Πατρίσια Χάισμιθ: Η δύσκολη συγγραφέας πίσω από τον Ρίπλεϊ, μέσα από τη νέα ταινία με την Έλεν Μίρεν
Η ταινία «A Talent for Murder» φέρνει ξανά στο προσκήνιο την Πατρίσια Χάισμιθ. Εκδότες που τη γνώρισαν μιλούν για μια συγγραφέα αγενή και απόμακρη.

Η νέα ταινία «A Talent for Murder» του Άντον Κόρμπιν, με την Έλεν Μίρεν στον ρόλο της ετοιμοθάνατης Πατρίσια Χάισμιθ, φέρνει ξανά στη δημοσιότητα τη ζωή και την προσωπικότητα της δημιουργού των μυθιστορημάτων του Ρίπλεϊ. Εκδότες που συνεργάστηκαν μαζί της περιγράφουν μια γυναίκα δύστροπη, που απέφευγε τη δημοσιότητα και δύσκολα έδινε ζεστασιά σε όσους τη στήριζαν.
Μια πρώτη συνάντηση που δεν πήγε καλά
Ο εκδότης και βιβλιοπώλης Ότο Πένζλερ, σήμερα 84 ετών, αγαπούσε το έργο της από πάντα. Το 1984 η Χάισμιθ δέχτηκε να δώσει μια ανάγνωση στο βιβλιοπωλείο του «The Mysterious Bookshop», στη Νέα Υόρκη. Η Αμερικανίδα συγγραφέας ζούσε τότε στην Ευρώπη εδώ και δύο δεκαετίες και σπάνια εμφανιζόταν δημόσια, γι' αυτό και ο Πένζλερ είχε μεγάλες προσδοκίες.
«Αλλά δεν εμφανίστηκε κανείς. Είχαμε ίσως τέσσερα άτομα», θυμάται ο ίδιος. Η συγγραφέας, όπως λέει, δεν είχε διάθεση για τους αναγνώστες: μετά το αυτόγραφο ο κόσμος έφευγε μέσα σε πέντε λεπτά, ενώ η εκδήλωση είχε προγραμματιστεί για δύο ώρες. Όταν ο Πένζλερ προσπάθησε να της πιάσει κουβέντα για τη Γαλλία, εκείνη απάντησε: «Δεν αντέχω τους καταραμένους Γάλλους».
Η Ελβετή εκδότρια της Χάισμιθ, Άννα φον Πλάντα, περιγράφει παρόμοια πρώτη συνάντηση την ίδια χρονιά. Σύμφωνα με τα λεγόμενά της, η συγγραφέας την χαιρέτησε ψυχρά, αγνόησε το χέρι που της έτεινε, παρήγγειλε μια μπύρα και έμεινε σιωπηλή.
Από την επιτυχία στην απόρριψη
Η Χάισμιθ γεννήθηκε το 1921 στο Φορτ Γουόρθ του Τέξας. Γνώρισε μεγάλη επιτυχία το 1950 με το ντεμπούτο της «Strangers on a Train», που ενισχύθηκε από την ομώνυμη ταινία του Άλφρεντ Χίτσκοκ. Το δεύτερο μυθιστόρημά της, «The Price of Salt», που αργότερα επανεκδόθηκε ως «Carol», πούλησε ένα εκατομμύριο αντίτυπα με το ψευδώνυμο Κλερ Μόργκαν. Ο «Ταλαντούχος κύριος Ρίπλεϊ» (1955) σημείωσε κριτική επιτυχία.
Γύρω στα μέσα της δεκαετίας του 1960 η τύχη της στην Αμερική εξαντλήθηκε. Ο ατζέντης της έγραψε ότι τα βιβλία της ήταν υπερβολικά λεπτομερή και οι χαρακτήρες υπερβολικά αντιπαθητικοί για χαρτόδετη έκδοση. Μέχρι το 1984 δεν είχε πια αμερικανικό εκδότη. Κατά τον Πένζλερ, αυτό οφειλόταν στη δυσάρεστη προσωπικότητά της. Εκείνος υπέγραψε σύμβαση έξι βιβλίων μαζί της και ίδρυσε για τον σκοπό αυτό τον οίκο Penzler Books, επειδή η Χάισμιθ δεν ήθελε να ταυτίζεται με το αστυνομικό μυθιστόρημα.
Η πρώτη εκδότριά της, Τζόαν Καν, τον ρώτησε τι του συμβαίνει όταν έμαθε τη συμφωνία. «Αργότερα συμφωνήσαμε ότι ήταν ένα τέρας», λέει ο Πένζλερ.
Η ταινία και η εικόνα της συγγραφέως
Η ταινία του Κόρμπιν είναι διασκευή του θεατρικού «Switzerland» της Τζοάννα Μάρεϊ-Σμιθ (2014) και διαδραματίζεται το 1995. Η Χάισμιθ ζει μόνη, έχοντας τερματίσει τη σχέση της με τη μεταφράστρια Μονίκ Μπουφέ, που ήταν 27 ετών όταν η συγγραφέας ήταν 66. Στην υπόθεση, ένας νεαρός Αμερικανός εκδότης πρέπει να την πείσει να γράψει ένα τελευταίο μυθιστόρημα με τον Ρίπλεϊ. Πρόκειται για μυθοπλασία, χτισμένη πάνω σε πραγματικές λεπτομέρειες, όπως τα ποτήρια νερού γεμάτα τσιγάρα και το ενυδρείο με τα σαλιγκάρια της.
Ο Πένζλερ διηγείται ένα περιστατικό από περιοδεία προώθησης βιβλίου. Ένας νεαρός υπεύθυνος δημοσίων σχέσεων έφερε δύο τριαντάφυλλα και η Χάισμιθ πέταξε το δικό της στο πάτωμα χωρίς να κοιτάξει κανέναν. Οι συνεντεύξεις ήταν σύντομες και μερικές δεν δημοσιεύθηκαν ποτέ. Σύμφωνα με τον ίδιο, η μόνη θετική κουβέντα της ήταν όταν του είπε ότι της αρέσει η μπύρα.
Η εικόνα της μισάνθρωπης συγγραφέως έχει συμβάλει στο να παραμένει ζωντανή η κληρονομιά της, με τον «Ρίπλεϊ» να έχει πρόσφατα μεταφερθεί ξανά στην οθόνη από το Netflix. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν η σκιαγράφησή της έχει καταλήξει σε καρικατούρα.







