Σκωτία: Ανασύνθεσαν ψηφιακά το πρόσωπο άνδρα που έζησε πριν από 1.900 χρόνια
Διεθνής ομάδα επιστημόνων αναπαρέστησε το πρόσωπο άνδρα που πέθανε στο ρωμαϊκό οχυρό του Ίνβερεσκ και αποκεφαλίστηκε μετά τον θάνατό του. Η αναπαράσταση θα εκτεθεί στο Εδιμβούργο.
Το πρόσωπο ενός άνδρα που έζησε πριν από σχεδόν 1.900 χρόνια στα βόρεια σύνορα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας ανασυνέθεσε ψηφιακά διεθνής ομάδα επιστημόνων. Ο άνδρας πέθανε σε ηλικία περίπου 50 ετών στη σημερινή Σκωτία και είχε αποκεφαλιστεί μετά τον θάνατό του. Η αναπαράσταση θα παρουσιαστεί μαζί με το πραγματικό κρανίο του σε έκθεση που ανοίγει τον Νοέμβριο στο Εθνικό Μουσείο της Σκωτίας, στο Εδιμβούργο.
Η ψηφιακή απεικόνιση βασίστηκε σε αναλύσεις του κρανίου, των οστών και του αρχαίου DNA του άνδρα.
Ένας άνδρας από τη νότια Βρετανία
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ερευνητών, ο άνδρας πέθανε μεταξύ 140 και 165 μ.Χ. στο Ίνβερεσκ, κοντά στο Εδιμβούργο, όπου υπήρχε ρωμαϊκό οχυρό. Είχε γεννηθεί στη νότια Βρετανία και είχε διανύσει εκατοντάδες χιλιόμετρα μέχρι την περιοχή του Φερθ οφ Φορθ, στις ανατολικές ακτές της Σκωτίας.
Η εξέταση του σκελετού αποκάλυψε σοβαρό πρόβλημα στον δεξιό αγκώνα, πιθανότατα από λοίμωξη που είχε προκαλέσει αλλοιώσεις στα οστά και περιόριζε σημαντικά την κίνηση του χεριού. Είχε επίσης υποστεί κάταγμα στη μύτη, το οποίο είχε επουλωθεί.
Όπως εξηγούν οι ειδικοί, η κατάσταση του δεξιού χεριού δεν θα του επέτρεπε να χειριστεί ξίφος, οπότε δεν θεωρείται πιθανό ότι υπηρετούσε ως μάχιμος στρατιώτης. Δεν είναι γνωστό με τι ασχολούνταν ή ποια θέση είχε στην κοινότητα γύρω από το οχυρό.
Ο Φρέιζερ Χάντερ, επικεφαλής επιμελητής προϊστορικής και ρωμαϊκής αρχαιολογίας στα Εθνικά Μουσεία της Σκωτίας, δήλωσε ότι δουλεύει εδώ και χρόνια με τα ευρήματα του Ίνβερεσκ και ότι η ανασύνθεση του προσώπου τού επέτρεψε για πρώτη φορά να σχηματίσει εικόνα για έναν από τους κατοίκους. «Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ακριβώς πώς έμοιαζε, αλλά πιστεύουμε ότι η οικογένεια και οι φίλοι του θα αναγνώριζαν την ομοιότητα», ανέφερε.
Το ζήτημα των αποκεφαλισμών
Ασυνήθιστος είναι και ο τρόπος ταφής. Οι αρχαιολόγοι εντόπισαν συνολικά έξι ταφές ενηλίκων ανδρών γύρω από το ρωμαϊκό οχυρό και οι τέσσερις, μεταξύ αυτών και ο άνδρας της ανασύνθεσης, είχαν αποκεφαλιστεί μετά τον θάνατο. Πρόκειται για ορισμένα από τα παλαιότερα γνωστά παραδείγματα της πρακτικής στη Βρετανία και για τις πρώτες που έχουν εντοπιστεί στη Σκωτία.
Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν γιατί αφαιρέθηκαν τα κεφάλια. Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι η πρακτική συνδεόταν με θρησκευτικές ή υπερφυσικές αντιλήψεις της εποχής, ιδίως με τον τρόπο θανάτου των συγκεκριμένων ανθρώπων. Δεν αποκλείεται επίσης να ήταν μορφή τιμωρίας. Προς το παρόν δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία για να επιβεβαιωθεί κάποια θεωρία.
Η Τζες Τόμσον, επιμελήτρια οστεοαρχαιολογίας στα Εθνικά Μουσεία της Σκωτίας, χαρακτήρισε τις ταφές εξαιρετικά σπάνια ευρήματα της ρωμαϊκής περιόδου. Όπως ανέφερε, η συνδυαστική μελέτη των λειψάνων επιτρέπει να διερευνώνται τα σωματικά χαρακτηριστικά, η προέλευση, οι μετακινήσεις και πλευρές της ζωής των νεκρών.
Η έκθεση στο Εδιμβούργο
Για την ψηφιακή εικόνα συνδυάστηκαν στοιχεία από ερευνητικά ιδρύματα της Βρετανίας και των ΗΠΑ: η οστεοαρχαιολογική εξέταση στο μουσείο, παλαιότερες αναλύσεις ισοτόπων από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Ντάραμ και μελέτες αρχαίου DNA από επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Γιορκ και της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ. Ο ειδικός στην ανασύνθεση προσώπων Κρις Ριν συνέθεσε τα δεδομένα και δημιούργησε την τελική απεικόνιση.
Η αναπαράσταση θα παρουσιαστεί στην έκθεση «Roman Scotland: Life on the Edge of Empire» («Ρωμαϊκή Σκωτία: Η ζωή στα σύνορα της αυτοκρατορίας»), που θα φιλοξενηθεί στο Εθνικό Μουσείο της Σκωτίας από τις 14 Νοεμβρίου 2026 έως τις 18 Απριλίου 2027. Η έκθεση εξετάζει τη ζωή στα βόρεια σύνορα της αυτοκρατορίας, από τους στρατιώτες που επιχείρησαν να κατακτήσουν τη σημερινή Σκωτία έως τις οικογένειες, τους εμπόρους και τις κοινότητες γύρω από τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις, καθώς και την επίδραση της ρωμαϊκής παρουσίας στους τοπικούς πληθυσμούς.
