Νόμπελ Ειρήνης 2026 στη Νάβι Πιλάι για την προώθηση του διεθνούς δικαίου

Το Νόμπελ Ειρήνης 2026 απονεμήθηκε στη Ναβανέθεμ «Νάβι» Πιλάι, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Νορβηγικής Επιτροπής Νόμπελ που έγινε σήμερα, Παρασκευή 9 Οκτωβρίου. Η 85χρονη Νοτιοαφρικανή δικαστής και πρώην Ύπατη Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα τιμήθηκε για τις προσπάθειές της στην προώθηση της ειρήνης και του διεθνούς δικαίου.

Ο πρόεδρος της επιτροπής, Γέργκεν Βάτνε Φρίντνες, δήλωσε ότι η διάκριση αφορά τον αγώνα της για την ειρήνη και το διεθνές δίκαιο. Η επιτροπή περιέγραψε την Πιλάι ως μία από τις μεγαλύτερες υπερασπίστριες των αρχών του διεθνούς δικαίου στην εποχή μας.

Το σκεπτικό της επιτροπής

Στην ανακοίνωσή της η επιτροπή επισημαίνει ότι ζούμε σε μια εποχή υπαρξιακών προκλήσεων, με περισσότερους πολέμους και συγκρούσεις από όσους έχει γνωρίσει ο κόσμος εδώ και πολύ καιρό. Σε αυτό το πλαίσιο, όπως αναφέρει, το διεθνές δίκαιο δεν αποτελεί πλέον απλώς συμπλήρωμα της ειρήνης και της ασφάλειας, αλλά απόλυτη αναγκαιότητα.

Η επιτροπή υποστηρίζει ότι η Πιλάι έχει καταστήσει υπόλογους κράτη και εθνικούς ηγέτες και έχει προσφέρει ελπίδα σε θύματα βίας και συγκρούσεων. Όπως σημειώνεται, σε όλες τις θέσεις που έχει αναλάβει εστιάζει στην ευθύνη ατόμων και κρατών να εφαρμόζουν το κράτος δικαίου. Η ανεξαρτησία, η ειδημοσύνη και η στιβαρότητά της την έχουν καταστήσει, κατά την επιτροπή, μία από τις πιο αξιοσέβαστες νομικούς διεθνώς.

Με την επιλογή της, η επιτροπή επιδιώκει να υπενθυμίσει ότι το κράτος δικαίου, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, αποτελεί το θεμέλιο του συστήματος που διασφαλίζει την ειρήνη και επιτρέπει την επίλυση των συγκρούσεων χωρίς βία. «Η ειρήνη απαιτεί δικαιοσύνη», αναφέρει η ανακοίνωση. Η επιτροπή προσθέτει ότι σήμερα δικαστές υφίστανται κυρώσεις και θεσμοί δέχονται επιθέσεις, γι’ αυτό χρειάζονται άνθρωποι με θάρρος, όραμα και αποφασιστικότητα.

Η διαδρομή της Πιλάι

Η Πιλάι γεννήθηκε στο Ντέρμπαν της Νότιας Αφρικής, την εποχή του Απαρτχάιντ, σε οικογένεια Ινδών Ταμίλ, και ήταν ένα από τα οκτώ παιδιά. Ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με τον νόμο στα πέντε της χρόνια, όταν κλήθηκε να καταθέσει στο δικαστήριο ως θύμα κλοπής: της είχαν κλέψει 5 λίρες, τον μισθό του πατέρα της, οδηγού λεωφορείου. Ο δράστης καταδικάστηκε, όμως το ποσό δεν επιστράφηκε ποτέ στην οικογένεια.

Υπήρξε η πρώτη μη λευκή δικαστής του Ανώτατου Δικαστηρίου της Νότιας Αφρικής. Έχει διατελέσει δικαστής του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου και πρόεδρος του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για τη Ρουάντα, καθώς και Ύπατη Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Μέχρι πρόσφατα προήδρευε της Ανεξάρτητης Διεθνούς Επιτροπής Έρευνας του ΟΗΕ για τα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη, η οποία σε έκθεσή της τον Σεπτέμβριο του 2025 κατηγόρησε το Ισραήλ ότι διαπράττει γενοκτονία κατά των Παλαιστινίων στη Γάζα. Σήμερα είναι δικαστής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, στην υπόθεση που αφορά την κατηγορία κατά της Μιανμάρ για γενοκτονία.

Η Νορβηγική Επιτροπή Νόμπελ έλαβε φέτος 287 υποψηφιότητες, με λίγο περισσότερες από το ένα τέταρτο να αφορούν οργανισμούς. Την περσινή διάκριση είχε λάβει η ηγέτιδα της αντιπολίτευσης της Βενεζουέλας, Μαρία Κορίνα Ματσάδο, για τον αγώνα της υπέρ μιας δημοκρατικής μετάβασης στη χώρα της. Οι πρώτες προσπάθειες τηλεφωνικής επικοινωνίας με την Πιλάι μετά την ανακοίνωση δεν στέφθηκαν άμεσα με επιτυχία.