Πέδρο Αλμοδόβαρ: Στα 77 του εκδίδει το πρώτο του μυθιστόρημα και μιλά για τα όρια της έμπνευσης

Ο Πέδρο Αλμοδόβαρ, σε ηλικία 77 ετών, κάνει το λογοτεχνικό του ντεμπούτο. Το πρώτο του μυθιστόρημα, με τίτλο «El hombre que solo escribía en los aviones» («Ο άντρας που έγραφε μόνο στα αεροπλάνα»), κυκλοφορεί στις 29 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Reservoir Books. Με αφορμή την έκδοση, ο σκηνοθέτης μίλησε για τις πρώτες του αναγνώσεις, τη σχέση του με τη συγγραφή και το ερώτημα σε ποιον ανήκουν οι ιστορίες που ζούμε μαζί με άλλους.

Μια παλιά φιλοδοξία

Ο Αλμοδόβαρ γράφει από τα έντεκά του χρόνια και ονειρευόταν να γίνει μεγάλος συγγραφέας. Όσο μεγάλωνε, όμως, αμφέβαλλε περισσότερο για τις ικανότητές του. Θεωρούσε τα κείμενά του άτεχνα και είχε καταλάβει ότι η πλούσια φαντασία δεν αρκεί για ένα καλό μυθιστόρημα.

Στα δεκαοχτώ του κατέληξε ότι του ήταν ευκολότερο να αφηγείται με εικόνες. Αγόρασε μια κάμερα Super 8 και άρχισε να γυρίζει τις πρώτες του ταινίες. Δεν εγκατέλειψε τη λογοτεχνία, αλλά βρήκε ένα μέσο στο οποίο αισθανόταν πιο ικανός. Το μυθιστόρημα έμεινε μια φιλοδοξία που δεν είχε πραγματοποιήσει.

Με τα χρόνια χαμήλωσε τις απαιτήσεις του από τον εαυτό του. Σήμερα λέει, γελώντας, ότι θα του έφτανε ένα ευχάριστο βιβλίο που θα διαβαζόταν σε μια δίωρη πτήση.

Από τα πρώτα του αναγνώσματα θυμάται τους καταλόγους των πολυκαταστημάτων Galerías Preciados, που έφερναν στο σπίτι οι αδελφές του. Αργότερα ζήτησε βιβλία και ανακάλυψε τη Φρανσουάζ Σαγκάν. Μέσα από τις ιστορίες της αναγνώριζε τον εαυτό του, παρότι δεν γνώριζε τον κόσμο που περιέγραφε.

Ο ήρωας και οι «δανεικές» ιστορίες

Πρωταγωνιστής του βιβλίου είναι ο Φλάβιο Γκιχάρο, ένας άντρας που έχει δοκιμάσει πολλές επαγγελματικές και προσωπικές ταυτότητες και δυσκολεύεται να ολοκληρώσει όσα ξεκινά. Ανακαλύπτει αργά το πάθος της συγγραφής, ενώ το πραγματικό του χάρισμα είναι η ανάγνωση. Αγαπά τα βιβλία τόσο πολύ που δεν αντέχει να τελειώνουν. Έτσι επεμβαίνει στα κείμενα άλλων συγγραφέων, τα αλλάζει και δανείζεται ιδέες και ιστορίες τους.

Ο Αλμοδόβαρ αναγνωρίζει στη στάση αυτή κάτι δικό του. Επικαλείται τον Μπόρχες και την ιδέα ότι μια ιστορία που άκουσε κάποιος μπορεί, μέσα από την ανάμνηση, να γίνει δική του. Το ίδιο ισχύει, όπως λέει, για το συναίσθημα που του προκαλεί μια ταινία: μπορεί να το προκάλεσε το έργο, αλλά ανήκει πλέον στη δική του εμπειρία.

Τα όρια της αυτομυθοπλασίας

Το ζήτημα γίνεται πιο σύνθετο όταν η ιστορία προέρχεται από τη ζωή προσώπων που αγαπά κανείς. Με αφορμή την τελευταία του ταινία, «Amarga Navidad», όπου αξιοποιεί εμπειρίες ανθρώπων του στενού του περιβάλλοντος, ο σκηνοθέτης μιλά για τα όρια της αυτομυθοπλασίας. Εξηγεί ότι ο συγγραφέας συχνά συμπεριφέρεται σαν να του ανήκει ό,τι έχει ζήσει, ενώ στις αναμνήσεις του έχουν συμμετάσχει φίλοι, σύντροφοι και εραστές, που μπορεί να μη θέλουν τις προσωπικές τους στιγμές δημόσιο αφήγημα.

Η δική του αρχή, όπως τονίζει, είναι να μην πληγώνει τους άλλους. Παραδέχεται όμως ότι είναι δύσκολο να αποχωριστεί μια ανάμνηση που ταιριάζει απόλυτα στην ιστορία που γράφει, ακόμη κι αν γνωρίζει ότι μπορεί να φέρει κάποιον αγαπημένο του σε δύσκολη θέση. «Ο συγγραφέας είναι εγωιστής από τη φύση του», λέει ο ίδιος, και προσθέτει ότι την ώρα της γραφής σκέφτεται το κείμενο και όχι απαραίτητα τον άνθρωπο που αναγνωρίζει τον εαυτό του μέσα σε αυτό.

Ο Αλμοδόβαρ δεν επιχειρεί να δικαιολογήσει αυτόν τον εγωισμό. Δεν αρνείται, ωστόσο, ότι αποτελεί μέρος της δημιουργικής διαδικασίας. Στις κινηματογραφικές διασκευές βιβλίων άλλων απαιτεί απόλυτη ελευθερία και δεν τον ενδιαφέρει να μείνει πιστός στο πρωτότυπο.