Πιάτα στο χέρι ή στο πλυντήριο: Τι λένε ειδικοί για τα βακτήρια και την υγιεινή
Ειδικοί στην ασφάλεια τροφίμων εξηγούν γιατί το πλυντήριο πιάτων υπερέχει στην απολύμανση και πώς μειώνονται οι κίνδυνοι όταν τα σκεύη πλένονται στο χέρι.
Το πλυντήριο πιάτων υπερέχει του πλυσίματος στο χέρι όσον αφορά την απομάκρυνση των βακτηρίων, σύμφωνα με ειδικούς στην ασφάλεια τροφίμων. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες νερού και οι μεγαλύτεροι κύκλοι πλύσης εξασφαλίζουν πιο σταθερά αποτελέσματα απολύμανσης. Το πλύσιμο στο χέρι παραμένει αποτελεσματικό για τα καθημερινά σερβίτσια, εφόσον γίνεται σωστά.
Καθαρισμός και απολύμανση: δύο διαφορετικά πράγματα
Ο Donald Schaffner, καθηγητής και επιστήμονας τροφίμων στο Πανεπιστήμιο Rutgers, εξηγεί ότι το πλύσιμο στο χέρι με νερό και υγρό πιάτων απομακρύνει τα ορατά υπολείμματα, αλλά δεν είναι αξιόπιστος τρόπος για να εξοντωθούν τα βακτήρια. Το νερό που αντέχουν τα χέρια φτάνει συνήθως τους 40°C. Τα πλυντήρια πιάτων μπορούν να φτάσουν τους 60°C με 65°C ή και υψηλότερα, ανάλογα με το μοντέλο και το πρόγραμμα, και το κάνουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Η Ellen Shumaker, διευθύντρια ενημέρωσης του προγράμματος Safe Plates στο Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας, επισημαίνει τη διαφορά ανάμεσα στις δύο έννοιες. Ο καθαρισμός αφαιρεί τα τροφικά υπολείμματα και μέρος των μικροοργανισμών, ενώ η απολύμανση μειώνει τα βακτήρια σε επίπεδα ασφαλή για την υγεία. Γι' αυτό, ακόμη και όταν τα πιάτα φαίνονται καθαρά, μπορεί να υπάρχουν πάνω τους μικροοργανισμοί.
Πώς πλένουμε σωστά στο χέρι
Οι ειδικοί προτείνουν ένα κλασικό υγρό πιάτων, που διασπά τα λίπη και ξεπλένεται εύκολα. Σύμφωνα με την Carla Schwan, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Γεωργίας, οι αντιβακτηριακές φόρμουλες δεν είναι απαραίτητα πιο αποτελεσματικές από τα συνηθισμένα απορρυπαντικά, όταν τα πιάτα πλένονται σωστά.
Η σειρά έχει σημασία. Πρώτα πλένονται τα πιο καθαρά αντικείμενα, όπως ποτήρια και μαχαιροπήρουνα. Ακολουθούν κατσαρόλες, τηγάνια και εργαλεία που ήρθαν σε επαφή με ωμό κρέας, τα οποία πλένονται τελευταία, και μετά το νερό αλλάζει. Τα έντονα μολυσμένα σκεύη μπορεί να μεταφέρουν μικροοργανισμούς στο νερό της λεκάνης. Το νερό πρέπει να αλλάζει και μόλις θολώσει ή λερωθεί. Το ξέπλυμα γίνεται σε ξεχωριστή λεκάνη με καθαρό νερό ή κάτω από τρεχούμενο νερό.
Για επιφάνειες κοπής και σκεύη που ήρθαν σε επαφή με ωμό κρέας ή πουλερικά, οι ειδικοί συστήνουν πλύσιμο με ζεστό σαπουνόνερο και ξέπλυμα. Έπειτα χρησιμοποιείται προϊόν εγκεκριμένο για επιφάνειες επαφής με τρόφιμα, με βάση τις οδηγίες του κατασκευαστή για αραίωση και χρόνο δράσης. Το αμερικανικό υπουργείο Γεωργίας (USDA) προτείνει για τα ξύλα κοπής διάλυμα με μία κουταλιά της σούπας αρωματισμένου υγρού λευκαντικού ανά γαλόνι νερού, δηλαδή περίπου 3,8 λίτρα. Αφήνεται να δράσει λίγα λεπτά, ξεπλένεται και στεγνώνει φυσικά ή με καθαρές χαρτοπετσέτες.
Η Schwan συνιστά βούρτσα πιάτων αντί για σφουγγάρι, όπου είναι δυνατόν. Όπως σημειώνει, οι έρευνες δείχνουν ότι οι βούρτσες στεγνώνουν πιο γρήγορα, ενώ βακτήρια όπως η σαλμονέλα μπορούν να επιβιώσουν πάνω από μία εβδομάδα σε ορισμένα σφουγγάρια, υπό συγκεκριμένες συνθήκες.
Στο στέγνωμα, ο αέρας σε καθαρή σχάρα με καλό αερισμό θεωρείται γενικά πιο υγιεινός από την πετσέτα κουζίνας, καθώς οι πάνινες πετσέτες μπορεί να μεταφέρουν ξανά βακτήρια στα πιάτα. Όποιος προτιμά πετσέτα πρέπει να χρησιμοποιεί καθαρό, στεγνό πανί αποκλειστικά για τα πιάτα και να το αντικαθιστά μόλις υγρανθεί. Τα πιάτα δεν πρέπει να στοιβάζονται υγρά, αφού η παγιδευμένη υγρασία ευνοεί την ανάπτυξη βακτηρίων.
Συμβουλές για το πλυντήριο
Και στο πλυντήριο υπάρχουν σημεία που επηρεάζουν το αποτέλεσμα. Ο Keith Warriner, καθηγητής ασφάλειας τροφίμων στο Πανεπιστήμιο του Guelph, σημειώνει ότι οι έρευνες δεν έχουν δείξει πως το προληπτικό ξέβγαλμα βελτιώνει την υγιεινή, ενώ σπαταλά νερό και ενέργεια. Αρκεί η αφαίρεση των μεγάλων υπολειμμάτων.
Τα σκεύη πρέπει να τοποθετούνται ώστε το νερό να φτάνει ελεύθερα σε όλες τις επιφάνειες. Αποφεύγεται ο συνωστισμός και η επαφή των μαχαιροπήρουνων μεταξύ τους, ενώ οι μεγάλες κατσαρόλες και οι πιατέλες δεν πρέπει να εμποδίζουν τους εκτοξευτήρες νερού. Στο καλάθι τα κουτάλια και τα πιρούνια μπαίνουν άλλα με τη λαβή προς τα πάνω και άλλα προς τα κάτω, ώστε να μην κολλούν μεταξύ τους. Οι ειδικοί συστήνουν επίσης απορρυπαντικό πλυντηρίου πιάτων και λαμπρυντικό.
