αξιοποιήσουν τα σχετικά εργαλεία. Οι παρεμβάσεις αναπτύσσονται σταδιακά και δεν λειτουργούν ακόμη όλες πλήρως.
Η Κομισιόν έχει ανακοινώσει πρόσκληση υποβολής προτάσεων ύψους 30 εκατ. ευρώ για την κυβερνοασφάλεια στην υγεία. Τα χρήματα δεν διατίθενται αυτόματα στα νοσοκομεία, αλλά προορίζονται για έργα που θα υλοποιηθούν μέσα από συνεργασίες νοσοκομείων, συστημάτων υγείας, επαγγελματικών ενώσεων και εταιρειών κυβερνοασφάλειας.
Στις 22 Ιουλίου 2026 ανακοινώθηκε επίσης τριετής συμφωνία 6 εκατ. ευρώ μεταξύ της Κομισιόν και του Οργανισμού της ΕΕ για την Κυβερνοασφάλεια (ENISA) για την ανάπτυξη υπηρεσιών υποστήριξης των δομών υγείας. Ο ENISA έχει έδρα στην Ελλάδα, με γραφεία στην Αθήνα και στο Ηράκλειο Κρήτης. Την ίδια ημέρα δημοσίευσε επικαιροποιημένες οδηγίες για τις προμήθειες των νοσοκομείων. Σύμφωνα με αυτές, τα νοσοκομεία πρέπει να ελέγχουν την ασφάλεια του εξοπλισμού πριν τον αγοράσουν και να βεβαιώνονται ότι ο προμηθευτής παρέχει ενημερώσεις ασφαλείας και τεχνική υποστήριξη.
Ο οδηγός της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας
Οι 12 βέλτιστες πρακτικές της ελληνικής αρχής αφορούν υπολογιστές, δίκτυα, ιατρικούς φακέλους και συνδεδεμένες ιατρικές συσκευές, όπως συστήματα απεικόνισης, συσκευές παρακολούθησης ασθενών και αντλίες χορήγησης φαρμάκων. Οι συστάσεις εκτείνονται από τη δημιουργία ασφαλών αντιγράφων των ιατρικών αρχείων έως την προετοιμασία του προσωπικού και την οργάνωση της αντιμετώπισης μιας σοβαρής επίθεσης.
Πρώτο βήμα είναι η καταγραφή όλων των ψηφιακών συστημάτων και των ιατρικών συσκευών, ώστε κάθε νοσοκομείο να γνωρίζει τι πρέπει να προστατεύσει και πού υπάρχουν πιθανές αδυναμίες.
Οι οδηγίες αυτές αφορούν μόνο τα ψηφιακά συστήματα. Για τη λειτουργία κρίσιμων υποδομών σε περίπτωση διακοπής ρεύματος ή νερού, η ΕΕ έχει προβλέψει ξεχωριστά μέτρα. Στις οδηγίες του Ιουλίου 2026 συστήνονται εφεδρική ηλεκτροδότηση, επάρκεια καυσίμων για τουλάχιστον 72 ώρες και εναλλακτικές λύσεις υδροδότησης.
