Λόρα Μάλβεϊ στη Θεσσαλονίκη: Η φεμινιστική θεωρητικός μίλησε για το δοκίμιο του 1975
Σε masterclass στο πλαίσιο του spotlight του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, η Λόρα Μάλβεϊ επανήλθε στο δοκίμιό της για την οπτική απόλαυση, 51 χρόνια μετά τη δημοσίευσή του.
Η Λόρα Μάλβεϊ, μία από τις σημαντικότερες φωνές της φεμινιστικής θεωρίας του κινηματογράφου, μίλησε για το εμβληματικό της δοκίμιο «Οπτική Απόλαυση και Αφηγηματικός Κινηματογράφος», 51 χρόνια μετά τη δημοσίευσή του. Η συζήτηση έγινε στο πλαίσιο του spotlight που της αφιερώνει το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, σε επιμέλεια του ίδιου του Φεστιβάλ και της Γεωργίας Κορώση, Digital Content Editor του BFI, ανεξάρτητης επιμελήτριας και παραγωγού.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στην κατάμεστη αίθουσα Παύλος Ζάννας. Τη συζήτηση συντόνισε η Γκέλυ Μαδεμλή, ερευνήτρια και συντονίστρια των εκδόσεων του Φεστιβάλ, η οποία χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη στιγμή μία από τις πιο ξεχωριστές συζητήσεις στην ιστορία της διοργάνωσης. Απευθυνόμενη στη Μάλβεϊ, είπε: «Κρίνοντας από την ανταπόκριση, δεν χρειάζονται συστάσεις».
Ένα πολιτικό και ρητορικό κείμενο
Αφετηρία του masterclass ήταν οι συνθήκες γέννησης του δοκιμίου, το 1975. Η Μάλβεϊ εξήγησε ότι το έγραψε επηρεασμένη από το κίνημα για την απελευθέρωση των γυναικών. Όπως είπε, τότε δεν χρησιμοποιούσαν τη λέξη «φεμινισμός», αλλά μιλούσαν για γυναικεία απελευθέρωση.
Υπογράμμισε επίσης ότι δεν επρόκειτο για ακαδημαϊκό κείμενο, καθώς οι κινηματογραφικές σπουδές μετά βίας υπήρχαν ως ακαδημαϊκός κλάδος στο Ηνωμένο Βασίλειο. «Ήταν ένα ρητορικό, ένα πολιτικό δοκίμιο, και ακριβώς υπό αυτούς τους όρους πρέπει να διαβάζεται ακόμα και σήμερα», ανέφερε.
Η απουσία της κουήρ οπτικής
Για την απουσία της κουήρ οπτικής από το αρχικό κείμενο, η Μάλβεϊ σημείωσε ότι το κουήρ απελευθερωτικό κίνημα βρισκόταν τότε στα πρώτα του βήματα. Εξήγησε ότι εστίασε στον κλασικό χολιγουντιανό κινηματογράφο, όπου η ομοφυλοφιλία αποτελούσε το απόλυτο ταμπού.
Κατά την ίδια, η έμφαση στη γυναίκα ως θέαμα ήταν σε έναν βαθμό αποτέλεσμα αυτού του ταμπού, δηλαδή της επιθυμίας ο άνδρας θεατής να μην αντικρίσει στην οθόνη τον εαυτό του ως όμορφο αντικείμενο. Αυτή η ερωτική συνδιαλλαγή, όπως είπε, απουσίαζε.
Πρόσθεσε ότι το δοκίμιο δεν αγγίζει ούτε τη ρευστότητα του φύλου, αφού τότε ανέλυε έναν κινηματογράφο που λειτουργούσε με αυστηρά δυαδικούς όρους, ούτε την αλματώδη εξέλιξη της τεχνολογίας.
Αναφερόμενη στη μεταγενέστερη συλλογή δοκιμίων της, με τίτλο «Afterimages: On Cinema, Women and Changing Times», η Μάλβεϊ σχολίασε την επιλογή της να χρησιμοποιεί την αντωνυμία «αυτός» για τον θεατή. Όπως είπε, δέχτηκε κριτική γι' αυτό, ωστόσο η επιλογή της ήταν απολύτως συνειδητή.
