«Σιωπηλό διαζύγιο»: Τρία σημάδια ότι η σχέση έγινε συγκατοίκηση

Δεν τελειώνουν όλοι οι γάμοι με έναν μεγάλο καβγά ή μια απιστία. Μερικοί σβήνουν αθόρυβα: οι σύντροφοι μένουν στο ίδιο σπίτι, μεγαλώνουν μαζί τα παιδιά, πληρώνουν τους λογαριασμούς και εμφανίζονται μαζί στις οικογενειακές συγκεντρώσεις, ενώ η συναισθηματική τους σύνδεση έχει σχεδόν χαθεί. Η κατάσταση αυτή περιγράφεται με τον όρο «σιωπηλό διαζύγιο» (silent divorce).

Όπως επισημαίνει η Lisa Zeiderman, ο πραγματικός χωρισμός συχνά ξεκινά πολύ πριν ένα ζευγάρι αποφασίσει να προχωρήσει σε διαζύγιο. Σε ορισμένες περιπτώσεις προηγούνται χρόνια συγκρούσεων και δυσαρέσκειας. Σε άλλες η απομάκρυνση είναι τόσο σταδιακή, που οι ίδιοι οι σύντροφοι δυσκολεύονται να τη διακρίνουν.

Όταν η σχέση περιορίζεται στην καθημερινότητα

Στο «σιωπηλό διαζύγιο» η σχέση αποκτά κυρίως πρακτικό χαρακτήρα. Οι συζητήσεις αφορούν τα παιδιά, τα οικονομικά, τις δουλειές του σπιτιού και την οργάνωση του προγράμματος. Προς τα έξω το ζευγάρι μπορεί να δείχνει ενωμένο. Εκείνο που λείπει είναι η επιθυμία να μοιραστούν σκέψεις, συναισθήματα και ανησυχίες.

Πολλοί θεωρούν ότι πρόκειται για προσωρινή φάση και ότι θα ξαναβρεθούν όταν μειωθούν οι υποχρεώσεις με τα παιδιά, τους ηλικιωμένους γονείς ή τη δουλειά. Ο χρόνος όμως από μόνος του δεν αρκεί πάντα για να αποκατασταθεί η οικειότητα.

Τρία σημάδια αξίζει να προσέξει κανείς:

1. Δεν αναζητάτε χρόνο μόνο για τους δυο σας. Οι κοινές έξοδοι και οι προσωπικές συζητήσεις έχουν περιοριστεί ή εξαφανιστεί. Περνάτε χρόνο μαζί κυρίως όταν το επιβάλλουν οι περιστάσεις, όπως μια οικογενειακή εκδήλωση ή μια σχολική υποχρέωση. Η διαφορά δεν είναι ότι δεν βρίσκετε χρόνο, αλλά ότι δεν νιώθετε πια την ανάγκη να τον αναζητήσετε. Ένα ζευγάρι μπορεί να περνά μια πολύ απαιτητική περίοδο και να επιθυμεί παρ’ όλα αυτά την επαφή.

2. Μιλάτε μόνο για όσα «πρέπει» να γίνουν. Ερωτήσεις όπως «Πλήρωσες τον λογαριασμό;» ή «Ποιος θα πάρει τα παιδιά;» αποτελούν σχεδόν όλη την επικοινωνία. Η περιέργεια για τον άλλον λείπει: δεν ρωτάτε πώς νιώθει, τι τον απασχολεί ή τι τον ενθουσιάζει. Ένα λιγότερο προφανές σημάδι είναι ότι έχετε σταματήσει ακόμη και να τσακώνεστε. Η απουσία καβγάδων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι όλα πάνε καλά· μπορεί να δείχνει ότι οι σύντροφοι έχουν πάψει να προσπαθούν να λύσουν όσα τους χωρίζουν. Η σιωπή τότε εκφράζει παραίτηση και όχι ηρεμία.

3. Ζείτε παράλληλες ζωές. Ο καθένας έχει τους δικούς του φίλους, τα δικά του ενδιαφέροντα και το δικό του πρόγραμμα, και οι κοινές στιγμές περιορίζονται στις απολύτως αναγκαίες. Για συναισθηματική υποστήριξη στρέφεστε συχνότερα σε φίλους, σε νέες ασχολίες ή στις ψηφιακές σας δραστηριότητες παρά στον σύντροφό σας.

Η προσωπική αυτονομία από μόνη της δεν αποτελεί πρόβλημα και μπορεί να είναι μέρος μιας υγιούς σχέσης. Το κρίσιμο είναι αν εξακολουθεί να υπάρχει κοινός συναισθηματικός χώρος. Όταν αυτός χάνεται, δύο άνθρωποι μπορεί να μοιράζονται το ίδιο σπίτι και να νιώθουν ολοένα περισσότερο σαν συγκάτοικοι.

Μπορεί να ανατραπεί;

Η απομάκρυνση δεν σημαίνει ότι ο χωρισμός είναι αναπόφευκτος. Η αναγνώριση της κατάστασης μπορεί να είναι το πρώτο βήμα για την επανασύνδεση, εφόσον το θέλουν και οι δύο. Πριν καταλήξουν σε συμπεράσματα, αξίζει να αναρωτηθούν:

• Έχω πει στον σύντροφό μου ότι δεν είμαι ευτυχισμένος/η στη σχέση;
• Υπάρχει και από τις δύο πλευρές διάθεση να δουλέψουμε για να ξαναέρθουμε κοντά;
• Θέλουμε πραγματικά να είμαστε ζευγάρι ή έχουμε βολευτεί στον ρόλο των συγκατοίκων;

Η ειλικρινής επικοινωνία μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για αλλαγές, ενώ η συμβουλευτική ζευγαριών ενδέχεται να βοηθήσει τους συντρόφους να καταλάβουν τι τους απομάκρυνε και πώς θα ξαναχτίσουν τη σχέση τους. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η αμοιβαία πρόθεση για προσπάθεια, καθώς η επανασύνδεση δύσκολα επιτυγχάνεται όταν μόνο ο ένας επιθυμεί την αλλαγή.