Στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ η Αθήνα για την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου

Η Ελλάδα ενημέρωσε τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για τους κινδύνους που ενέχει για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης. Η κύρωση έγινε στις 20 Οκτωβρίου 2026, ενώ η ελληνική ενημέρωση πραγματοποιήθηκε σήμερα.

Την ενημέρωση έκανε η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβης Αγλαΐα Μπαλτά, κατόπιν οδηγιών του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη. Όπως ανακοινώθηκε, έγινε στο πλαίσιο κλειστών διαβουλεύσεων και υπό το λήμμα «Λοιπά Θέματα» (AOB). Η ελληνική πλευρά χαρακτήρισε το μνημόνιο παράνομο.

Η κοινή δήλωση των 27

Νωρίτερα, η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ Κάγια Κάλας εξέδωσε δήλωση εξ ονόματος των 27 κρατών μελών. Η ΕΕ εκφράζει σε αυτήν έντονη δυσαρέσκεια για την κύρωση του μνημονίου από το λιβυκό Κοινοβούλιο.

Στο κείμενο τονίζεται ότι η θέση της Ένωσης είναι «σταθερή και σαφή». Όπως αναφέρεται, είχε διατυπωθεί στα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2019 και επιβεβαιώθηκε τον Ιούνιο του 2025. Το μνημόνιο, σύμφωνα με τη δήλωση, παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας. Η ΕΕ το χαρακτηρίζει «άκυρο και ανυπόστατο» και υποστηρίζει ότι δεν μπορεί να επιφέρει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη.

Η Ένωση σημειώνει επίσης ότι έχει στρατηγικό συμφέρον για ένα σταθερό και ασφαλές περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο. Καλεί όλες τις χώρες να σέβονται τα κυριαρχικά δικαιώματα όλων των κρατών μελών, σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ και το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).

Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι η Ελλάδα έχει εξασφαλίσει τη στήριξη της ΕΕ, της Κύπρου, της Αιγύπτου και του Ισραήλ.

Οι δηλώσεις Γεραπετρίτη

Σε συνέντευξή του στο ραδιόφωνο Meganews, ο Γιώργος Γεραπετρίτης χαρακτήρισε άκυρη την ψήφιση του μνημονίου και υποστήριξε ότι δεν παράγει κανένα νομικό αποτέλεσμα. Όπως είπε, υπήρξε συστηματική προσπάθεια της Τουρκίας να επικυρωθεί το μνημόνιο από το 2019 έως σήμερα. Την κύρωση απέδωσε στην αλλαγή των ισορροπιών, μετά τη «βίαιη έξωση» του προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων.

«Το μνημόνιο αυτό δεν πρόκειται να εφαρμοστεί γιατί δεν παράγει έννομα αποτελέσματα», ανέφερε ο υπουργός. Πρόσθεσε ότι η χώρα θα κινήσει όλους τους μηχανισμούς για την καταδίκη της πράξης και υπενίσχυσε ότι η καταδίκη από την ΕΕ είναι ομόθυμη: «Είναι ομόθυμη η καταδίκη και από τους 27 της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Ερωτηθείς αν η Ελλάδα σχεδιάζει να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 μίλια, και νότια της Κρήτης, ο κ. Γεραπετρίτης απάντησε ότι η ελληνική πολιτική «δεν υπαγορεύεται από σπασμωδικές κινήσεις άλλων». Σημείωσε ακόμη ότι η Ελλάδα θα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα «στον χρόνο που εκείνη θα κρίνει».

Ο υπουργός διέψευσε επίσης ότι υπήρξε μυστικός δίαυλος με την Τουρκία για το καλώδιο της διασύνδεσης Ελλάδας-Τουρκίας. Για την κριτική της αντιπολίτευσης και του πρώην πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά, είπε ότι πρόκειται για «μισαλλοδοξία». Κατά τον ίδιο, ο κ. Σαμαράς, αντί να καταδικάσει το μνημόνιο όπως οι Ευρωπαίοι, καταδικάζει την ελληνική κυβέρνηση, κάτι που χαρακτήρισε «πολιτική εχθροπάθεια».