Μόλυβδος και παιδιά: Οι παιδίατροι Αττικής ζητούν ισχυρότερη πρόληψη
Με αφορμή την Παγκόσμια Εβδομάδα Πρόληψης της Δηλητηρίασης από Μόλυβδο, η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής επισημαίνει ότι δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο έκθεσης για τα παιδιά.
Την ανάγκη ενίσχυσης των μέτρων προστασίας των παιδιών από τον μόλυβδο επισημαίνει η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής, με αφορμή την Παγκόσμια Εβδομάδα Πρόληψης της Δηλητηρίασης από Μόλυβδο, που διεξάγεται από τις 18 έως τις 24 Οκτωβρίου 2026. Κεντρικό μήνυμα της εβδομάδας, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), είναι «Από την ανίχνευση στην πρόληψη».
Ο ΠΟΥ υπογραμμίζει ότι η έκθεση στον μόλυβδο μπορεί να παραμένει αδιάγνωστη για μεγάλο διάστημα, επειδή συχνά δεν συνοδεύεται από εμφανή συμπτώματα. Οι επιπτώσεις στον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο μπορεί να είναι μακροχρόνιες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μη αναστρέψιμες. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι δεν υπάρχει γνωστό ασφαλές επίπεδο έκθεσης για τα παιδιά.
Πηγές έκθεσης και παγκόσμια στοιχεία
Ο μόλυβδος μπορεί να εισέλθει στον οργανισμό από το καθημερινό περιβάλλον: μολυσμένο νερό και χώμα, οικιακή σκόνη, παλαιά χρώματα με μόλυβδο, ορισμένα επιμολυσμένα προϊόντα και τρόφιμα, αλλά και βιομηχανικές δραστηριότητες και δραστηριότητες ανακύκλωσης.
Σύμφωνα με στοιχεία του ΠΟΥ, η έκθεση στον μόλυβδο συνδέθηκε με περισσότερους από 3,5 εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως το 2023, κυρίως λόγω καρδιαγγειακών επιπλοκών σε ενήλικες. Έκθεση της UNICEF και του οργανισμού Pure Earth του 2020 εκτιμούσε ότι περίπου 800 εκατομμύρια παιδιά, σχεδόν ένα στα τρία, είχαν επίπεδα μολύβδου στο αίμα ίσα ή μεγαλύτερα από 5 μικρογραμμάρια ανά δεκατόλιτρο (μg/dL).
ΔΕΠΥ και δείκτης νοημοσύνης
Μετα-ανάλυση του 2025 στο περιοδικό European Child & Adolescent Psychiatry, η οποία συγκέντρωσε 31 μελέτες με συνολικά 25.258 παιδιά, έδειξε ότι η μεγαλύτερη έκθεση στον μόλυβδο συσχετιζόταν με σχεδόν διπλάσιες σχετικές πιθανότητες εμφάνισης ΔΕΠΥ. Το εύρημα δεν αποδεικνύει ότι ο μόλυβδος προκαλεί από μόνος του τη διαταραχή, ούτε ότι διπλασιάζεται ο απόλυτος κίνδυνος για κάθε παιδί, καθώς πρόκειται για σύνθετη νευροαναπτυξιακή κατάσταση με γενετικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες.
Διεθνής ανάλυση δεδομένων από 1.333 παιδιά σε επτά προοπτικές μελέτες έδειξε ότι η αύξηση της συγκέντρωσης μολύβδου στο αίμα από 2,4 σε 10 μg/dL συσχετιζόταν με μέση μείωση του IQ κατά περίπου 3,9 μονάδες. Μετα-ανάλυση 12 μελετών, που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2026 στο BMC Medical Research Methodology, επιβεβαίωσε την αρνητική συσχέτιση μεταξύ μολύβδου στο αίμα και δείκτη νοημοσύνης. Οι επιπτώσεις, όπως επισημαίνεται, δεν περιορίζονται στη σοβαρή δηλητηρίαση, αφού και η παρατεταμένη έκθεση σε χαμηλές συγκεντρώσεις μπορεί να επηρεάσει την προσοχή, τη μάθηση και την επίλυση προβλημάτων.
Τα δεδομένα για την Ελλάδα
Ελληνική μελέτη του 2015 στο περιοδικό Child: Care, Health and Development εξέτασε 814 παιδιά ηλικίας 6 έως 36 μηνών. Το 11,7% είχε συγκέντρωση μολύβδου στο αίμα πάνω από 5 μg/dL και το 1,8% πάνω από 10 μg/dL. Η διαμονή σε παλαιά κτίρια, σε βιομηχανικές ή κοινωνικοοικονομικά υποβαθμισμένες περιοχές συνδεόταν με αυξημένη έκθεση. Τα στοιχεία προέρχονται από παλαιότερη νοσοκομειακή μελέτη και δεν αντιπροσωπεύουν κατ' ανάγκη τον σημερινό παιδικό πληθυσμό της χώρας.
Στο θεσμικό πεδίο, το Προεδρικό Διάταγμα 65/2026 (ΦΕΚ Α΄ 169/19.10.2026) θεσπίζει αυστηρότερο πλαίσιο προστασίας από την επαγγελματική έκθεση στον μόλυβδο και ενισχύει την παρακολούθηση της υγείας των εργαζομένων. Η Ένωση σημειώνει ότι αυτό δεν υποκαθιστά τις ειδικές δράσεις για τα παιδιά.
Τι προτείνουν οι παιδίατροι
Τα αμερικανικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) χρησιμοποιούν πλέον τα 3,5 μg/dL ως τιμή αναφοράς για τον εντοπισμό παιδιών με αυξημένη έκθεση, χωρίς αυτή να αποτελεί όριο ασφάλειας. Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής τονίζει τον ρόλο του παιδιάτρου στην αναγνώριση περιβαλλοντικών κινδύνων, στη λήψη στοχευμένου ιστορικού και στην κατά περίπτωση εργαστηριακή διερεύνηση. Μεταξύ των προτάσεών της είναι:
η ενημέρωση των γονέων για τις πηγές έκθεσης· ο έγκαιρος εντοπισμός παιδιών αυξημένου κινδύνου, ιδίως στις μικρές ηλικίες· ο έλεγχος και ο περιορισμός των πηγών σε σπίτια, σχολεία και χώρους παιχνιδιού· η συνεργασία παιδιάτρων, δημόσιων υπηρεσιών υγείας και περιβαλλοντικών φορέων· και η σύγχρονη επιδημιολογική καταγραφή της έκθεσης στη χώρα.
Το βασικό μήνυμα των ειδικών είναι ότι η προστασία του παιδικού εγκεφάλου δεν πρέπει να αρχίζει μετά την εμφάνιση δυσκολιών στη μάθηση ή τη συμπεριφορά, αλλά με έγκαιρη αναγνώριση των κινδύνων και συστηματική ενημέρωση των οικογενειών.
