«Ντάμα πίκα» μετά από 63 χρόνια στην Εθνική Λυρική Σκηνή: Οκτώ παραστάσεις από τις 6 Δεκεμβρίου

Έπειτα από 63 χρόνια επιστρέφει στο ρεπερτόριο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής η «Ντάμα πίκα» του Πιοτρ Ίλιτς Τσαϊκόφσκι. Η νέα παραγωγή θα παρουσιαστεί σε οκτώ παραστάσεις, με έναρξη στις 6 Δεκεμβρίου 2026, στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Τη μουσική διεύθυνση έχει ο Ρώσος αρχιμουσικός Ντμίτρι Γιουρόφσκι και τη σκηνοθεσία ο Βρετανός Στήβεν Λάνγκριτζ.

Η Εθνική Λυρική Σκηνή είχε παρουσιάσει το έργο για πρώτη φορά στις 15 Φεβρουαρίου 1963, στο Θέατρο Ολύμπια.

Η υπόθεση: από τον έρωτα στην εμμονή

Η όπερα ολοκληρώθηκε το 1890 και έκανε παγκόσμια πρεμιέρα την ίδια χρονιά στο Θέατρο Μαριίνσκι της Αγίας Πετρούπολης. Το λιμπρέτο υπογράφει ο αδελφός του συνθέτη, Μοντέστ Τσαϊκόφσκι, με βάση την ομώνυμη νουβέλα του Αλεξάντρ Πούσκιν.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Χέρμαν, νεαρός αξιωματικός ερωτευμένος με τη Λίζα, εγγονή μιας ηλικιωμένης Κόμησσας και αρραβωνιαστικιά του πρίγκιπα Γελέτσκι. Όταν μαθαίνει ότι η Κόμησσα γνωρίζει το μυστικό για τρία χαρτιά που εξασφαλίζουν νίκη στον τζόγο, η επιθυμία του να αλλάξει τη ζωή του εξελίσσεται σε επικίνδυνη εμμονή.

Σύμφωνα με τον θρύλο, η Κόμησσα έχει ήδη εμπιστευθεί το μυστικό σε δύο άνδρες, ενώ μια προφητεία προειδοποιεί ότι ένας τρίτος θα επιχειρήσει να της το αποσπάσει και θα προκαλέσει τον θάνατό της. Ο Χέρμαν εισβάλλει στο δωμάτιό της και την απειλεί· εκείνη πεθαίνει από τρόμο. Το φάντασμά της εμφανίζεται αργότερα και του αποκαλύπτει τα τρία χαρτιά. Από εκεί και πέρα, η ενοχή, η απληστία και η εμμονή με τον τζόγο τον οδηγούν σε πορεία αυτοκαταστροφής, παρασύροντας και τη Λίζα.

Η σκηνοθετική προσέγγιση

Ο Τσαϊκόφσκι δεν περιορίστηκε στη μεταφορά της ιστορίας του Πούσκιν στη σκηνή, αλλά ανέπτυξε την ψυχολογική διάσταση των χαρακτήρων, ιδίως τη σχέση του Χέρμαν με τη Λίζα. Η δράση τοποθετείται στην Αγία Πετρούπολη της εποχής της Αικατερίνης της Μεγάλης, στα τέλη του 18ου αιώνα. Μουσικές αναφορές στην εποχή, μεταξύ των οποίων μια άρια του Γάλλου συνθέτη Αντρέ Γκρετρύ, ενισχύουν τη μυστηριακή ατμόσφαιρα.

Ο Λάνγκριτζ, γνώριμος στο κοινό της ΕΛΣ από τον «Ορφέα και Ευρυδίκη», την «Κάρμεν» και τον «Φάλσταφ», παρουσιάζει μια αυλή λαμπερή αλλά και παρακμιακή, όπου κυριαρχούν ο τζόγος, το ποτό, οι κοινωνικές ανισότητες και οι ανεξέλεγκτες επιθυμίες. Όπως σημειώνει ο ίδιος, η Λίζα και ο Χέρμαν αναζητούν διαφυγή από τους περιορισμούς της κοινωνίας τους, όμως η συνάντησή τους οδηγεί σε ακόμη πιο καταστροφική σύγκρουση. «Ο Τσαϊκόφσκι εξερευνά τις μεθοριακές εκείνες περιοχές όπου το πάθος μετατρέπεται σε εμμονή», επισημαίνει ο σκηνοθέτης.

Οι συντελεστές και η διανομή

Ο Ντμίτρι Γιουρόφσκι, μέλος γνωστής ρωσικής μουσικής οικογένειας, έχει στο ενεργητικό του περισσότερες από 100 παραγωγές όπερας και συνεργασίες με την Κρατική Όπερα της Βαυαρίας, την Όπερα του Παρισιού, τη Βασιλική Όπερα του Λονδίνου και το Θέατρο Μπολσόι.

Τα σκηνικά και τα κοστούμια υπογράφει η Κέιτι Ντάβενπορτ, τους φωτισμούς ο Πήτερ Μάμφορντ και την κινησιολογία ο Νταν Ο’Νηλ. Τη Χορωδία της ΕΛΣ προετοιμάζει ο Αγαθάγγελος Γεωργακάτος και την Παιδική Χορωδία η Κωνσταντίνα Πιτσιάκου.

Στον ρόλο του Χέρμαν εμφανίζεται ο Ρώσος τενόρος Ντμίτρι Γκολόβνιν, που έχει ερμηνεύσει τον ίδιο ρόλο σε λυρικές σκηνές όπως της Βιέννης, των Βρυξελλών και της Λυόν. Τη Λίζα ερμηνεύει η υψίφωνος Άννα Στυλιανάκη και την Κόμησσα η Δανή μεσόφωνος Ματίλντε Βάλλεβικ. Τον πρίγκιπα Γελέτσκι υποδύεται ο βαρύτονος Τάσης Χριστογιαννόπουλος, ενώ ο βαθύφωνος Τάσος Αποστόλου αναλαμβάνει τον διπλό ρόλο του Κόμη Τόμσκι και του Ζλατογκόρ. Η μεσόφωνος Χρυσάνθη Σπιτάδη εμφανίζεται ως Πολίνα και Μιλοβζόρ.

Στην παραγωγή συμμετέχουν επίσης οι Ανδρέας Καραούλης, Γιάννης Γιαννίσης, Ελευθέριος Καλπακτσίδης, Μαξίμ Κλονόφσκι, Αναστασία Κότσαλη και Μιράντα Μακρυνιώτη.