Μαρμάρινη κεφαλή Αφροδίτης 2.000 ετών, βρεγμένη στα μπάζα του Αλικάντε, εκτίθεται για πρώτη φορά
Η κεφαλή βρέθηκε τον Μάιο κοντά σε παραλία του Αλικάντε και παρουσιάζεται πλέον στο MARQ. Οι ειδικοί εξετάζουν αν το μάρμαρό της προέρχεται από την Πάρο.

Μια μαρμάρινη κεφαλή περίπου 2.000 ετών, που εντοπίστηκε τον Μάιο μέσα σε χαντάκι κοντά στην παραλία Λα Αλμαδράμπα του Αλικάντε, εκτίθεται για πρώτη φορά στο κοινό. Το Επαρχιακό Αρχαιολογικό Μουσείο του Αλικάντε (MARQ) εγκαινίασε την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου την έκθεση «Venus, una mirada desde el Alicante romano», δηλαδή «Αφροδίτη, μια ματιά στο ρωμαϊκό Αλικάντε». Είναι η πρώτη έκθεση στην ιστορία του μουσείου που αφιερώνεται σε ένα μόνο αρχαιολογικό αντικείμενο.
Το εύρημα ήρθε στο φως στις 11 Μαΐου 2026, όταν εργάτες άνοιγαν χαντάκι στο πλαίσιο έργων ανάπλασης της παραλιακής ζώνης. Η κεφαλή βρισκόταν μόλις είκοσι εκατοστά κάτω από το έδαφος, ανάμεσα σε πέτρες, χώματα και άδεια μπουκάλια. Οι εργασίες διακόπηκαν και το εύρημα μεταφέρθηκε τυλιγμένο σε πλαστικό με φυσαλίδες, μέσα σε σακούλα σούπερ μάρκετ.
Τι απεικονίζει και πώς παρουσιάζεται
Η κεφαλή έχει ύψος 22,22 εκατοστά, πλάτος 19,78 εκατοστά και βάρος 14 κιλά. Χρονολογείται από το δεύτερο μισό του 1ου έως το πρώτο μισό του 2ου αιώνα μ.Χ. Το πρόσωπο είναι ελαφρώς ασύμμετρο, με γαλήνια έκφραση και κλίση προς τα δεξιά. Τα μαλλιά χωρίζονται στη μέση, σχηματίζουν κυματιστές τούφες και καταλήγουν σε κότσο στον αυχένα, ενώ στους λοβούς των αυτιών διακρίνονται μικρές οπές για σκουλαρίκια.
Οι ειδικοί θεωρούν πιθανότερο ότι απεικονίζεται η Αφροδίτη, η Venus των Ρωμαίων. Η εκτίμηση στηρίζεται κυρίως στο χτένισμα και στη σύγκριση με άλλα ρωμαϊκά γλυπτά, μεταξύ αυτών μια κεφαλή στο Παλάτι Λίρια της Μαδρίτης και μια ακόμη που έχει παρουσιάσει ο οίκος Christie’s. Οι τρεις μορφές φαίνεται να ακολουθούν κοινό κλασικιστικό πρότυπο, πιθανώς ελληνικό, του 5ου ή του 4ου αιώνα π.Χ.
Στο μουσείο, η κεφαλή έχει τοποθετηθεί στο κέντρο της αψίδας του παλαιού παρεκκλησίου του νοσοκομείου San Juan de Dios, όπου στεγάζεται σήμερα η βιβλιοθήκη. Το βάθρο, έργο του γλύπτη Μιγκέλ Μπανιούλς, συνδυάζει κόκκινο μάρμαρο της περιοχής του Αλικάντε με μαύρο μάρμαρο από τη Χώρα των Βάσκων. Στην έκθεση υπάρχει και αντίγραφο που μπορούν να αγγίξουν επισκέπτες με προβλήματα όρασης.
Το υπόλοιπο άγαλμα και η έπαυλη
Η μελέτη έδειξε ότι η κεφαλή ανήκε σε ολόσωμο άγαλμα, σχεδόν σε φυσικό μέγεθος. Η μπροστινή όψη είναι πιο προσεγμένη από την πίσω, γεγονός που κάνει τους αρχαιολόγους να υποθέτουν ότι το άγαλμα στεκόταν σε κόγχη. Μέχρι σήμερα δεν έχει βρεθεί άλλο τμήμα του. Η κεφαλή εντοπίστηκε σε σύγχρονα μπάζα, χωρίς αρχαία κατάλοιπα γύρω της που να δείχνουν την αρχική της θέση. Η παλιά πατίνα στον λαιμό υποδηλώνει ότι ο αποχωρισμός από το σώμα έγινε πριν από πολύ καιρό. Δεν είναι γνωστό αν ήταν τυχαίος ή σκόπιμος.
Το σημείο βρίσκεται κοντά στην αρχαία Λούκεντουμ, τη ρωμαϊκή πόλη από την οποία προήλθε το σημερινό Αλικάντε. Στη Λα Αλμαδράμπα, οι έρευνες του 2024–2026 αποκάλυψαν περίπου 1.000 τετραγωνικά μέτρα παραθαλάσσιας ρωμαϊκής έπαυλης, με χώρους κατοικίας και αποθήκευσης. Βρέθηκαν επίσης αμφορείς, λυχνάρια, κεραμικά και νομίσματα. Η έπαυλη γνώρισε τη μεγαλύτερη ακμή της τον 1ο και τον 2ο αιώνα μ.Χ., ενώ υπάρχουν ενδείξεις χρήσης έως τον 5ο αιώνα.
Σύμφωνα με τον διευθυντή του MARQ, Μανουέλ Ολθίνα, η ποιότητα της κεφαλής δείχνει ένα επίπεδο πολυτέλειας που τα προηγούμενα ευρήματα δεν είχαν φανερώσει τόσο καθαρά. Οι ειδικοί δεν μπορούν πάντως να βεβαιώσουν ότι το άγαλμα βρισκόταν στη συγκεκριμένη έπαυλη, καθώς θα μπορούσε να προέρχεται από άλλο πολυτελές κτίριο της Λούκεντουμ.
Το ερώτημα του μαρμάρου
Το μάρμαρο είναι λευκό, λεπτόκοκκο και ελαφρώς ημιδιαφανές. Αρχικά εξετάστηκε το ενδεχόμενο να προέρχεται από την Καράρα της Ιταλίας. Οι νεότερες μελέτες στρέφονται προς την Πάρο και προς τα λατομεία του αρχαίου Δοκιμείου στη Φρυγία, κοντά στο σημερινό Αφιόν της Τουρκίας. Δείγμα έχει σταλεί στο Πανεπιστήμιο της Σαραγόσα, όπου η καθηγήτρια Πετρολογίας και Γεωχημείας Μαρία ντελ Πιλάρ Λαπουέντε εξετάζει τη σύστασή του για να προσδιορίσει το λατομείο.
Αν επιβεβαιωθεί η καταγωγή από την Πάρο, θα προστεθεί μαρτυρία για τις εμπορικές διαδρομές που συνέδεαν τη ρωμαϊκή Ισπανία με την ανατολική Μεσόγειο. Η προέλευση του μαρμάρου δεν αποκαλύπτει πάντως από μόνη της πού λαξεύτηκε το άγαλμα, και αυτό θα πρέπει να εξακριβωθεί ξεχωριστά.







