Λάζλο Νέμες για τον «Μουλέν»: «Δεν εξορίζω το σκοτάδι, το εξερευνώ»
Ο Ούγγρος σκηνοθέτης του «Γιου του Σαούλ» μιλά για τη νέα του ταινία, που εστιάζει στις τελευταίες ημέρες του Ζαν Μουλέν και βγαίνει την ερχόμενη Πέμπτη στις ελληνικές αίθουσες.
Την ερχόμενη Πέμπτη κάνει πρεμιέρα στις ελληνικές αίθουσες η νέα ταινία του οσκαρικού Ούγγρου σκηνοθέτη Λάζλο Νέμες, «Μουλέν: ο αντιστασιακός». Το φιλμ αφηγείται την αληθινή ιστορία του Ζαν Μουλέν, ηγετικής φυσιογνωμίας της γαλλικής Αντίστασης στη ναζιστική κατοχή, τον οποίο υποδύεται ο Ζιλ Λελούς. Ο Νέμες μίλησε για το έργο του στο τελευταίο Φεστιβάλ Καννών.
Ο σκηνοθέτης, που ξεχώρισε με τον «Γιο του Σαούλ» (2015), τοποθετεί σταθερά τις ταινίες του στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα. Όταν ρωτήθηκε γιατί, απάντησε με χιούμορ ότι οι σημερινοί άνθρωποι είναι κακοντυμένοι και ότι δεν θέλει να δείχνει τέτοια ρούχα στις ταινίες του. Η επιμέλεια των κοστουμιών ξεχωρίζει όντως στη νέα δουλειά του.
Οι τελευταίες ημέρες του Μουλέν
Ο Μουλέν είχε δει από κοντά τη φρίκη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Αρνήθηκε να δεχθεί τη συνθηκολόγηση της Γαλλίας το 1940 και πέρασε στην παρανομία. Εργάστηκε μυστικά μέσα και έξω από τη χώρα και στις αρχές του 1943 συντόνισε τη δημιουργία της Ένωσης Αντιστασιακών Κινημάτων της Γαλλίας, με την έγκριση του στρατηγού Ντε Γκωλ.
Ο Νέμες δεν επιχειρεί πλήρη βιογραφία. Επικεντρώνεται στις τελευταίες ημέρες του ήρωα, όταν συλλαμβάνεται από την Γκεστάπο της Λυών και ανακρίνεται με βασανιστήρια από τον Κλάους Μπάρμπι, τον οποίο υποδύεται ο Λαρς Αϊντινγκερ. «Εξαρχής ο στόχος δεν ήταν να δημιουργήσουμε μια βιογραφία, αλλά να βουτήξουμε σε αυτές τις τελευταίες ημέρες της ύπαρξής του», σημείωσε ο σκηνοθέτης.
Όπως παραδέχτηκε, ερεύνησε σε βάθος τη δράση του Μουλέν και την εποχή του, όμως δεν υπάρχουν ντοκουμέντα για το τι ακριβώς συνέβη εκείνες τις δέκα ημέρες. Γι’ αυτό, είπε, στην ταινία υπάρχει αρκετή μυθοπλασία, με την οποία πρέπει να δημιουργείται ένας κόσμος πιστευτός και να υπάρχει «αίσθηση της ευθύνης» για το τι εισέρχεται στο ιστορικό πλαίσιο.
Για τις σκηνές βασανιστηρίων ο Νέμες εξήγησε ότι δεν ήθελε να απεικονίσει τις πιο ακραίες μορφές τους, ώστε το κοινό να μην τις απωθήσει αυτόματα. Όπως είπε, προτιμά να αφήνει χώρο στη φαντασία αντί για μια ευθεία απεικόνιση, που θα έδινε ίσως στον θεατή μια πιο ηδονοβλεπτική οπτική.
Το σκοτάδι και το φιλμ
Η αναμέτρηση ανάμεσα στον ιδεαλιστή Μουλέν και τον σαδιστή Μπάρμπι θυμίζει τη μάχη καλού και κακού που διατρέχει τα έργα του, από τον «Γιο του Σαούλ» ώς τη «Δύση ηλίου» (2018) και το «Χωρίς πατέρα» (2025), με όρους ψυχοκοινωνικούς και όχι μανιχαϊστικούς. «Η σύγκρουση στην ταινία συμβολίζει τον δικό μας εσωτερικό αγώνα. Γι’ αυτό δεν με ενδιαφέρει να εξορίσω το σκοτάδι στο περιθώριο, μα να το εξερευνήσω από μέσα», δήλωσε.
Για τον Ζιλ Λελούς, που εμφανίζεται σχεδόν σε όλα τα πλάνα, ο σκηνοθέτης ανέφερε ότι διάλεξε τον ηθοποιό επειδή «ήταν πρόθυμος να βάλει τον εαυτό του σε κίνδυνο». Δυσκολότερη αποδείχθηκε η επιλογή των δευτερευόντων ρόλων και των κομπάρσων. Ο Νέμες θυμήθηκε ότι ο Παζολίνι έλεγε πως δεν έβρισκε πια τα πρόσωπα της παλιάς Ιταλίας, και πρόσθεσε γελώντας ότι ίσως πρέπει να σταματήσει να κάνει ταινίες για το παρελθόν.
Σε αντίθεση με τις δύο πρώτες ταινίες του, όπου το αφηρημένο φόντο και η έντονη ηχητική παλέτα θεωρήθηκαν απαιτητικά για τον θεατή, η εικόνα στον «Μουλέν» είναι πιο «ήπια». Παραμένει όμως η προσοχή στη λεπτομέρεια. Ο Νέμες γυρίζει πάντα σε φιλμ και το υποστηρίζει: «Το φιλμ σε ωθεί να γίνεις ο καλύτερος που μπορείς, αλλιώς σε τρώει ζωντανό». Όπως εξήγησε, οι πρόβες γίνονται χωρίς να καταγράφονται, οπότε στο γύρισμα όλοι νιώθουν το βάρος της στιγμής και δημιουργείται αίσθημα κινδύνου, κάτι που, όπως είπε, λατρεύει.
