«Τρίστραμ»: νέο περιοδικό ιδεών από τις εκδόσεις Αντίποδες με ειδική βιβλιοδεσία
Με μακρά κριτικά δοκίμια και βιβλιοδεσία που απαιτεί χαρτοκόπτη, το «Τρίστραμ» των εκδόσεων Αντίποδες φιλοδοξεί να γίνει χώρος διαλόγου.
Ένα νέο περιοδικό ιδεών, το «Τρίστραμ», κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αντίποδες. Το πρώτο τεύχος περιλαμβάνει εκτενή κριτικά δοκίμια και ξεχωρίζει για την ιδιαίτερη εμφάνισή του: μοιάζει με βιβλίο που έχει ξεκολλήσει η ράχη του και έχει ορατές κόκκινες ραφές. Οι σελίδες του δεν είναι κομμένες και ο αναγνώστης χρειάζεται χαρτοκόπτη για να τις ανοίξει. Όπως διευκρινίζεται, όλα αυτά είναι σκόπιμα και δεν πρόκειται για βιβλιοδετικό λάθος.
Η ιστορία στο επίκεντρο του πρώτου τεύχους
Κοινός άξονας των κειμένων είναι ο τρόπος με τον οποίο διαχειριζόμαστε την ιστορία. Ο ιστορικός Κωστής Καρπόζηλος γράφει για την «ιστορία ως μπελά», με αφορμή την απουσία της ιστορικής διάστασης από την έκθεση για τη Ρωσική Πρωτοπορία στην Εθνική Πινακοθήκη. Ο ιστορικός Χρήστος Τριανταφύλλου εξετάζει πώς η ταινία «Καποδίστριας» του Γιάννη Σμαραγδή κινητοποίησε το ελληνικό φαντασιακό στην 200ή επέτειο από το 1821.
Το βιβλίο «Big Bang» των Στ. Καλύβα και Ν. Τριανταφύλλη αποτελεί αντικείμενο δύο βιβλιοκρισιών, της πολιτικής επιστήμονα Κατερίνας Λαμπρινού και του εκδότη Κώστα Σπαθαράκη. Οι δύο κριτικές επανεξετάζουν, όπως αναφέρει ο υπότιτλος του βιβλίου, «την άνθηση του πολιτισμού στα χρόνια της δικτατορίας».
Ο καθηγητής Πολιτικών Επιστημών Νικόλας Σεβαστάκης παίρνει αφορμή από ένα συμπόσιο του Βούλγαρου διανοητή Ιβάν Κράστεφ για να στοχαστεί πάνω στη φιλελεύθερη δημοκρατία. Η καθηγήτρια Ιστορίας της Επιστήμης και Τεχνολογίας Μαρία Ρεντετζή εντάσσει την πυρηνική ενέργεια στην ιστορία της αποικιοκρατίας και στις σχέσεις εξουσίας μεταξύ Βορρά και Νότου.
Το τεύχος συμπληρώνουν μια αποτίμηση του έργου του Χρήστου Βακαλόπουλου, με τον προβοκατόρικο τίτλο «Η Ρέα Φραντζή, η πρώτη φασαία», από τον κριτικό κινηματογράφου Αλέξανδρο Παπαγεωργίου, και ένα κριτικό κείμενο για τον δοκιμιογράφο Ζήσιμο Λορεντζάτο από τον καθηγητή Νεοελληνικών Σπουδών Μίλτο Πεχλιβάνο.
Η επιλογή του ονόματος και ο στόχος της έκδοσης
Ο εκδότης του περιοδικού και των Αντιπόδων, Κώστας Σπαθαράκης, εξηγεί ότι το όνομα προέρχεται από το μυθιστόρημα του Λόρενς Στερν. Ο ήρωας, ο Τρίστραμ Σάντι, παίρνει το όνομα που απεχθάνεται περισσότερο ο πατέρας του, ο οποίος πιστεύει ότι η επιλογή του ονόματος καθορίζει τον χαρακτήρα και την πορεία ενός ανθρώπου. Η αναδρομή στον 18ο αιώνα, στο χιούμορ και στη ριζοσπαστική σκέψη της εποχής, δεν είναι κατά τον ίδιο ξένη προς τη λογική των Αντιπόδων, που ξεκίνησαν την πορεία τους με το «Περί βάθους» του Πόουπ. Την επιμονή για την ονομασία πιστώνει στον Αλέξανδρο Παπαγεωργίου.
Πίσω από τον σχεδιασμό του περιοδικού βρίσκεται ο Γιάννης Καρλόπουλος, ο οποίος ρίχνει μια νοσταλγική ματιά στη βιβλιοδεσία.
Στο ερώτημα γιατί χρειάζεται άλλο ένα περιοδικό ιδεών, ο Κώστας Σπαθαράκης απαντά: «Δεν νομίζω πως υπάρχει πληθώρα εντύπων που να ανοίγουν διαλόγους ή να φιλοξενούν μακρά κριτικά κείμενα». Όπως λέει, για πολλά σημαντικά ζητήματα η δημόσια συζήτηση διεξάγεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με όρους επικαιρότητας και τα θέματα ξεχνιούνται γρήγορα. Γι’ αυτό, κατά την άποψή του, χρειάζονται περισσότεροι χώροι συνάντησης και διαλόγου.
Σχετικά με τη διαφορά από τη λογοτεχνική «Βλάβη», που κυκλοφορεί ήδη από τις ίδιες εκδόσεις, ο εκδότης τη χαρακτηρίζει πολύ επιτυχημένο αυτόνομο εγχείρημα, επικεντρωμένο στο βιβλίο και στη λογοτεχνία. Το «Τρίστραμ», όπως εξηγεί, θα υποδέχεται εκτενή δοκίμια που αναδεικνύουν θεματικές οι οποίες μένουν σήμερα στην αφάνεια. Τα δύο έντυπα, με διαφορετικά φορμάτ, θα λειτουργούν συμπληρωματικά.
Για τη διαδικασία επιλογής θεμάτων, ο Κώστας Σπαθαράκης αναφέρει ότι κάθε εκδοτική κίνηση είναι αποτέλεσμα συλλογικών διεργασιών. Το ενδιαφέρον εστιάζεται σε ανθρώπους και ιδέες που υποεκπροσωπούνται ή μένουν εντός των πανεπιστημίων και των ιδιωτικών συζητήσεων. Όπως λέει, ένα από τα πιο ριζοσπαστικά πράγματα που μπορεί κανείς να κάνει σήμερα με τα κείμενα είναι «να τα δημοσιεύει σε ένα περιβάλλον που αποθαρρύνει ή και αποτρέπει την αυτολογοκρισία». Σύμφωνα με τον ίδιο, υπάρχει ήδη ένας αρχικός πυρήνας ανθρώπων που συζητούν, και η ελπίδα είναι ότι θα διευρυνθεί στην πορεία.
