Νόμπελ Φυσικής 2026 στον Francis Halzen για το παρατηρητήριο νετρίνων IceCube
Η Σουηδική Βασιλική Ακαδημία Επιστημών απένειμε το Νόμπελ Φυσικής 2026 στον Francis Halzen για την ανακάλυψη νετρίνων υψηλής ενέργειας αστροφυσικής προέλευσης.
Το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής 2026 απονέμεται στον Francis Halzen του Πανεπιστημίου του Ουισκόνσιν των Ηνωμένων Πολιτειών. Την απόφαση ανακοίνωσε σήμερα, 6 Οκτωβρίου, η Σουηδική Βασιλική Ακαδημία Επιστημών.
Η διάκριση δόθηκε, σύμφωνα με την Ακαδημία, «για τις καθοριστικές συνεισφορές του στο Παρατηρητήριο Νετρίνων IceCube και την ανακάλυψη νετρίνων υψηλής ενέργειας, αστροφυσικής προέλευσης».
Η Ακαδημία σημειώνει ότι ο Halzen έθεσε τα θεμέλια για ένα εντελώς νέο είδος αστρονομίας. Η ιδέα του ήταν να αξιοποιηθούν οι παγετώνες στον Νότιο Πόλο για να «συλληφθούν» τα μυστηριώδη σωματίδια που ονομάζονται νετρίνα. Το αποτέλεσμα ήταν το Παρατηρητήριο IceCube, το οποίο μπορεί να εντοπίζει νετρίνα που προέρχονται από το απώτερο σύμπαν.
Τι είναι τα νετρίνα
Το νετρίνο είναι στοιχειώδες υποατομικό σωματίδιο της οικογένειας των λεπτονίων και ένας από τους βασικούς δομικούς λίθους του σύμπαντος. Το όνομά του, που στα ιταλικά σημαίνει «μικρό ουδέτερο», το έδωσε ο Ενρίκο Φέρμι.
Είναι ηλεκτρικά ουδέτερο και δεν αλληλεπιδρά μέσω της ηλεκτρομαγνητικής ή της ισχυρής πυρηνικής δύναμης. Αλληλεπιδρά με την ύλη μόνο μέσω της ασθενούς πυρηνικής δύναμης και της βαρύτητας, και γι’ αυτό μπορεί να διαπερνά ολόκληρους πλανήτες χωρίς να εμποδίζεται ή να εκτρέπεται.
Για δεκαετίες οι φυσικοί πίστευαν ότι το νετρίνο δεν έχει μάζα. Σήμερα είναι γνωστό ότι έχει, αλλά εξαιρετικά μικρή, εκατομμύρια φορές μικρότερη από τη μάζα του ηλεκτρονίου.
Τα νετρίνα συγκαταλέγονται στα πιο άφθονα σωματίδια του σύμπαντος και παράγονται από διάφορες φυσικές διεργασίες. Οι αντιδράσεις σύντηξης στον πυρήνα του Ήλιου εκπέμπουν δισεκατομμύρια νετρίνα κάθε δευτερόλεπτο. Περίπου 60 δισεκατομμύρια νετρίνα περνούν κάθε δευτερόλεπτο από κάθε τετραγωνικό εκατοστό του σώματός μας, χωρίς να το αντιληφθούμε.
