Τάρλοου για τον «Βυσσινόκηπο»: «Είναι η ίδια η ζωή, ανθίζει και κρατάει λίγο»
Ο Δημήτρης Τάρλοου μιλά για τη σκηνοθεσία του έργου του Τσέχοφ και εξηγεί πώς η απώλεια της μητέρας του, Μαρίνας Καραγάτση, τον οδήγησε σε αυτό.

Ο σκηνοθέτης Δημήτρης Τάρλοου εξηγεί γιατί ασχολήθηκε με τον «Βυσσινόκηπο» του Άντον Τσέχοφ. Όπως λέει, καθοριστικό ρόλο έπαιξε η απώλεια της μητέρας του, ηθοποιού Μαρίνας Καραγάτση, πριν από δύο χρόνια. Μιλά επίσης για την πορεία των προβών και για το πώς αντιλαμβάνεται το έργο.
Ο ίδιος δεν θεωρεί ότι ένα κλασικό έργο χρειάζεται επικαιροποίηση. «Αυτό που χρειάζεται είναι να βρούμε τι από όσα συνέβαιναν τότε συμβαίνει και τώρα και πώς», τονίζει. Όπως σημειώνει, ο λόγος για να καταπιαστεί με ένα έργο είναι πάντα εσωτερικός.
Η μητέρα και ο «διονυσιακός» Τσέχοφ
Για τη Μαρίνα Καραγάτση ο Δημήτρης Τάρλοου λέει ότι ήταν «ο ορισμός της κατάφασης στη ζωή», παρότι είχε τις αμφιθυμίες, τις δυσθυμίες και τις καταθλίψεις της. Βλέπει την ίδια στάση και στον Τσέχοφ, που πολλοί τον θεωρούν μελαγχολικό. Κατά τον σκηνοθέτη, ο συγγραφέας είναι καταφατικός απέναντι στην ύπαρξη. Το μότο της παράστασης διατυπώνεται ως εξής: ο «Βυσσινόκηπος» «ανθίζει, μυρίζει εξαίσια, κρατάει λίγο». Η παράσταση δίνει έμφαση στην ηδονή της οδύνης και σε έναν Τσέχοφ διονυσιακό.
Ο Τσέχοφ έγραψε το έργο το 1903 ως κωμωδία, ενώ ο Στανισλάβσκι το σκηνοθέτησε την επόμενη χρονιά ως δράμα. Ρωτημένος με ποιον συμφωνεί, ο Τάρλοου απαντά ότι το ζητούμενο είναι τι θα παραγάγει η δική τους παράσταση ως αληθινή ζωή. Περιγράφει τις πρόβες ως εμπειρία ταυτόχρονης ηδονής και οδύνης, «να γελάς κλαίγοντας και να κλαις γελώντας». Προσθέτει ότι κρατά ανοιχτές τις διαδικασίες μέχρι το τέλος και ότι η παράσταση δεν έχει ακόμη αποκτήσει την τελική της μορφή.
Ο χρόνος, η μνήμη και οι αντιφάσεις
Στο έργο μια οικογένεια αριστοκρατών βλέπει άπραγη τον κόσμο της να καταρρέει και το πατρικό κτήμα να βγαίνει σε πλειστηριασμό λόγω χρεών. Την ιδιοκτήτρια, Λιουμπόφ Αντρέγεβνα Ρανέφσκαγια, ερμηνεύει η Αλεξία Καλτσίκη, ενώ την κόρη της Άνια η Αδελαΐδα Κατσίδε. Τον Λοπάχιν, τον αγοραστή του κτήματος, υποδύεται ο Γιώργος Κισσανδράκης. Σύμφωνα με το σκηνοθετικό σημείωμα, ο χρόνος μοιάζει με ποτάμι που εισβάλλει σε κάθε σταθερά και δημιουργεί «νησίδες μνήμης», από τις οποίες προσπαθούν να κρατηθούν οι ήρωες. Το υδάτινο στοιχείο είναι ένα από τα χαρακτηριστικά του σκηνικού της Εύας Μανιδάκη.
«Η Λιουμπόφ Αντρέγεβνα δεν κατέχει τον Βυσσινόκηπο, είναι ο Βυσσινόκηπος», λέει ο σκηνοθέτης. Θυμίζει ότι, όταν επιστρέφει από το Παρίσι, αναγνωρίζει το δωμάτιο ως το παιδικό της και όχι ως έναν χώρο πιο πρόσφατων αναμνήσεων. Για τον ίδιο, ο «Βυσσινόκηπος» είναι τα παιδικά χρόνια και η διαπραγμάτευση με το απώτερο παρελθόν. Αναφέρεται και στον Λοπάχιν, που θυμάται πώς η Ρανέφσκαγια τον περιέθαλψε όταν ήταν παιδί. Όπως λέει, θα «δολοφονήσει» τώρα αυτή τη γυναίκα καταργώντας ό,τι την εξέθρεψε, και τίθεται το ερώτημα αν η νίκη του είναι πύρρεια.
Ερωτηθείς αν διαβάζει το έργο περισσότερο ψυχολογικά παρά κοινωνικά, ο Τάρλοου απαντά ότι δεν πρόκειται για πιο ή λιγότερο διεισδυτική ανάγνωση. Υποστηρίζει ωστόσο ότι ένα κοινωνικό σχόλιο, αν τονιστεί, αφαιρεί το μυστήριο μιας παράστασης. «Κανένα καλό έργο δεν υποδεικνύει ποιοι είναι οι κακοί και ποιοι οι καλοί», δηλώνει. Κατά τη γνώμη του, αν δεν ανακαλυφθούν οι αντιφάσεις του έργου, που είναι οι αντιφάσεις του ανθρώπινου είδους, η σκηνή μένει νεκρή. Για τον ίδιο η σκηνή είναι «χώρος εκρήξεων» και όχι τοποθετήσεων, και η τόλμη παράγει σκηνική ζωή.
Όταν ζητά «τόλμη» και «εκρήξεις», ο Τάρλοου αναφέρεται ειδικά στη νεότερη γενιά, την οποία θεωρεί σε μεγάλο βαθμό συντηρητική.







