Σε κρίσιμο κίνδυνο το 96% των κοραλλιογενών υφάλων, προειδοποιεί η IUCN

Το 96% των κοραλλιογενών υφάλων του πλανήτη αντιμετωπίζει εξαιρετικά υψηλό κίνδυνο εξαφάνισης έως το 2075, σύμφωνα με την πρώτη παγκόσμια αξιολόγηση για τα κοράλλια που παρουσίασε η Διεθνής Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN). Ο φορέας, που εκδίδει την επίσημη Κόκκινη Λίστα, τους κατατάσσει στην κατηγορία «κρισίμως κινδυνεύοντες», το ανώτατο επίπεδο κινδύνου. Η έκθεση παρουσιάστηκε στη Διεθνή Σύνοδο για τη Βιοποικιλότητα, στο Γερεβάν της Αρμενίας.

Τι εξέτασε η αξιολόγηση

Η ανάλυση κάλυψε 127 συστήματα κοραλλιογενών υφάλων σε τροπικές και υποτροπικές περιοχές, με συνολική έκταση 188.362 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Η IUCN βασίστηκε στο «ενδιάμεσο» σενάριο της Διακυβερνητικής Επιτροπής του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), το οποίο προβλέπει άνοδο της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά 2,7 βαθμούς Κελσίου έως το 2100 σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.

Στα οικοσυστήματα που χαρακτηρίστηκαν «κρισίμως κινδυνεύοντα» περιλαμβάνονται ο Μεγάλος Κοραλλιογενής Ύφαλος της Αυστραλίας, το Κοραλλιογενές Τρίγωνο στη Νοτιοανατολική Ασία και τον δυτικό Ειρηνικό, το Μεσοαμερικανικό Σύστημα Κοραλλιογενών Υφάλων στην Καραϊβική και οι ύφαλοι της Ερυθράς Θάλασσας.

Οι βασικές απειλές

Οι δύο μεγαλύτερες απειλές είναι η άνοδος της θερμοκρασίας και της στάθμης των ωκεανών. Οι πολύποδες που παράγουν τον ασβεστολιθικό σκελετό των κοραλλιών συμβιώνουν με μονοκύτταρα φύκη, τις ζωοξανθέλες. Όταν το νερό ζεσταίνεται υπερβολικά, τα φύκη εγκαταλείπουν την αποικία, με αποτέλεσμα αυτή να αποχρωματίζεται. Αν δεν επιστρέψουν σύντομα, τα κοράλλια πεθαίνουν. Το πιο πρόσφατο επεισόδιο λεύκανσης, το 2024, ήταν το πιο εκτεταμένο που έχει καταγραφεί και επηρέασε το 84% των υφάλων.

Σύμφωνα με την έκθεση, η υπεραλίευση των παπαγαλόψαρων και των ροφών απειλεί το 63% των υφάλων, καθώς ορισμένα ψάρια περιορίζουν την εξάπλωση των φυκών και διατηρούν την οικολογική ισορροπία. Στις υπόλοιπες απειλές συγκαταλέγονται η παράκτια ανάπτυξη, η ρύπανση, ο τουρισμός και οι συχνότερες καταιγίδες. Όταν οι ύφαλοι νεκρώνονται, τη θέση τους παίρνουν φύκια και σπόγγοι.

Οι κοραλλιογενείς ύφαλοι φιλοξενούν το ένα τέταρτο των θαλάσσιων οργανισμών παγκοσμίως. Λειτουργούν ως κυματοθραύστες που προστατεύουν τις ακτές από τη διάβρωση και παρέχουν τροφή σε εκατομμύρια ανθρώπους.

Οι δηλώσεις και το επόμενο διάστημα

Η Μισάλ Γκούντκα, επιστημονική υπεύθυνη της αξιολόγησης για την Κόκκινη Λίστα, δήλωσε ότι η κλιματική αλλαγή αποτελεί «μια σοβαρή και ολοένα πιο απειλητική πρόκληση για το μέλλον». Σύμφωνα με την ίδια, το ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο που βρίσκεται σε εξέλιξη στον Ειρηνικό θα μπορούσε να φέρει νέο επεισόδιο αποχρωματισμού.

Η αξιολόγηση έρχεται να προστεθεί σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature την περασμένη εβδομάδα. Σύμφωνα με αυτήν, το 2020 σχεδόν τα μισά είδη κοραλλιών αντιμετώπιζαν «αυξημένο σχετικό κίνδυνο εξαφάνισης».

Παρά τα δυσοίωνα ευρήματα, η IUCN υποστηρίζει ότι οι περισσότεροι ύφαλοι «δεν έχουν χαθεί ακόμα». Η Γκούντκα σημείωσε ότι οι ενέργειες των επόμενων ετών θα καθορίσουν αν τα οικοσυστήματα θα συνεχίσουν να υπάρχουν όπως σήμερα ή θα μεταμορφωθούν σε άλλα, με μικρότερη αξία για τη φύση και τον άνθρωπο.

Η γενική διευθύντρια της IUCN, Γκρέτελ Αγκιλάρ, τόνισε ότι «δεν είναι πολύ αργά» για να ανακάμψουν οι ύφαλοι. Όπως είπε, απαιτούνται φιλόδοξες μειώσεις των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ενίσχυση της προστασίας και της αποκατάστασης, καθώς και σταθερές επενδύσεις σε ανθεκτικά παράκτια οικοσυστήματα και στις κοινότητες που εξαρτώνται από αυτά.