Θέμης Πάνου: «Στη σκηνή δεν υπάρχουν φύλα» – ο ηθοποιός σε ρόλο δασκάλας στην Πειραιώς 260
Ο Θέμης Πάνου ερμηνεύει για πρώτη φορά γυναικείο ρόλο στο μονόλογο «Η μάνα μου με πέταξε στη θάλασσα» και μιλά για το θέατρο, την ορατότητα και τον ναρκισσισμό.
Για πρώτη φορά στην πορεία του ο Θέμης Πάνου υποδύεται γυναικείο χαρακτήρα. Στις 18 και 19 Οκτωβρίου ερμηνεύει στην Πειραιώς 260, στον Χώρο Η, τον μονόλογο «Η μάνα μου με πέταξε στη θάλασσα», στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου. Η παράσταση διαρκεί 70 λεπτά.
Ο 66χρονος ηθοποιός εμφανίζεται με αυστηρό μαύρο φόρεμα και κόκκινο κραγιόν. Υποδύεται μια νεαρή δασκάλα που το φθινόπωρο του 1950 φτάνει με καράβι σε ένα μικρό νησί των Κυκλάδων. Η μητέρα της την αφήνει εκεί και φεύγει έπειτα από μία εβδομάδα. Η ίδια, παιδί ακόμη, πρέπει να μάθει γράμματα σε άλλα παιδιά.
Ο ρόλος και η προσέγγισή του
Η ηρωίδα έχει μεγαλώσει σε συντηρητικό περιβάλλον της μεταπολεμικής ελληνικής επαρχίας. Φεύγει από το χωριό της στην Κοζάνη για να διοριστεί στο μονοθέσιο σχολείο του νησιού, πιστεύοντας ότι έτσι θα ξεφύγει από τον ασφυκτικό κλοιό. Οι κανόνες και τα «πρέπει», όπως περιγράφει ο ίδιος ο Πάνου, την ακολουθούν και εκεί.
Ο ηθοποιός, που βραβεύτηκε ως καλύτερος ανδρικός ερμηνευτής στο Φεστιβάλ Βενετίας το 2013 για την ταινία «Miss Violence», έχει υποδυθεί πολλούς και διαφορετικούς ρόλους σε θέατρο, κινηματογράφο και τηλεόραση. Όπως λέει, δεν υπήρχε περίπτωση να προσεγγίσει τον ρόλο εξωτερικά, με κινησιολογία που θα παρέπεμπε σε θηλυκότητα. Το ενδιαφέρον του εστιάζεται στην ανθρώπινη εμπειρία και την περιπέτεια της ηρωίδας. «Άλλωστε στη σκηνή δεν υπάρχουν φύλα», σημειώνει, και προσθέτει ότι όσο πιο ευρύχωρος είναι ένας ηθοποιός, τόσο περισσότερες ερμηνευτικές δυνατότητες έχει, κάτι που έλεγε, όπως αναφέρει, ο Βασίλης Παπαβασιλείου.
Για την εξέλιξη της δικής του σχέσης με τους ρόλους, ο Πάνου εξηγεί ότι στα νεότερα χρόνια ήταν πιο κοντά στον αυθορμητισμό και στην άγνοια κινδύνου. Με τα χρόνια και τις ανατροπές, όπως λέει, περνά τα πάντα από πιο λεπτό φίλτρο.
Θέατρο, ορατότητα και εγώ
Ο ηθοποιός θεωρεί ότι οι ρόλοι πράγματι αλλάζουν όσους τους υποδύονται. Τους παρομοιάζει με «βακτηρίες» που βοηθούν να βαδίσει κανείς σε άγνωστους δρόμους. Το θέατρο, κατά τον ίδιο, φέρνει διαρκώς τον άνθρωπο αντιμέτωπο με αυτό που είναι και με αυτό που δεν ξέρει ότι είναι, αφού πέρα από την προσωπική ιστορία υπάρχει «ένας άγνωστος ωκεανός» που η σκηνή αποκαλύπτει.
Σχολιάζοντας τον μεγάλο αριθμό παραστάσεων των τελευταίων ετών, ο Πάνου λέει ότι «ο πληθωρισμός ρίχνει την αξία του νομίσματος» και ότι μέσα στην πληθώρα χάνονται συχνά εξαιρετικές δουλειές, ιδίως νέων ανθρώπων. Παράλληλα θεωρεί ότι υπάρχουν πολλοί καλοί ηθοποιοί, ενώ για το αν υπάρχει και καλό θέατρο λέει ότι θα το δείξει η Ιστορία.
Για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, επισημαίνει ότι η μεγαλύτερη έκθεση είναι η ίδια η σκηνή. Στη δική του περίπτωση, η δουλειά του του εξασφάλιζε πάντα ορατότητα, χωρίς να χρειάζεται να την αναζητήσει αλλού. Σήμερα, παρατηρεί, όσοι δεν εμφανίζονται στα σόσιαλ μίντια «το πληρώνουν», ενώ αμφιβάλλει αν αυτή η ορατότητα φανερώνει πράγματα ή κρύβει κάτι.
Στην ερώτηση αν η τέχνη πρέπει να παρηγορεί ή να ταρακουνά, απαντά ότι κάνει και τα δύο, αλλά σε μια «ζοφερή εποχή» το δεύτερο είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Ζητούμενο, λέει, είναι η άμεση και ουσιαστική επικοινωνία του ηθοποιού με το κοινό, κάτι που συχνά λείπει από το σημερινό θέατρο.
Ο Πάνου αναγνωρίζει ότι ο ηθοποιός χρειάζεται ισχυρό εγώ και έναν «καλώς εννοούμενο ναρκισσισμό». Όταν όμως αυτά μεγεθύνονται και γίνονται βαρίδια, πρέπει να τα αποβάλει, γιατί το κοινό τα αντιλαμβάνεται και οι γέφυρες επικοινωνίας κόβονται. Αρχάριο τον κάνει να αισθάνεται, όπως λέει, η περιέργεια για κάθε ρόλο και η επιθυμία να ανακαλύπτει διαφορετικές εκδοχές του εαυτού του.
