Περού: Κρανίο βρέφους 1.600 ετών με μία οφθαλμική κόγχη αποκαλύπτει περιστατικό τρισωμίας 13
Αρχαιολόγοι εντόπισαν στο νότιο Περού σκελετό βρέφους της περιόδου Νάσκα με κυκλωπία. Η ανάλυση DNA έδειξε τρισωμία 13, σύμφωνα με μελέτη στο PNAS.

Ένα εξαιρετικά σπάνιο εύρημα έφεραν στο φως αρχαιολόγοι στο νότιο Περού: το κρανίο ενός βρέφους που έζησε πριν από περίπου 1.600 χρόνια και έχει μία μόνο οφθαλμική κόγχη στο κέντρο του μετώπου αντί για δύο. Το χαρακτηριστικό συνδέεται με την κυκλωπία, μια πολύ σπάνια και σοβαρή συγγενή αναπτυξιακή διαταραχή. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό PNAS.
Δύο βρέφη σε κεραμικό αγγείο
Η ανακάλυψη έγινε σε αρχαίο νεκροταφείο στην περιοχή Χαουράνγκα (Jauranga). Οι ερευνητές εντόπισαν εκεί καλά διατηρημένους σκελετούς δύο βρεφών, θαμμένων μαζί μέσα σε ένα κεραμικό αγγείο. Τα παιδιά έζησαν κατά τη Μέση περίοδο Νάσκα, μεταξύ 325 και 440 μ.Χ.
Ο ένας σκελετός δεν παρουσίαζε εμφανείς σκελετικές ανωμαλίες. Ο δεύτερος ανήκε σε βρέφος με ιδιαίτερα μικρό κρανίο και σοβαρές κρανιοπροσωπικές δυσμορφίες. Πέρα από τη μοναδική οφθαλμική κόγχη, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι απουσίαζαν τα ρινικά οστά και τα ρουθούνια, ενώ η άνω γνάθος δεν είχε διαχωριστεί σε δύο τμήματα. Φαίνεται επίσης ότι τα οπτικά νεύρα είχαν συνενωθεί.
Τι έδειξε η ανάλυση DNA
Η ανάλυση αρχαίου DNA έδειξε ότι και τα δύο βρέφη ήταν κορίτσια. Εκείνο με τα χαρακτηριστικά της κυκλωπίας έφερε ένα επιπλέον αντίγραφο του χρωμοσώματος 13, δηλαδή τρισωμία 13. Η διαταραχή αυτή συνδέεται με το σύνδρομο Πατάου, μια σοβαρή γενετική πάθηση. Μπορεί να προκαλέσει σημαντικές ανωμαλίες στην ανάπτυξη του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος, συγγενείς καρδιοπάθειες, κρανιοπροσωπικές δυσμορφίες και επιπλέον δάχτυλα στα χέρια ή στα πόδια. Η κυκλωπία είναι μία από τις σπάνιες εκδηλώσεις του συνδρόμου.
Η κυκλωπία προκύπτει όταν ο εγκέφαλος δεν διαχωρίζεται σωστά στα δύο ημισφαίρια κατά την εμβρυϊκή ανάπτυξη. Είναι μία από τις σοβαρότερες συγγενείς δυσπλασίες και τα περισσότερα βρέφη που την εμφανίζουν πεθαίνουν πριν ή λίγο μετά τη γέννηση. Η σπανιότητά της δυσχεραίνει τη μελέτη ακόμη και σε σύγχρονα περιστατικά, πόσο μάλλον την αναζήτηση αρχαιολογικών τεκμηρίων.
Η γενετική ανάλυση έδειξε ακόμη ότι τα δύο βρέφη δεν είχαν κοινή μητρική καταγωγή. Παρ᾽ όλα αυτά είχαν ταφεί μαζί, σύμφωνα με τις ταφικές πρακτικές του πολιτισμού Νάσκα για τα παιδιά.
Τα συμπεράσματα της μελέτης
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα οστά διατηρήθηκαν στις φυσικές ανατομικές τους θέσεις, χωρίς να έχουν διασκορπιστεί. Αυτό υποδηλώνει ότι τα δύο βρέφη ενταφιάστηκαν με την ίδια τελετουργική μεταχείριση. Η τοποθέτηση παιδιών σε κεραμικά αγγεία ήταν γνωστή πρακτική στην περιοχή και καταγράφεται περίπου στο ένα τέταρτο των παιδικών ταφών που έχουν μελετηθεί.
Όπως σημειώνεται στη μελέτη, η κοινή ταφή δείχνει ότι οι καθιερωμένες παραδόσεις για τα παιδιά διατηρούνταν ανεξάρτητα από την κατάσταση της υγείας τους. Δεν επιτρέπει όμως ασφαλή συμπεράσματα για το αν οι σωματικές διαφοροποιήσεις επηρέαζαν την κοινωνική ταυτότητα, τη μεταχείριση ή τη φροντίδα των παιδιών όσο ζούσαν.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, η τρισωμία 13 υπήρχε σε πληθυσμούς της αρχαίας Νότιας Αμερικής πριν από περίπου 1.600 χρόνια. Το εύρημα αποτελεί σπάνιο αρχαιολογικό και γενετικό τεκμήριο μιας σοβαρής αναπτυξιακής διαταραχής σε μια εποχή για την οποία οι γνώσεις γύρω από τέτοιες παθήσεις παραμένουν περιορισμένες.







