Το λιβυκό κοινοβούλιο ενέκρινε το τουρκολιβυκό μνημόνιο και ανέκλησε το μποϊκοτάζ του 2020

Το κοινοβούλιο της Λιβύης ενέκρινε την Τρίτη 20 Οκτωβρίου το τουρκολιβυκό μνημόνιο για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών και ανακάλεσε την απόφασή του του 2020, με την οποία το είχε απορρίψει και είχε αποφασίσει να το μποϊκοτάρει. Την εξέλιξη επιβεβαίωσαν δύο βουλευτές.

Το μνημόνιο είχε υπογραφεί στις 27 Νοεμβρίου 2019 μεταξύ της Άγκυρας και της τότε κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας, με έδρα την Τρίπολη. Το λιβυκό κοινοβούλιο, που έχει την έδρα του στην ανατολική Λιβύη και βρίσκεται σε μακροχρόνια αντιπαράθεση με την Τρίπολη, δεν το είχε κυρώσει ποτέ.

Τι αποφάσισαν οι βουλευτές

Σύμφωνα με ανακοίνωση του κοινοβουλίου, οι βουλευτές ψήφισαν ομόφωνα υπέρ της έγκρισης του μνημονίου κατανόησης που είχε υπογραφεί με την πρώην Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας. Ανακάλεσαν επίσης το Ψήφισμα αριθμός 1 του 2020, με το οποίο είχε απορριφθεί η επικύρωση δύο μνημονίων μεταξύ Λιβύης και Τουρκίας.

Ομόφωνα ακυρώθηκε και το Ψήφισμα αριθμός 6 του 2020, το οποίο προέβλεπε τη διακοπή των πολιτικών σχέσεων με την Άγκυρα. Η ψηφοφορία σηματοδοτεί στροφή σε σχέση με την προηγούμενη στάση του σώματος.

Η έγκριση έρχεται έξι χρόνια μετά το 2020 και μετά την παραίτηση του Αγκίλα Σάλεχ από την προεδρία του κοινοβουλίου, την οποία κατείχε επί 12 χρόνια. Ο Σάλεχ θεωρούνταν στενός συνεργάτης του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ. Στις 6 Οκτωβρίου το σώμα εξέλεξε νέο πρόεδρο σε συνεδρίαση στη Βεγγάζη, παρουσία 111 βουλευτών.

Νωρίτερα την ίδια ημέρα είχε αναφερθεί ότι ο επικεφαλής των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών, Ιμπραήμ Καλίν, αναμενόταν στην Τρίπολη για συναντήσεις με ανώτερους αξιωματούχους ασφαλείας. Την ίδια στιγμή θα συνεδρίαζε η λιβυκή Βουλή με το ζήτημα της κύρωσης στην ατζέντα.

Τον περασμένο Αύγουστο ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, είχε επισκεφθεί τη Λιβύη και είχε επαφές με σχεδόν το σύνολο της οικογένειας Χαφτάρ. Την ίδια περίοδο η Αθήνα παρακολουθούσε τις πιέσεις της Άγκυρας προς την οικογένεια Χαφτάρ και τον τότε πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης, Ακίλα Σάλεχ, να κυρώσουν το μνημόνιο.

Το πλαίσιο της διαμάχης

Το μνημόνιο προβλέπει την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης στην Ανατολική Μεσόγειο, με κοινή θαλάσσια γραμμή και συγκεκριμένες συντεταγμένες. Η διαμάχη εστιάζεται στο ότι η χάραξη δεν λαμβάνει υπόψη την επήρεια ελληνικών νησιών, όπως η Κρήτη, η Κάσος, η Κάρπαθος και η Ρόδος. Η Ελλάδα το θεωρεί αντίθετο στο Δίκαιο της Θάλασσας και παραβίαση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.

Κατά του μνημονίου έχουν ταχθεί επίσης η Αίγυπτος, η Κύπρος, η Γαλλία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ αντιρρήσεις έχει διατυπώσει και το Ισραήλ. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει δηλώσει ότι το μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να έχει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη.

Οι πρώτες αντιδράσεις στην Ελλάδα

Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη χαρακτήρισε την κύρωση σοβαρή παραβίαση της διεθνούς νομιμότητας. Ζήτησε από την ελληνική κυβέρνηση άμεση αντίδραση σε διμερές και πολυμερές επίπεδο και αξιοποίηση της απειλής ευρωπαϊκών κυρώσεων, τόσο σε βάρος της Λιβύης όσο και της Τουρκίας. Κατηγόρησε επίσης την κυβέρνηση για αποτυχία της εξωτερικής πολιτικής.

Το ΠΑΣΟΚ, με κοινή ανακοίνωση των Δημήτρη Μάντζου και Γιάννη Μανιάτη, έκανε λόγο για «πολύ αρνητική εξέλιξη» με δυσμενείς επιπτώσεις στα εθνικά συμφέροντα. Συνέδεσε την απόφαση με τη ρηματική διακοίνωση της κυβέρνησης της Τρίπολης της 24ης Αυγούστου 2026 για τις ελληνικές ενέργειες σχετικά με τους υδρογονάνθρακες νοτίως της Κρήτης. Ζήτησε επίσης άμεση ενημέρωση των κομμάτων για τις εξελίξεις και τις επιπτώσεις τους, μεταξύ άλλων στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.

Η πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ, Ρένα Δούρου, μίλησε για «φιάσκο» της κυβερνητικής εξωτερικής πολιτικής. Από τις πηγές δεν προκύπτει μέχρι στιγμής επίσημη αντίδραση της ελληνικής κυβέρνησης.