Πίνακας του 1956 για το Ολοκαύτωμα κοσμεί το γραφείο γιατρού στη σειρά «Best Medicine»

Ένας ασπρόμαυρος αφηρημένος πίνακας του 1956, φιλοτεχνημένος στη μνήμη του Ολοκαυτώματος, εμφανίζεται στη δεύτερη σεζόν της αμερικανικής σειράς «Best Medicine» του Fox, η οποία ξεκίνησε να προβάλλεται τον Σεπτέμβριο. Σύμφωνα με την οικογένεια της ζωγράφου, οι δημιουργοί της σειράς δεν γνώριζαν το πραγματικό περιεχόμενο του έργου όταν το επέλεξαν για το σκηνικό.

Πρόκειται για το «The Earth Bears Witness» («Η Γη γίνεται μάρτυρας») της Αμερικανίδας Άννας Βαλίνσκα (1906-1997), μιας σημαντικής αλλά σχετικά παραγνωρισμένης εκπροσώπου του αμερικανικού μοντερνισμού. Όπως προκύπτει από νέα έρευνα, ο πίνακας απέκτησε μια δεύτερη ζωή στη μικρή οθόνη σχεδόν εβδομήντα χρόνια μετά τη δημιουργία του.

Στο γραφείο του Μάρτιν Μπεστ

Το έργο κρέμεται στο γραφείο του Μάρτιν Μπεστ, τον οποίο υποδύεται ο Τζος Τσαρλς. Ο ήρωας είναι επιτυχημένος χειρουργός από τη Βοστώνη, που εγκαταλείπει τη μεγάλη πόλη για να εργαστεί ως γιατρός σε μια μικρή παραθαλάσσια κοινότητα της Νέας Αγγλίας.

Η υπεύθυνη σκηνογραφίας Νταϊάν Λέντερμαν εξήγησε ότι στη δεύτερη σεζόν το ιατρείο έπρεπε να αποκτήσει πιο σύγχρονο και εκλεπτυσμένο χαρακτήρα. Είχε προσέξει μια αναπαραγωγή του πίνακα στα γραφεία της παραγωγής και τη θεώρησε ιδανική. Η ασπρόμαυρη σύνθεση έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις ξύλινες επενδύσεις, τις λουλουδάτες ταπετσαρίες και τα επαρχιακά έργα που διακοσμούσαν προηγουμένως τον χώρο.

Για τη Βαλίνσκα ο πίνακας είχε εντελώς διαφορετική σημασία. Προερχόταν από μια μεγάλη σειρά έργων αφιερωμένων στο Ολοκαύτωμα, την οποία η καλλιτέχνιδα άρχισε να δημιουργεί σε μια εποχή που η εξόντωση των Εβραίων της Ευρώπης δεν είχε ακόμη αποκτήσει τη θέση που κατέχει σήμερα στη δημόσια ιστορική μνήμη.

Η διαδρομή του έργου

Το «The Earth Bears Witness» έμεινε μακριά από το κοινό για περισσότερα από είκοσι χρόνια. Παρουσιάστηκε το 1979 στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου στη Νέα Υόρκη, μαζί με άλλα 92 έργα της ζωγράφου που αναφέρονταν στο Ολοκαύτωμα. Το 2024 εντάχθηκε στη μόνιμη συλλογή του Arkansas Museum of Fine Arts, στο Λιτλ Ροκ.

«Δεν έπαψε ποτέ να δημιουργεί έργα για το Ολοκαύτωμα. Δεν έφυγε ποτέ από το μυαλό της», λέει η ανιψιά της, Ροζίνα Ρούμπιν, η οποία διαχειρίζεται την καλλιτεχνική κληρονομιά της. Η ίδια θεωρεί παράξενο ότι οι άνθρωποι της παραγωγής κρέμασαν τον πίνακα στον τοίχο αγνοώντας όσα οδήγησαν στη δημιουργία του.

Η τηλεοπτική εμφάνιση είχε ένα προηγούμενο που δεν ολοκληρώθηκε. Το έργο επρόκειτο να χρησιμοποιηθεί το 2023 στη μίνι σειρά «White House Plumbers» του HBO για το σκάνδαλο Γουότεργκεϊτ, όμως η σκηνή στην οποία θα εμφανιζόταν αφαιρέθηκε στο τελικό μοντάζ.

Μια παραγνωρισμένη καλλιτέχνιδα

Η Βαλίνσκα είχε σημαντική παρουσία στην καλλιτεχνική ζωή της Νέας Υόρκης. Το 1935 ίδρυσε τη γκαλερί Guild Art Gallery, όπου παρουσίασε την πρώτη ατομική έκθεση του Άρσιλ Γκόρκι στην πόλη. Δημιούργησε περισσότερα από 2.000 έργα και η ζωγραφική της παρουσιάστηκε σε σημαντικά αμερικανικά μουσεία. Μετά τον θάνατό της η δουλειά της πέρασε σε δεύτερο πλάνο, πριν προσελκύσει ξανά το ενδιαφέρον ιστορικών τέχνης και συλλεκτών.

Υπάρχει και μια ιδιαίτερη σύμπτωση με την επιλογή του πίνακα για το γραφείο ενός γιατρού. Σύμφωνα με την ανιψιά της, η Βαλίνσκα συνήθιζε να εξοφλεί τους γιατρούς της με πίνακές της, συνήθως πορτρέτα που ζωγράφιζε ειδικά γι' αυτούς. Ο οφθαλμίατρος που επισκέπτεται σήμερα η ίδια η Ρούμπιν έχει ακόμη στο ιατρείο του έργα της θείας της, τα οποία κληρονόμησε μαζί με το ιατρείο του πατέρα του.