Νόμπελ Λογοτεχνίας 2026 στην Καναδή ποιήτρια και μεταφράστρια Αν Κάρσον

Το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2026 απονέμεται στην Καναδή ποιήτρια, δοκιμιογράφο και μεταφράστρια Αν Κάρσον. Την ανακοίνωση έκανε την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου η Σουηδική Ακαδημία. Η διάκριση δίνεται στη ōμως 76χρονη δημιουργό «για το τολμηρό και εφευρετικό έργο της, το οποίο, μέσα από έναν παιγνιώδη διάλογο με την κλασική παράδοση, έχει δημιουργήσει νέες μορφές για τη σύγχρονη λογοτεχνία».

Η Κάρσον είναι ευρέως γνωστή για τις μεταφράσεις της από την κλασική ελληνική λογοτεχνία, οι οποίες έχουν επηρεάσει σημαντικά τη δική της γραφή.

Η αντίδραση της νικήτριας

Η μόνιμη γραμματέας της Σουηδικής Ακαδημίας, Ίνγκριντ Κάρλμπεργκ, δήλωσε ότι κατάφερε να μιλήσει τηλεφωνικά με την Κάρσον λίγο πριν από την ανακοίνωση. «Είχε χρόνο να μου πει μόνο ότι βρίσκεται προς το παρόν στην Ισλανδία, όπου ακούει τον άνεμο», ανέφερε. Πρόσθεσε ότι τη βρήκε απροετοίμαστη, αλλά πολύ χαρούμενη, κάτι που κατάλαβε από τη φωνή της.

Η πορεία και το έργο της

Η Κάρσον γεννήθηκε στις 21 Ιουνίου 1950 στο Τορόντο και μεγάλωσε στον Καναδά. Από το 2022 έχει και ισλανδική υπηκοότητα. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο και το 1981 δημοσίευσε τη διδακτορική της διατριβή στην Κλασική Φιλολογία, με τίτλο «Odi et Amo Ergo Sum». Δίδαξε σε πανεπιστήμια όπως το Princeton, το McGill, το Berkeley, το Michigan και το New York University.

Το έργο της εκτείνεται από την ποίηση και το έμμετρο μυθιστόρημα μέχρι το λιμπρέτο όπερας, τη φιλολογική κριτική και το δοκίμιο. Η ευρύτερη αναγνώρισή της ήρθε το 1998 με το έμμετρο μυθιστόρημα «Autobiography of Red» («Αυτοβιογραφία του κόκκινου»). Πρόκειται για μια queer ιστορία ενηλικίωσης που συνδυάζει στοιχεία της ελληνικής μυθολογίας με σύγχρονη αφήγηση. Έχει εκδώσει πάνω από 20 βιβλία.

Στα έργα που ξεχωρίζει η Ακαδημία είναι το «Nox» (2010), αφιερωμένο στη μνήμη του αδελφού της Μάικλ, ο οποίος εξαφανίστηκε μυστηριωδώς πριν πεθάνει στη Δανία το 2000. Το βιβλίο ξεδιπλώνεται σαν μία συνεχής σελίδα πολλών μέτρων. Χαρακτηριστικό δείγμα του ύφους της είναι και το «Norma Jeane Baker of Troy» (2019), μια θεατρική σύνθεση που συνδυάζει την Ελένη του Ευριπίδη με τη ζωή της Μέριλιν Μονρό. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Ιδρύματος Νόμπελ, η ίδια έχει αναγνωρίσει την ετυμολογία των λέξεων ως αφετηρία της δημιουργικής της πορείας.

Έχει διατελέσει Guggenheim Fellow και MacArthur Fellow και έχει τιμηθεί με τα βραβεία Lannan Literary Award, Griffin Poetry Prize, T. S. Eliot Prize και PEN Award for Poetry in Translation. Το 2001 έγινε η πρώτη γυναίκα που κέρδισε το T. S. Eliot Prize, για τη συλλογή «The Beauty of the Husband».

Στα ελληνικά έχουν εκδοθεί τέσσερα βιβλία της: «Αυτοβιογραφία του Κόκκινου» (Πατάκης, 2026), «Η ομορφιά του συζύγου» (Πατάκης, 2023), «Έρως ο γλυκόπικρος» (Δώμα, 2019) και «Λίγα λόγια» (Πατάκης, 2013).

Το βραβείο

Πέρυσι το βραβείο είχε απονεμηθεί στον Ούγγρο συγγραφέα Λάσλο Κρασναχορκάι. Φέτος συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 12 εκατ. σουηδικών κορωνών, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 1,2 εκατ. δολάρια.

Το βραβείο Λογοτεχνίας είναι το τέταρτο που ανακοινώνεται αυτή την εβδομάδα, μετά τα βραβεία Φυσιολογίας ή Ιατρικής, Φυσικής και Χημείας. Το Νόμπελ Ειρήνης ανακοινώνεται την Παρασκευή και το βραβείο Οικονομικών Επιστημών τη Δευτέρα. Τα μετάλλια απονέμονται στη Στοκχόλμη στις 10 Δεκεμβρίου, επέτειο του θανάτου του Άλφρεντ Νόμπελ. Εξαίρεση αποτελεί το Νόμπελ Ειρήνης, που απονέμεται σε ξεχωριστή τελετή στο Όσλο.