Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ καλεί Αθήνα και Άγκυρα σε διμερή διάλογο για το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών τάσσεται υπέρ της επίλυσης των θαλάσσιων διαφορών στην Ανατολική Μεσόγειο μέσω καλόπιστων διαπραγματεύσεων, χωρίς να διατυπώνει ρητή θέση για τη νομιμότητα του τουρκολιβυκού μνημονίου. Η τοποθέτηση έγινε ύστερα από ερώτημα για την έγκριση του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, η οποία εδρεύει στο ανατολικό τμήμα της χώρας.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν σχολιάζει ούτε τη νομική ισχύ του μνημονίου θαλάσσιας οριοθέτησης ούτε την απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου. Εστιάζει στα οφέλη που, όπως υποστηρίζει, προκύπτουν από τη διευθέτηση των θαλάσσιων ζητημάτων.

Τι αναφέρει η Ουάσιγκτον

«Ενθαρρύνουμε τους εταίρους μας στην Ανατολική Μεσόγειο να επιλύουν τις θαλάσσιες διαφορές τους μέσω καλόπιστων διαπραγματεύσεων», αναφέρει το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών. Προσθέτει ότι «η επίλυση των θαλάσσιων ζητημάτων εξυπηρετεί τα συμφέροντα κάθε πλευράς και ανοίγει τον δρόμο για εμπορικές επενδύσεις και έρευνες που θα ωφελήσουν ολόκληρη την περιοχή της Μεσογείου».

Αναφερόμενο ειδικά στην Ελλάδα και την Τουρκία, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ σημειώνει: «Η Ελλάδα και η Τουρκία είναι αμφότερες σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ. Τις ενθαρρύνουμε να συζητήσουν σε διμερές επίπεδο για την αντιμετώπιση των όποιων διαφωνιών τους».

Η απόφαση της λιβυκής Βουλής και οι αντιδράσεις

Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης ενέκρινε την Τρίτη 20 Οκτωβρίου το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης. Το κείμενο είχε υπογραφεί τον Νοέμβριο του 2019 με την τότε κυβέρνηση της Τρίπολης. Το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης το είχε απορρίψει το 2020, επομένως η έγκριση σηματοδοτεί αλλαγή στάσης. Η μεταστροφή ακολούθησε τη σταδιακή προσέγγιση της Άγκυρας με την πλευρά του Χαλίφα Χαφτάρ, έπειτα από χρόνια πολιτικής αντιπαράθεσης.

Η Αθήνα απέρριψε την απόφαση. Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών υποστηρίζει ότι η έγκριση δεν αλλάζει τον «παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο» χαρακτήρα του μνημονίου. Κατά την ελληνική πλευρά, η συμφωνία παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, αγνοεί τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες και επιχειρεί οριοθέτηση μεταξύ δύο χωρών που δεν έχουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές. Η Αθήνα έχει ενημερώσει τους εταίρους και συμμάχους της και δηλώνει ότι θα προβεί σε κάθε ενδεδειγμένη ενέργεια για τη διασφάλιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.

Αντίθετη στάση τήρησε και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε δήλωση της Ύπατης Εκπροσώπου για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλας, που εκδόθηκε την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου εξ ονόματος της ΕΕ, επαναλαμβάνεται ότι το μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το δίκαιο της θάλασσας. Στην ίδια δήλωση τονίζεται ότι δεν μπορεί να επιφέρει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη. Οι Βρυξέλλες επιβεβαιώνουν έτσι τη θέση που είχε υιοθετήσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 2019, μετά την υπογραφή της συμφωνίας.

Η διαφορά στις διατυπώσεις είναι εμφανής: η ΕΕ απορρίπτει ρητά το μνημόνιο, ενώ το Στέιτ Ντιπάρτμεντ περιορίζεται σε έκκληση για διάλογο μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας.